ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Historia · powtórka działu · kl. 2

Państwo polsko-litewskie w XVI wieku – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Historia · klasa 2 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/2/historia/powtorka/panstwo-polsko-litewskie-w-xvi-wieku/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Państwo polsko-litewskie w XVI wieku”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (15 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Polska Jagiellonów: terytorium, instytucje i gospodarka

  • państwo Jagiellonów to ogromny obszar z sejmem walnym, a gospodarka opierała się na folwarku pańszczyźnianym i eksporcie zboża Wisłą przez Gdańsk.
  • Folwark to duże gospodarstwo szlacheckie nastawione na produkcję zboża na sprzedaż. Pracowali w nim chłopi, odrabiając pańszczyznę (darmową pracę).

Demokracja szlachecka

  • w demokracji szlacheckiej władzę mieli szlachta i król. Sejm walny (król, senat, izba poselska), sejmiki, przywileje, a od 1505 roku Nihil novi: nic nowego bez zgody szlachty.
  • Demokracja szlachecka to ustrój, w którym władzę dzielili król i szlachta, a prawa polityczne miał tylko jeden stan: szlachta (ok. 6–10% mieszkańców).
  • Sejm walny: król, senat (biskupi, wojewodowie, kasztelanowie, ministrowie) i izba poselska (posłowie wybierani przez szlachtę).

Unia lubelska i tolerancja religijna

  • unia lubelska (1569) stworzyła Rzeczpospolitą Obojga Narodów z jednym królem i sejmem, ale odrębnym skarbem, wojskiem i prawem. Konfederacja warszawska (1573) gwarantowała tolerancję religijną.
  • Konfederacja warszawska (1573): szlachta zobowiązała się do wzajemnego pokoju mimo różnic religijnych. Później weszła do artykułów henrykowskich.

Pierwsze wolne elekcje i Stefan Batory

  • po 1572 roku królów wybierała szlachta (wolna elekcja). Henryk Walezy podpisał artykuły henrykowskie i pacta conventa, a Stefan Batory zasłynął z reform sądownictwa i wojska oraz zwycięskiej wojny z Moskwą.
  • Artykuły henrykowskie: zasady obowiązujące każdego króla (wolna elekcja, sejm co 2 lata, tolerancja religijna, rada senatorska, prawo wypowiedzenia posłuszeństwa).
  • Pacta conventa: osobiste zobowiązania danego władcy (np. spłata długów, pomoc dla państwa).

Renesans i reformacja w Polsce

  • złoty wiek to Rej i Kochanowski (literatura po polsku), Modrzewski i Skarga (myśl polityczna), Kopernik (nauka), Wawel i Zamość (architektura).
  • Mikołaj Rej zaczął pisać po polsku i napisał Żywot człowieka poczciwego. Mówił: „Polacy nie gęsi, iż swój język mają”.
  • Jan Kochanowski to największy poeta renesansu: Treny (po śmierci córki Urszulki), Odprawa posłów greckich, Psałterz Dawidów.

Hołd pruski, Inflanty i ruch egzekucyjny (rozszerzenie)

  • hołd pruski (1525) zamienił Zakon w lenno Polski, w 1561 roku Inflanty weszły pod władzę Rzeczypospolitej, a ruch egzekucyjny (średnia szlachta) walczył o prawa, zwrot dóbr, wojsko i sądy.

Początek panowania Zygmunta III Wazy (rozszerzenie)

  • Zygmunt III Waza wygrał elekcję 1587 z Habsburgiem (Byczyna 1588), ale wplątał się w spór o szwedzki tron, bliskie związki z Habsburgami i kontrreformację. To tło wojen i rokoszów XVII wieku.

Reformacja w Rzeczypospolitej i jej wpływ na kulturę (rozszerzenie)

  • w Rzeczypospolitej działały luteranizm, kalwinizm, bracia czescy i arianie. Biblia brzeska (1563) i Biblia Wujka (1599) pokazują, jak spór religijny wzbogacił polską kulturę. Kontrreformację nieśli jezuici.
  • Luteranizm zdobył miasta (Gdańsk, Toruń, Elbląg) i Prusy Książęce.
  • Kalwinizm przyjął się wśród szlachty i magnaterii. Wielki protektor: Mikołaj Radziwiłł Czarny (Wilno, Brześć).

