ogarniam.edu.pl Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Biologia · Genetykaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/biologia/podzialy-komorkowe/

Biologia · Genetyka · kl. 8

Podziały komórkowe

Mitoza i mejoza – jak dzielą się komórki, ile powstaje komórek potomnych i jakie mają znaczenie.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Mitoza

  • Mitoza – podział jądra komórkowego; powstają dwa jądra o tej samej liczbie chromosomów co w komórce macierzystej (2n → 2n).
  • Cytokineza – podział cytoplazmy; mitoza + cytokineza = dwie komórki potomne.
  • Przed podziałem zachodzi replikacja DNA. Chromosom po replikacji składa się z dwóch identycznych chromatyd siostrzanych połączonych w centromerze; w mitozie chromatydy rozchodzą się do dwóch komórek potomnych, więc każda dostaje komplet genów.
  • Dla chętnych – etapy mitozy: profaza → metafaza → anafaza → telofaza.
  • Znaczenie: wzrost organizmu, regeneracja (np. gojenie otarcia na kolanie), rozmnażanie bezpłciowe.
  • Przykład: w wierzchołku korzenia cebuli pod mikroskopem widać komórki na różnych etapach mitozy.

2Mejoza

  • Mejoza – podział, po którym powstają komórki o liczbie chromosomów zmniejszonej o połowę (2n → n).
  • Przebiega w dwóch etapach: mejoza I (podział redukcyjny – liczba chromosomów spada o połowę) i mejoza II (podział ekwacyjny – przypomina mitozę).
  • DNA kopiuje się tylko raz – przed mejozą I; między mejozą I a II replikacji nie ma, dlatego liczba chromosomów spada o połowę.
  • Znaczenie: powstawanie gamet (komórek rozrodczych) i zmienność genetyczna.
  • Przykład: z komórki człowieka (2n = 46) powstają 4 komórki po 23 chromosomy (n = 23).
MITOZA2 komórki · 2nMEJOZA4 komórki · n (gamety)niebieskie – od ojca, pomarańczowe – od matki; długi i krótki – dwie pary homologiczne
Mitoza daje 2 komórki 2n, mejoza – 4 komórki n
Sprawdź, czy rozumiesz

Z czego składa się chromosom po replikacji DNA?

3Porównanie

CechaMitozaMejoza
liczba podziałówjedendwa (mejoza I i II)
komórki potomne24
liczba chromosomówtaka sama jak w macierzystej (2n → 2n)o połowę mniejsza (2n → n)
znaczeniewzrost, regeneracja, rozmnażanie bezpłciowepowstawanie gamet, zmienność
gdzie zachodziw komórkach ciała (somatycznych)w narządach rozrodczych (u człowieka w jądrach i jajnikach)
Zapamiętaj

Mitoza: 2n → 2 komórki 2n; mejoza: 2n → 4 komórki n

4Crossing-over (dla chętnych)

  • Crossing-over – wymiana odcinków między chromosomami homologicznymi podczas mejozy I.
  • Tworzy nowe zestawy alleli, dlatego rodzeństwo (poza bliźniętami jednojajowymi) różni się od siebie.
Uwaga na błąd

„mitoza dzieli całą komórkę”

Mitoza to podział jądra, a cytoplazmę dzieli cytokineza.

Sprawdź, czy rozumiesz

Ile komórek potomnych powstaje w wyniku mejozy?

✎Ściąga: Podziały komórkowe

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Mitoza: 2n → 2 komórki 2n; mejoza: 2n → 4 komórki n
  • Mitoza – podział jądra komórkowego; powstają dwa jądra o tej samej liczbie chromosomów co w komórce macierzystej (2n → 2n).
  • Cytokineza – podział cytoplazmy; mitoza + cytokineza = dwie komórki potomne.
  • Znaczenie: wzrost organizmu, regeneracja (np. gojenie otarcia na kolanie), rozmnażanie bezpłciowe.
  • Mejoza – podział, po którym powstają komórki o liczbie chromosomów zmniejszonej o połowę (2n → n).
  • Znaczenie: powstawanie gamet (komórek rozrodczych) i zmienność genetyczna.
  • Crossing-over – wymiana odcinków między chromosomami homologicznymi podczas mejozy I.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Komórka ma 2n = 8 chromosomów. Ile chromosomów będzie w każdej komórce po mejozie?

    1. A16
    2. B2
    3. C4
    4. D8
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 4 – Mejoza zmniejsza liczbę chromosomów o połowę.

  2. Ile komórek potomnych powstaje w wyniku mejozy?

    1. A2
    2. B8
    3. C1
    4. D4
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 4 – Dwa kolejne podziały (mejoza I i II) dają cztery komórki.

  3. Jak nazywa się podział cytoplazmy?

    1. Amitoza
    2. Bcrossing-over
    3. Creplikacja
    4. Dcytokineza
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: cytokineza – Mitoza dzieli jądro, a cytokineza – cytoplazmę.

  4. Który proces umożliwia zagojenie się rany na skórze?

    1. Amitoza
    2. Bzapłodnienie
    3. Ccrossing-over
    4. Dmejoza
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: mitoza – Nowe komórki skóry powstają w wyniku mitozy.

  5. W wyniku którego podziału powstają plemniki?

    1. Amitozy
    2. Bmejozy
    3. Ccytokinezy bez podziału jądra
    4. Dreplikacji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: mejozy – Gamety powstają w wyniku mejozy.

  6. Z czego składa się chromosom po replikacji DNA?

    1. Az dwóch chromatyd siostrzanych połączonych centromerem
    2. Bz dwóch chromosomów homologicznych od matki
    3. Cz jednej chromatydy
    4. Dz czterech chromatyd z różnych komórek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: z dwóch chromatyd siostrzanych połączonych centromerem – Chromatydy siostrzane są identycznymi kopiami DNA – w mitozie każda trafia do innej komórki.

  7. Ile chromosomów ma każda komórka po mitozie komórki skóry człowieka?

    1. A46
    2. B92
    3. C12
    4. D23
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 46 – Mitoza zachowuje liczbę chromosomów komórki macierzystej.

  8. Na schemacie z jednej komórki powstały dwie identyczne komórki 2n. Jaki to podział?

    1. Amejoza I z crossing-over
    2. Bmejoza
    3. Czapłodnienie
    4. Dmitoza
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: mitoza – Dwie komórki z tą samą liczbą chromosomów to wynik mitozy.

Cały dział „Genetyka”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Więcej: Biologia, klasa 8