ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Państwo polsko-litewskie w XVI wiekuklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/historia/renesans-i-reformacja-w-polsce/

Historia · Państwo polsko-litewskie w XVI wieku · kl. 2

Renesans i reformacja w Polsce

Złoty wiek polskiej kultury: kto wtedy pisał, budował i rozmyślał o państwie.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Literatura

  • Mikołaj Rej zaczął pisać po polsku i napisał Żywot człowieka poczciwego. Mówił: „Polacy nie gęsi, iż swój język mają”.
  • Jan Kochanowski to największy poeta renesansu: Treny (po śmierci córki Urszulki), Odprawa posłów greckich, Psałterz Dawidów.
  • Łukasz Górnicki napisał Dworzanina polskiego.

2Myśl polityczna

  • Andrzej Frycz Modrzewski w dziele O poprawie Rzeczypospolitej (1551) postulował równość wszystkich wobec prawa.
  • Piotr Skarga w Kazaniach sejmowych (1597) krytykował wady Rzeczypospolitej i wzywał do naprawy.
  • Marcin Kromer opisał dzieje Polski po łacinie (O pochodzeniu i dziejach Polaków, 1555).
Sprawdź, czy rozumiesz

Kto napisał O poprawie Rzeczypospolitej?

3Nauka i sztuka

  • Mikołaj Kopernik (1473–1543) rozwinął teorię heliocentryczną.
  • Zamość (miasto idealne Jana Zamoyskiego, projekt Bernarda Moranda) i Wawel z arkadowym dziedzińcem i Kaplicą Zygmuntowską (Bartolomeo Berrecci) to perły architektury renesansowej.

4Reformacja i region

  • Idee reformacji szybko trafiły do Polski, m.in. do szlachty i mieszczan. Dzięki drukowi rozwijała się literatura po polsku.
  • Dziedzictwo regionu: znajdź w swojej okolicy renesansowy zabytek lub związanego z renesansem twórcę.
Zapamiętaj

złoty wiek to Rej i Kochanowski (literatura po polsku), Modrzewski i Skarga (myśl polityczna), Kopernik (nauka), Wawel i Zamość (architektura).

Uwaga na błąd

Przypisywanie Trenów Rejowi. Treny napisał Jan Kochanowski, Rej to autor Żywota człowieka poczciwego.

Sprawdź, czy rozumiesz

Kto napisał Żywot człowieka poczciwego?

✎Ściąga: Renesans i reformacja w Polsce

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • złoty wiek to Rej i Kochanowski (literatura po polsku), Modrzewski i Skarga (myśl polityczna), Kopernik (nauka), Wawel i Zamość (architektura).
  • Mikołaj Rej zaczął pisać po polsku i napisał Żywot człowieka poczciwego. Mówił: „Polacy nie gęsi, iż swój język mają”.
  • Jan Kochanowski to największy poeta renesansu: Treny (po śmierci córki Urszulki), Odprawa posłów greckich, Psałterz Dawidów.
  • Łukasz Górnicki napisał Dworzanina polskiego.
  • Andrzej Frycz Modrzewski w dziele O poprawie Rzeczypospolitej (1551) postulował równość wszystkich wobec prawa.
  • Piotr Skarga w Kazaniach sejmowych (1597) krytykował wady Rzeczypospolitej i wzywał do naprawy.
  • Marcin Kromer opisał dzieje Polski po łacinie (O pochodzeniu i dziejach Polaków, 1555).
  • Mikołaj Kopernik (1473–1543) rozwinął teorię heliocentryczną.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kto napisał Treny?

    1. AAndrzej Frycz Modrzewski
    2. BMikołaj Rej
    3. CPiotr Skarga
    4. DJan Kochanowski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Jan Kochanowski – Poeta opisał w nich żałobę po śmierci córki.

  2. Kto napisał Żywot człowieka poczciwego?

    1. AMikołaj Rej
    2. BŁukasz Górnicki
    3. CKromer
    4. DJan Kochanowski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Mikołaj Rej – Rej był przedstawicielem renesansu po polsku.

  3. Kto napisał O poprawie Rzeczypospolitej?

    1. AKopernik
    2. BPiotr Skarga
    3. CAndrzej Frycz Modrzewski
    4. DJan Zamoyski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Andrzej Frycz Modrzewski – Dzieło dotyczyło reform państwa.

