1Lech i biały orzeł
- Legenda: Lech wędrował z rodziną. Zobaczył białego orła w gnieździe na tle czerwonego nieba, został tam i założył gród Gniezno.
- Prawda: Gniezno to jeden z najstarszych grodów Piastów, a od 1000 r. siedziba arcybiskupa. Orzeł Biały jest godłem Polski.
- Zmyślenie: nie ma źródeł, które potwierdzają, że Lech istniał.
2Hejnał mariacki
- Legenda: w czasie najazdu Tatarów trębacz z wieży kościoła Mariackiego w Krakowie ostrzegał mieszkańców. Tatarska strzała przeszyła mu gardło i melodia się urwała. Dlatego hejnał do dziś kończy się nagle.
- Prawda: Tatarzy napadli na Kraków w 1241 r., a o hejnale granym z wieży pisano już w XIV w.
- Zmyślenie (najpewniej): żadne dawne źródło nie wspomina o trafionym trębaczu – ta opowieść pojawiła się znacznie później.
Który element legendy o Lechu jest prawdziwy?
Gniezno było ważnym grodem pierwszych władców Polski.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Wars i Sawa
- Legenda: rybak Wars i jego żona Sawa założyli osadę nad Wisłą – tak powstała Warszawa.
- Prawda: Warszawa leży nad Wisłą. Językoznawcy sądzą, że nazwa pochodzi od imienia Warsz – była to osada należąca do Warsza.
4Jak badać legendę z okolicy – krok po kroku
- Krok 1: Podkreśl w legendzie miejsca, postacie i daty.
- Krok 2: Sprawdź je w encyklopedii, w muzeum regionalnym lub na stronie urzędu miasta.
- Krok 3: Zrób tabelkę: „prawda” i „zmyślenie”.
- Krok 4: Pomyśl, po co ludzie opowiadali tę legendę, np. by wyjaśnić nazwę miasta.
Legendy często wyjaśniają, skąd się wzięła nazwa miejsca, herb albo zwyczaj.
Myślenie, że skoro hejnał naprawdę się urywa, to historia o strzale jest prawdziwa. Zwyczaj istnieje, ale nie dowodzi, że legenda mówi prawdę.
Po co ludzie dawniej opowiadali legendy o miastach?
Legenda tłumaczy w ciekawy sposób, skąd coś się wzięło.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Legendy mojej okolicy – prawda czy zmyślenie?
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Legendy często wyjaśniają, skąd się wzięła nazwa miejsca, herb albo zwyczaj.
- Legenda: Lech wędrował z rodziną. Zobaczył białego orła w gnieździe na tle czerwonego nieba, został tam i założył gród Gniezno.
- Prawda: Gniezno to jeden z najstarszych grodów Piastów, a od 1000 r. siedziba arcybiskupa. Orzeł Biały jest godłem Polski.
- Zmyślenie: nie ma źródeł, które potwierdzają, że Lech istniał.
- Legenda: w czasie najazdu Tatarów trębacz z wieży kościoła Mariackiego w Krakowie ostrzegał mieszkańców. Tatarska strzała przeszyła mu gardło i melodia się urwała. Dlatego hejnał do dziś kończy się nagle.
- Prawda: Tatarzy napadli na Kraków w 1241 r., a o hejnale granym z wieży pisano już w XIV w.
- Zmyślenie (najpewniej): żadne dawne źródło nie wspomina o trafionym trębaczu – ta opowieść pojawiła się znacznie później.
- Legenda: rybak Wars i jego żona Sawa założyli osadę nad Wisłą – tak powstała Warszawa.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Według legendy Lech założył gród
- AToruń
- BWarszawę
- CGniezno
- DKraków
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Gniezno – Lech zobaczył gniazdo białego orła i założył Gniezno.
Który element legendy o Lechu jest prawdziwy?
- ALech był faraonem
- BLech na pewno istniał
- CGniezno to jeden z najstarszych grodów Piastów
- Dorzeł wskazał Lechowi miejsce na gród
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Gniezno to jeden z najstarszych grodów Piastów – Gniezno było ważnym grodem pierwszych władców Polski.
Tatarzy napadli na Kraków w
- A966 r.
- B1791 r.
- C1241 r.
- D1410 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1241 r. – Najazd Tatarów z 1241 r. potwierdzają źródła.
Dlaczego według legendy hejnał mariacki urywa się nagle?
- Abo tak kazał król Krak
- Bbo zabrakło nut
- Cbo trębacza trafiła tatarska strzała
- Dbo trębacz zasnął
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: bo trębacza trafiła tatarska strzała – Tak tłumaczy to legenda, ale źródła tego nie potwierdzają.
Co jest prawdą w legendzie o hejnale?
- Az wieży kościoła Mariackiego od wieków gra się hejnał
- Bhejnał wymyślono w XXI w.
- CTatarzy zbudowali kościół Mariacki
- Dkronika z 1241 r. opisuje śmierć trębacza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: z wieży kościoła Mariackiego od wieków gra się hejnał – O hejnale granym z wieży pisano już w XIV w.
Od czego językoznawcy wywodzą nazwę Warszawy?
- Aod imienia Wanda
- Bod imienia Warsz
- Cod słowa „warsztat”
- Dod rzeki Warty
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: od imienia Warsz – Warszawa to prawdopodobnie dawna osada należąca do Warsza.
Po co ludzie dawniej opowiadali legendy o miastach?
- Aby zapisać dokładne daty
- Bby sprzedawać bilety
- Cby zastąpić mapy
- Dby wyjaśnić np. nazwę, herb albo zwyczaj
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: by wyjaśnić np. nazwę, herb albo zwyczaj – Legenda tłumaczy w ciekawy sposób, skąd coś się wzięło.
Który krok pomoże sprawdzić legendę z okolicy?
- Awymyślenie nowych bohaterów
- Bzmiana zakończenia
- Cuwierzenie we wszystko
- Dodszukanie jej miejsc i postaci w encyklopedii lub muzeum
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: odszukanie jej miejsc i postaci w encyklopedii lub muzeum – Sprawdzamy w źródłach, co jest prawdą.
Cały dział „Elementy historii rodzinnej, lokalnej i regionalnej”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.