1Budowa DNA
- DNA (kwas deoksyrybonukleinowy) – cząsteczka, w której zapisana jest informacja genetyczna.
- Nukleotyd – jednostka budulcowa DNA: deoksyryboza (cukier) + reszta kwasu fosforowego (fosforanowa) + zasada azotowa.
- Cztery zasady: adenina (A), tymina (T), cytozyna (C), guanina (G).
- Podwójna helisa – dwie nici nukleotydów skręcone jak spiralna drabina: poręcze to cukry i reszty fosforanowe, szczeble – pary zasad.
2Komplementarność zasad
- A łączy się zawsze z T, a C zawsze z G – mając jedną nić, można odtworzyć drugą.
A – T, C – G
- Przykład krok po kroku – nić: ATGCCA:
- A → T, T → A, G → C, C → G, C → G, A → T.
- Nić komplementarna: TACGGT.
Łączenie A z G albo C z T. Pary są tylko dwie: A–T i C–G.
Z czego składa się nukleotyd DNA?
Cukrem w DNA jest deoksyryboza.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Replikacja i miejsce DNA w komórce
- Replikacja – kopiowanie DNA przed podziałem komórki; nici się rozdzielają, a do każdej dobudowana zostaje nić komplementarna.
- Dzięki replikacji każda komórka potomna dostaje pełny zestaw genów.
- U roślin, zwierząt i grzybów DNA jest głównie w jądrze komórkowym (tworzy chromosomy), a także w mitochondriach i chloroplastach.
- U bakterii (brak jądra) DNA leży swobodnie w cytoplazmie.
4DNA a RNA
| Cecha | DNA | RNA |
|---|---|---|
| liczba nici | dwie (podwójna helisa) | jedna |
| cukier | deoksyryboza | ryboza |
| zasady | A, T, C, G | A, U, C, G (uracyl zamiast tyminy) |
| rola | przechowuje informację genetyczną | pośredniczy w syntezie białek |
„RNA zawiera tyminę”
W RNA zamiast tyminy jest uracyl.
Które organella komórki roślinnej, oprócz jądra, zawierają DNA?
Mitochondria i chloroplasty mają własne DNA.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: DNA – nośnik informacji genetycznej
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- A – T, C – G
- DNA (kwas deoksyrybonukleinowy) – cząsteczka, w której zapisana jest informacja genetyczna.
- Nukleotyd – jednostka budulcowa DNA: deoksyryboza (cukier) + reszta kwasu fosforowego (fosforanowa) + zasada azotowa.
- Podwójna helisa – dwie nici nukleotydów skręcone jak spiralna drabina: poręcze to cukry i reszty fosforanowe, szczeble – pary zasad.
- A łączy się zawsze z T, a C zawsze z G – mając jedną nić, można odtworzyć drugą.
- Replikacja – kopiowanie DNA przed podziałem komórki; nici się rozdzielają, a do każdej dobudowana zostaje nić komplementarna.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jaka jest nić komplementarna do ATGCCA?
- AATGCCA
- BGCATTG
- CTACGGT
- DUACGGU
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: TACGGT – A łączy się z T, a C z G.
Z czego składa się nukleotyd DNA?
- Az glukozy i tyminy
- Bz rybozy, reszty fosforanowej i zasady azotowej
- Cz deoksyrybozy, reszty fosforanowej i zasady azotowej
- Dz aminokwasów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: z deoksyrybozy, reszty fosforanowej i zasady azotowej – Cukrem w DNA jest deoksyryboza.
Z którą zasadą łączy się cytozyna w DNA?
- Az guaniną
- Bz uracylem
- Cz tyminą
- Dz adeniną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: z guaniną – Pary komplementarne to A–T i C–G.
Którą zasadę zawiera RNA, a nie zawiera DNA?
- Atyminę
- Buracyl
- Cguaninę
- Dadeninę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: uracyl – W RNA uracyl zastępuje tyminę.
Gdzie znajduje się DNA w komórce bakterii?
- Aw jądrze komórkowym
- Bw ścianie komórkowej
- Cw chloroplastach
- Dw cytoplazmie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w cytoplazmie – Bakterie nie mają jądra, więc DNA leży w cytoplazmie.
Które organella komórki roślinnej, oprócz jądra, zawierają DNA?
- Awakuola i ściana komórkowa
- Btylko wakuola
- Cmitochondria i chloroplasty
- Drybosomy i błona
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: mitochondria i chloroplasty – Mitochondria i chloroplasty mają własne DNA.
Kiedy zachodzi replikacja DNA?
- Atylko po śmierci komórki
- Btylko w gametach po zapłodnieniu
- Cprzed podziałem komórki
- Dpodczas trawienia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przed podziałem komórki – DNA musi zostać skopiowane, by obie komórki potomne miały pełny zestaw genów.
Na schemacie DNA przedstawiono jako drabinę. Co tworzy jej szczeble?
- Acząsteczki deoksyrybozy
- Breszty fosforanowe
- Cbiałka
- Dpary zasad azotowych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: pary zasad azotowych – Poręcze to cukry i fosforany, szczeble – połączone zasady.
Cały dział „Genetyka”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.