  4. Kim był Piotr Skarga?

    1. APoetą
    2. BKupcem
    3. CJezuitą, kaznodzieją królewskim, autorem Kazań sejmowych
    4. DHetmanem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Jezuitą, kaznodzieją królewskim, autorem Kazań sejmowych – Krytykował wady państwa.

  5. Które miasto jest renesansowym „miastem idealnym”?

    1. ALublin
    2. BKraków
    3. CGdańsk
    4. DZamość
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Zamość – Założył je Jan Zamoyski, projektował Morando.

  6. Z którym miejscem związana jest Kaplica Zygmuntowska?

    1. AZamek w Malborku
    2. BZamek w Baranowie
    3. CWawel
    4. DSukiennice
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Wawel – Zaprojektował ją Berrecci.

  7. Co zmieniła reformacja w kulturze polskiej?

    1. AZakaz pisania po polsku
    2. BRozwój literatury i druku po polsku
    3. CZakaz druku
    4. DZniknięcie szkół
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Rozwój literatury i druku po polsku – Dyskusje religijne sprzyjały książkom.

  8. Dlaczego „złoty wiek” jest pojęciem wartościującym?

    1. ABo to oficjalna nazwa epoki
    2. BBo ocenia epokę jako wyjątkowo dobrą i trzeba to uzasadnić przykładami
    3. CBo oznacza zdobycie złota
    4. DBo dotyczy tylko gospodarki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Bo ocenia epokę jako wyjątkowo dobrą i trzeba to uzasadnić przykładami – Ocena wymaga argumentów.

Cały dział „Państwo polsko-litewskie w XVI wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 2

Wielkie odkrycia geograficzneSkutki odkryć i początki kolonizacjiZmiany w gospodarce nowożytnejCywilizacje prekolumbijskie i imperia kolonialnePrzemiany kapitalistyczne w Europie Zachodniej XVI–XVII wiekuHumanizm i kultura renesansuReformacja i podział KościołaReforma katolicka i sobór trydenckiLuteranizm, kalwinizm i anglikanizm – porównanieKontrreformacja i wojny religijneWojna trzydziestoletnia i pokój westfalskiAbsolutyzm francuski – Ludwik XIVRewolucje angielskie i monarchia parlamentarnaKultura i nauka XVII wieku – barokCharakter wojny trzydziestoletniej, Rosja i imperium osmańskieFrancja i Anglia – porównanie ustroju w XVII wiekuSztuka barokowa: cechy, dzieła i uwarunkowaniaPolska Jagiellonów: terytorium, instytucje i gospodarkaDemokracja szlacheckaUnia lubelska i tolerancja religijnaPierwsze wolne elekcje i Stefan BatoryHołd pruski, Inflanty i ruch egzekucyjnyPoczątek panowania Zygmunta III WazyReformacja w Rzeczypospolitej i jej wpływ na kulturęWojny i zmiany granic w XVII wiekuPotop szwedzki i kryzys gospodarczyOdsiecz wiedeńska 1683Oligarchia magnacka, liberum veto i rokoszeBarok w RzeczypospolitejWojny XVII wieku: uwarunkowania i wodzowieStany w gospodarce, projekty wzmocnienia władzy i sarmatyzmOświecenie – idee, nauka i gospodarkaAbsolutyzm oświecony – Prusy, Austria, RosjaPowstanie Stanów ZjednoczonychRewolucja francuskaAnglia: parlamentaryzm, przemysł i klasycyzmWielkie konflikty polityczne XVIII wiekuEtapy rewolucji francuskiej i ocena rewolucjiCzasy saskie i polityka sąsiadówStanisław August i pierwszy rozbiórSejm Wielki i Konstytucja 3 majaTargowica, insurekcja i upadek państwaKultura polskiego oświecenia – KEN i Biblioteka ZałuskichProjekty naprawy państwa i konfederacja barskaKonstytucja 3 maja a konstytucje USA i FrancjiWojna 1792, Kościuszko i przyczyny upadkuStanisław August jako mecenas i polskie oświecenie w EuropieNapoleon i EuropaLegiony Polskie i Księstwo WarszawskiePolityka wewnętrzna Napoleona i jego stosunek do sprawy polskiejŹródło, argument i ocena: przykłady z epoki nowożytnejSpór historyków o upadek Rzeczypospolitej i wypracowanie