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Co to jest folwark?

    1. AWarsztat rzemieślniczy
    2. BMiasto królewskie
    3. CDuże gospodarstwo szlacheckie nastawione na produkcję zboża na sprzedaż
    4. DKlasztor
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Duże gospodarstwo szlacheckie nastawione na produkcję zboża na sprzedaż – Pracowali w nim poddani chłopi.

  2. Czym jest pańszczyzna?

    1. AWynagrodzeniem
    2. BPodatkiem miejskim
    3. COpłatą dla Kościoła
    4. DDarmową pracą chłopa dla pana
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Darmową pracą chłopa dla pana – Chłop odrabiał ją w folwarku.

  3. Przez który port wywożono polskie zboże do Europy Zachodniej?

    1. ASzczecin
    2. BRyga
    3. CGdańsk
    4. DKrólewiec
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Gdańsk – Spław Wisłą kończył się w Gdańsku.

  4. Co oznacza zasada Nihil novi z 1505 roku?

    1. ANic nowego bez zgody senatu i izby poselskiej
    2. BWolna elekcja króla
    3. CTolerancja religijna
    4. DZakaz pańszczyzny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Nic nowego bez zgody senatu i izby poselskiej – Ograniczyła samodzielność króla w stanowieniu prawa.

  5. Z kogo składał się sejm walny?

    1. AWyłącznie senatu
    2. BKróla, senatu i izby poselskiej
    3. CKróla i chłopów
    4. DKróla i mieszczan
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Króla, senatu i izby poselskiej – To trzy stany sejmujące.

  6. Kto wybierał posłów do izby poselskiej?

    1. ASzlachta na sejmikach
    2. BMieszczanie
    3. CChłopi
    4. DKról
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Szlachta na sejmikach – Sejmiki ziemskie wyznaczały posłów.

  7. W którym roku zawarto unię lubelską?

    1. A1573
    2. B1569
    3. C1596
    4. D1385
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 1569 – Wtedy powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów.

  8. Co było wspólne dla Korony i Litwy po 1569 roku?

    1. AUrzędy
    2. BPrawo
    3. CSkarb i wojsko
    4. DKról i sejm
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Król i sejm – Pozostałe elementy pozostały odrębne.

  9. Co zachowała Litwa po unii lubelskiej?

    1. ANiepodległość
    2. BWłasny skarb, wojsko i prawo (Statut litewski)
    3. CWłasną politykę zagraniczną
    4. DWłasnego króla
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Własny skarb, wojsko i prawo (Statut litewski) – Zachowała część odrębności.

  10. Po czyjej śmierci rozpoczęła się epoka wolnych elekcji w Polsce?

    1. AZygmunta Starego
    2. BZygmunta Augusta
    3. CWładysława Jagiełły
    4. DStefana Batorego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Zygmunta Augusta – Zmarł w 1572 roku bez potomka.

  11. Kto został wybrany królem w 1573 roku?

    1. AStefan Batory
    2. BHenryk Walezy
    3. CJan Kazimierz
    4. DZygmunt III Waza
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Henryk Walezy – Był to brat króla Francji.

  12. Co zawierały artykuły henrykowskie?

    1. AZasady pańszczyzny
    2. BWarunki pokoju z Moskwą
    3. COsobiste zobowiązania Henryka
    4. DZasady ustrojowe obowiązujące każdego króla
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Zasady ustrojowe obowiązujące każdego króla – To podstawy ustroju.

  13. Kto napisał Treny?

    1. AAndrzej Frycz Modrzewski
    2. BMikołaj Rej
    3. CPiotr Skarga
    4. DJan Kochanowski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Jan Kochanowski – Poeta opisał w nich żałobę po śmierci córki.

  14. Kto napisał Żywot człowieka poczciwego?

    1. AMikołaj Rej
    2. BŁukasz Górnicki
    3. CKromer
    4. DJan Kochanowski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Mikołaj Rej – Rej był przedstawicielem renesansu po polsku.

  15. Kto napisał O poprawie Rzeczypospolitej?

    1. AKopernik
    2. BPiotr Skarga
    3. CAndrzej Frycz Modrzewski
    4. DJan Zamoyski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Andrzej Frycz Modrzewski – Dzieło dotyczyło reform państwa.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Historia