1Terytorium i sąsiedzi
- Polska i Litwa połączone unią tworzyły ogromny obszar od Bałtyku po stepy czarnomorskie.
- Sąsiedzi: Prusy Zakonne (od 1525 Prusy Książęce), Moskwa, Turcja i Tatarzy na południu i wschodzie, Habsburgowie na południu, Brandenburgia na zachodzie.
2Instytucje
- Władca z senatem i izbą poselską tworzył sejm walny. Lokalnie ważne były sejmiki ziemskie.
- Szlachta miała coraz więcej praw. Król musiał się z nią liczyć.
Który organ tworzyli król, senat i izba poselska?
Był najwyższą władzą ustawodawczą.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Gospodarka folwarczno-pańszczyźniana
- Folwark to duże gospodarstwo szlacheckie nastawione na produkcję zboża na sprzedaż. Pracowali w nim chłopi, odrabiając pańszczyznę (darmową pracę).
- Zboże spławiano Wisłą do Gdańska, skąd płynęło do Europy Zachodniej.
- Szlachta bogaciła się, ale chłop tracił wolność, a miasta traciły na znaczeniu (słabszy rynek, brak konkurencji dla szlacheckiego handlu).
- Prawo stopniowo przywiązywało chłopa do ziemi: od 1496 roku (statut piotrkowski) z jednej wsi mógł odejść w ciągu roku tylko jeden chłop, a od 1520 roku (statut toruński) pańszczyzna wynosiła co najmniej jeden dzień w tygodniu z łanu.
4Dlaczego to ważne
- Dobra koniunktura na zboże dawała sukces gospodarczy państwa, ale później tworzyła słabość: szlachta zyskała przewagę nad miastami i królem.
państwo Jagiellonów to ogromny obszar z sejmem walnym, a gospodarka opierała się na folwarku pańszczyźnianym i eksporcie zboża Wisłą przez Gdańsk.
Uważanie, że chłop pracujący w folwarku był niewolnikiem. Był poddanym zobowiązanym do pracy dla pana, ale nie traktowano go jak własności bez praw.
Co to jest folwark?
Pracowali w nim poddani chłopi.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Polska Jagiellonów: terytorium, instytucje i gospodarka
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- państwo Jagiellonów to ogromny obszar z sejmem walnym, a gospodarka opierała się na folwarku pańszczyźnianym i eksporcie zboża Wisłą przez Gdańsk.
- Folwark to duże gospodarstwo szlacheckie nastawione na produkcję zboża na sprzedaż. Pracowali w nim chłopi, odrabiając pańszczyznę (darmową pracę).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co to jest folwark?
- AWarsztat rzemieślniczy
- BMiasto królewskie
- CDuże gospodarstwo szlacheckie nastawione na produkcję zboża na sprzedaż
- DKlasztor
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Duże gospodarstwo szlacheckie nastawione na produkcję zboża na sprzedaż – Pracowali w nim poddani chłopi.
Czym jest pańszczyzna?
- AWynagrodzeniem
- BPodatkiem miejskim
- COpłatą dla Kościoła
- DDarmową pracą chłopa dla pana
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Darmową pracą chłopa dla pana – Chłop odrabiał ją w folwarku.
Przez który port wywożono polskie zboże do Europy Zachodniej?
- ASzczecin
- BRyga
- CGdańsk
- DKrólewiec
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Gdańsk – Spław Wisłą kończył się w Gdańsku.
Kto należał do sąsiadów państwa Jagiellonów?
- APortugalia
- BAnglia i Francja
- CMoskwa, Turcja, Habsburgowie
- DSzwajcaria
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Moskwa, Turcja, Habsburgowie – Wszyscy graniczyli z państwem polsko-litewskim.
Co zyskiwała szlachta dzięki handlowi zbożem?
- ANowe państwo
- BMajątek i wpływy
- CPrawa miejskie
- DWolność od króla
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Majątek i wpływy – Folwarki przynosiły duże zyski.
Co działo się z chłopem w gospodarce folwarcznej?
- AZdobywał wolność
- BPrzechodził do miasta
- CZostawał szlachcicem
- DTracił wolność i odrabiał pańszczyznę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Tracił wolność i odrabiał pańszczyznę – Rosła zależność od pana.
Jak folwark wpływał na miasta?
- ADawał im niepodległość
- BOsłabiał ich znaczenie
- CLikwidował cechy
- DWzmacniał ich rolę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Osłabiał ich znaczenie – Miasta traciły na korzyść szlachty.
Który organ tworzyli król, senat i izba poselska?
- ASejm walny
- BSejmik
- CKonfederację
- DTrybunał
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Sejm walny – Był najwyższą władzą ustawodawczą.
Cały dział „Państwo polsko-litewskie w XVI wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.