1Unia lubelska 1569
- Wielkie Księstwo Litewskie było zagrożone przez Moskwę, a Zygmunt August nie miał dzieci i nie było pewne, co stanie się z unią po jego śmierci.
- Na sejmie w Lublinie w 1569 roku uchwalono unię realną: Korona i Litwa utworzyły Rzeczpospolitą Obojga Narodów.
- Wspólne: król wybierany wspólnie, sejm, polityka zagraniczna, moneta.
- Odrębne: urzędy, skarb, wojsko i prawo (Litwa miała własny Statut litewski).
- W trakcie sejmu, jeszcze przed zawarciem unii (1 lipca 1569), król przyłączył do Korony Podlasie, Wołyń, Bracławszczyznę (wschodnie Podole) i Kijowszczyznę. To zmusiło Litwinów do ustępstw.
2Kto mieszkał w Rzeczypospolitej
- Polacy, Litwini, Rusini (przodkowie Ukraińców i Białorusinów), Żydzi, Niemcy, Ormianie, Tatarzy, Szkoci i inni. Różne języki i religie: katolicyzm, prawosławie, protestantyzm, judaizm, islam.
Co zachowała Litwa po unii lubelskiej?
Zachowała część odrębności.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Tolerancja
- W XVI wieku w Europie toczyły się wojny religijne, a w Rzeczypospolitej obowiązywał względny pokój między wyznaniami.
- Konfederacja warszawska (1573): szlachta zobowiązała się do wzajemnego pokoju mimo różnic religijnych. Później weszła do artykułów henrykowskich.
- To nie znaczy, że tolerancja była pełna: dotyczyła głównie szlachty, a w praktyce bywała naruszana.
unia lubelska (1569) stworzyła Rzeczpospolitą Obojga Narodów z jednym królem i sejmem, ale odrębnym skarbem, wojskiem i prawem. Konfederacja warszawska (1573) gwarantowała tolerancję religijną.
Mylenie unii lubelskiej z unią w Krewie czy Horodle. Unia lubelska to unia realna z 1569 roku (wspólne instytucje), a wcześniejsze unie to głównie związek osób władców.
✎Ściąga: Unia lubelska i tolerancja religijna
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- unia lubelska (1569) stworzyła Rzeczpospolitą Obojga Narodów z jednym królem i sejmem, ale odrębnym skarbem, wojskiem i prawem. Konfederacja warszawska (1573) gwarantowała tolerancję religijną.
- Konfederacja warszawska (1573): szlachta zobowiązała się do wzajemnego pokoju mimo różnic religijnych. Później weszła do artykułów henrykowskich.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
W którym roku zawarto unię lubelską?
- A1573
- B1569
- C1596
- D1385
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 1569 – Wtedy powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów.
Co było wspólne dla Korony i Litwy po 1569 roku?
- AUrzędy
- BPrawo
- CSkarb i wojsko
- DKról i sejm
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Król i sejm – Pozostałe elementy pozostały odrębne.
Co zachowała Litwa po unii lubelskiej?
- ANiepodległość
- BWłasny skarb, wojsko i prawo (Statut litewski)
- CWłasną politykę zagraniczną
- DWłasnego króla
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Własny skarb, wojsko i prawo (Statut litewski) – Zachowała część odrębności.
Które ziemie przyłączono do Korony w 1569 roku?
- AŚląsk
- BPrusy Książęce
- CInflanty
- DPodlasie, Wołyń, Bracławszczyznę i Kijowszczyznę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Podlasie, Wołyń, Bracławszczyznę i Kijowszczyznę – Te województwa Wielkiego Księstwa Litewskiego włączono do Korony w czasie sejmu lubelskiego.
Co zagwarantowała konfederacja warszawska 1573?
- AWolną elekcję
- BZniesienie pańszczyzny
- CPokój i tolerancję między wyznaniami
- DZakaz protestantyzmu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Pokój i tolerancję między wyznaniami – Szlachta zobowiązała się do wzajemnego szacunku.
Kim byli Rusini w Rzeczypospolitej?
- ALudnością wschodnią (przodkami Ukraińców i Białorusinów)
- BSzkotami
- CTatarami
- DNiemcami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Ludnością wschodnią (przodkami Ukraińców i Białorusinów) – Mieszkali na wschodzie Rzeczypospolitej.
Dlaczego Litwa zgodziła się na unię?
- AZ powodu reformacji
- BChciała podbić Polskę
- CBała się Moskwy i potrzebowała wsparcia
- DZ powodu wojny z Turcją
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Bała się Moskwy i potrzebowała wsparcia – Zagrożenie ze strony Moskwy było poważne, a utrata ziem ukrainnych na rzecz Korony osłabiła opór Litwinów.
Który król był władcą w czasie unii lubelskiej?
- AZygmunt August
- BZygmunt Stary
- CWładysław Jagiełło
- DStefan Batory
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Zygmunt August – Zygmunt August był ostatnim Jagiellonem.
Cały dział „Państwo polsko-litewskie w XVI wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.