1Mitoza
- Mitoza – podział jądra komórkowego; powstają dwa jądra o tej samej liczbie chromosomów co w komórce macierzystej (2n → 2n).
- Cytokineza – podział cytoplazmy; mitoza + cytokineza = dwie komórki potomne.
- Przed podziałem zachodzi replikacja DNA. Chromosom po replikacji składa się z dwóch identycznych chromatyd siostrzanych połączonych w centromerze; w mitozie chromatydy rozchodzą się do dwóch komórek potomnych, więc każda dostaje komplet genów.
- Dla chętnych – etapy mitozy: profaza → metafaza → anafaza → telofaza.
- Znaczenie: wzrost organizmu, regeneracja (np. gojenie otarcia na kolanie), rozmnażanie bezpłciowe.
- Przykład: w wierzchołku korzenia cebuli pod mikroskopem widać komórki na różnych etapach mitozy.
2Mejoza
- Mejoza – podział, po którym powstają komórki o liczbie chromosomów zmniejszonej o połowę (2n → n).
- Przebiega w dwóch etapach: mejoza I (podział redukcyjny – liczba chromosomów spada o połowę) i mejoza II (podział ekwacyjny – przypomina mitozę).
- DNA kopiuje się tylko raz – przed mejozą I; między mejozą I a II replikacji nie ma, dlatego liczba chromosomów spada o połowę.
- Znaczenie: powstawanie gamet (komórek rozrodczych) i zmienność genetyczna.
- Przykład: z komórki człowieka (2n = 46) powstają 4 komórki po 23 chromosomy (n = 23).
Z czego składa się chromosom po replikacji DNA?
Chromatydy siostrzane są identycznymi kopiami DNA – w mitozie każda trafia do innej komórki.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Porównanie
| Cecha | Mitoza | Mejoza |
|---|---|---|
| liczba podziałów | jeden | dwa (mejoza I i II) |
| komórki potomne | 2 | 4 |
| liczba chromosomów | taka sama jak w macierzystej (2n → 2n) | o połowę mniejsza (2n → n) |
| znaczenie | wzrost, regeneracja, rozmnażanie bezpłciowe | powstawanie gamet, zmienność |
| gdzie zachodzi | w komórkach ciała (somatycznych) | w narządach rozrodczych (u człowieka w jądrach i jajnikach) |
Mitoza: 2n → 2 komórki 2n; mejoza: 2n → 4 komórki n
4Crossing-over (dla chętnych)
- Crossing-over – wymiana odcinków między chromosomami homologicznymi podczas mejozy I.
- Tworzy nowe zestawy alleli, dlatego rodzeństwo (poza bliźniętami jednojajowymi) różni się od siebie.
„mitoza dzieli całą komórkę”
Mitoza to podział jądra, a cytoplazmę dzieli cytokineza.
Ile komórek potomnych powstaje w wyniku mejozy?
Dwa kolejne podziały (mejoza I i II) dają cztery komórki.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Podziały komórkowe
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Mitoza: 2n → 2 komórki 2n; mejoza: 2n → 4 komórki n
- Mitoza – podział jądra komórkowego; powstają dwa jądra o tej samej liczbie chromosomów co w komórce macierzystej (2n → 2n).
- Cytokineza – podział cytoplazmy; mitoza + cytokineza = dwie komórki potomne.
- Znaczenie: wzrost organizmu, regeneracja (np. gojenie otarcia na kolanie), rozmnażanie bezpłciowe.
- Mejoza – podział, po którym powstają komórki o liczbie chromosomów zmniejszonej o połowę (2n → n).
- Znaczenie: powstawanie gamet (komórek rozrodczych) i zmienność genetyczna.
- Crossing-over – wymiana odcinków między chromosomami homologicznymi podczas mejozy I.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Komórka ma 2n = 8 chromosomów. Ile chromosomów będzie w każdej komórce po mejozie?
- A16
- B2
- C4
- D8
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 4 – Mejoza zmniejsza liczbę chromosomów o połowę.
Ile komórek potomnych powstaje w wyniku mejozy?
- A2
- B8
- C1
- D4
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 4 – Dwa kolejne podziały (mejoza I i II) dają cztery komórki.
Jak nazywa się podział cytoplazmy?
- Amitoza
- Bcrossing-over
- Creplikacja
- Dcytokineza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: cytokineza – Mitoza dzieli jądro, a cytokineza – cytoplazmę.
Który proces umożliwia zagojenie się rany na skórze?
- Amitoza
- Bzapłodnienie
- Ccrossing-over
- Dmejoza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: mitoza – Nowe komórki skóry powstają w wyniku mitozy.
W wyniku którego podziału powstają plemniki?
- Amitozy
- Bmejozy
- Ccytokinezy bez podziału jądra
- Dreplikacji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: mejozy – Gamety powstają w wyniku mejozy.
Z czego składa się chromosom po replikacji DNA?
- Az dwóch chromatyd siostrzanych połączonych centromerem
- Bz dwóch chromosomów homologicznych od matki
- Cz jednej chromatydy
- Dz czterech chromatyd z różnych komórek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: z dwóch chromatyd siostrzanych połączonych centromerem – Chromatydy siostrzane są identycznymi kopiami DNA – w mitozie każda trafia do innej komórki.
Ile chromosomów ma każda komórka po mitozie komórki skóry człowieka?
- A46
- B92
- C12
- D23
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 46 – Mitoza zachowuje liczbę chromosomów komórki macierzystej.
Na schemacie z jednej komórki powstały dwie identyczne komórki 2n. Jaki to podział?
- Amejoza I z crossing-over
- Bmejoza
- Czapłodnienie
- Dmitoza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: mitoza – Dwie komórki z tą samą liczbą chromosomów to wynik mitozy.
Cały dział „Genetyka”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.