ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Przyroda · powtórka działu · kl. 5

Planeta Ziemia – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Przyroda · klasa 5ściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/sp/5/przyroda/powtorka/planeta-ziemia/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Planeta Ziemia”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (20 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Układ Słoneczny

  • Słońce jest gwiazdą i świeci własnym światłem, a planety i księżyce tylko odbijają jego światło.
  • Układ Słoneczny to Słońce i krążące wokół niego ciała niebieskie.
  • Słońce jest gwiazdą – gorącą kulą gazów. Daje Ziemi światło i ciepło.

Fazy Księżyca i zaćmienia

  • Reguła „D–C” (na półkuli północnej): gdy Księżyc przypomina literę D, to przybywa, a gdy literę C – ubywa.
  • Nigdy nie patrz na Słońce bez specjalnych filtrów – także podczas zaćmienia. Okulary przeciwsłoneczne nie chronią oczu!
  • Księżyc jest naturalnym satelitą Ziemi – krąży wokół niej.

Ruch obrotowy i obiegowy Ziemi

  • Latem nasza półkula jest zwrócona ku Słońcu: dzień jest długi, a Słońce wysoko. Zimą – odwrotnie.
  • Ruch obrotowy to obracanie się Ziemi wokół osi – wyobrażonej linii przechodzącej przez bieguny.
  • Oś Ziemi jest nachylona i stale skierowana w pobliże Gwiazdy Polarnej.

Globus i mapa świata

  • Równik dzieli Ziemię na półkulę północną i południową, a południk zerowy i południk 180° – na wschodnią i zachodnią.
  • Polska: półkula północna i wschodnia, między zwrotnikiem Raka a kołem podbiegunowym północnym.
  • Globus to zmniejszony model Ziemi. Pokazuje jej kulisty kształt. Mapa świata to płaski obraz Ziemi – kształty lądów są na niej trochę zniekształcone.

Magnesy i magnetyzm Ziemi

  • Bieguny jednoimienne (N i N, S i S) się odpychają, a różnoimienne (N i S) się przyciągają.
  • Kompas trzymaj z dala od magnesów i przedmiotów ze stali – inaczej igła wskaże zły kierunek.
  • Materiały magnetyczne to te, które magnes przyciąga: żelazo, stal, nikiel, kobalt.

Masa i grawitacja

  • Masa to ilość materii – na Księżycu się nie zmienia. Ciężar to siła przyciągania – na Księżycu jest ok. 6 razy mniejszy.
  • Masa to ilość materii, z której zbudowane jest ciało.
  • Waga elektroniczna ma przycisk tara, który ją zeruje, np. z pustą miską – wtedy waga pokaże tylko masę tego, co wsypiemy.

Tarcie

  • Tarcie jest tym większe, im bardziej szorstkie są powierzchnie i im mocniej są do siebie dociśnięte.
  • Tarcie to opór, który pojawia się, gdy jedno ciało przesuwa się (albo próbuje się przesunąć) po drugim.
  • Przydatne: dzięki tarciu chodzimy bez poślizgu, hamujemy rowerem i samochodem, trzymamy przedmioty w dłoni, zapalamy zapałkę.

Lądolód skandynawski

  • Lądolód skandynawski przyszedł do Polski z północy – z Półwyspu Skandynawskiego.
  • Dużo jezior i pagórków na północy Polski to skutek ostatniego zlodowacenia.
  • Lądolód to bardzo gruba warstwa lodu (nawet kilka kilometrów), która pokrywa duży obszar lądu. Dziś lądolody są na Antarktydzie i Grenlandii.

Jeziora

  • Hańcza (rynnowe, ok. 108 m) – najgłębsze jezioro w Polsce. Śniardwy (morenowe, ok. 113 km²) – największe.
  • Jezioro to naturalne zagłębienie terenu wypełnione wodą stojącą. Zagłębienie to nazywamy misą jeziorną.
  • Zbiorniki sztuczne (zaporowe) tworzą ludzie, przegradzając rzekę zaporą, np. Jezioro Solińskie na Sanie.

Kras

  • Stalaktyt trzyma się sufitu, a stalagmit rośnie od dna do góry.
  • Kras to rozpuszczanie skał przez wodę – głównie wapieni, a także gipsu.
  • Lejki krasowe – zagłębienia w ziemi, które powstały po rozpuszczeniu skał lub zapadnięciu się stropu jaskini.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Czym jest Słońce?

    1. Aksiężycem
    2. Bplanetą karłowatą
    3. Cplanetą
    4. Dgwiazdą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: gwiazdą – Słońce jest gwiazdą – kulą gorących gazów świecącą własnym światłem.

  2. Która planeta jest czwarta w kolejności od Słońca?

    1. AJowisz
    2. BZiemia
    3. CMars
    4. DWenus
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Mars – Kolejność zaczyna się tak: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars.

  3. Dlaczego widzimy Księżyc na nocnym niebie?

    1. Aodbija światło Gwiazdy Polarnej
    2. Bświeci światłem z wnętrza
    3. Cświeci własnym światłem
    4. Dodbija światło Słońca
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: odbija światło Słońca – Księżyc nie świeci sam – odbija światło Słońca.

  4. Ile trwa pełny cykl faz Księżyca, od nowiu do nowiu?

    1. Aok. 29,5 doby
    2. Bok. 365 dób
    3. Cok. 24 godzin
    4. Dok. 7 dób
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: ok. 29,5 doby – Cykl faz Księżyca trwa około 29,5 doby, czyli mniej więcej miesiąc.

  5. Ile trwa jeden pełny obrót Ziemi wokół własnej osi?

    1. Aok. 29,5 doby
    2. Bok. 365 dni
    3. Cok. 12 godzin
    4. Dok. 24 godzin
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: ok. 24 godzin – Jeden obrót Ziemi wokół osi to doba, czyli około 24 godzin.

  6. W którą stronę obraca się Ziemia?

    1. Az zachodu na wschód
    2. Bz południa na północ
    3. Cze wschodu na zachód
    4. Dz północy na południe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: z zachodu na wschód – Ziemia obraca się z zachodu na wschód, dlatego Słońce wschodzi na wschodzie.

  7. Czym jest globus?

    1. Aprzyrządem do wyznaczania kierunków
    2. Bpłaską mapą całego świata
    3. Czmniejszonym modelem Ziemi
    4. Dplanem najbliższej okolicy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: zmniejszonym modelem Ziemi – Globus to model Ziemi, który pokazuje jej kulisty kształt.

  8. Która linia dzieli Ziemię na półkulę północną i południową?

    1. Azwrotnik Raka
    2. Bpołudnik zerowy
    3. Ckoło podbiegunowe północne
    4. Drównik
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: równik – Równik leży w połowie drogi między biegunami i dzieli Ziemię na dwie półkule.

  9. Który przedmiot przyciągnie magnes?

    1. Aaluminiowa puszka
    2. Bmiedziany drut
    3. Cszklana kulka
    4. Dstalowy gwóźdź
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: stalowy gwóźdź – Stal jest materiałem magnetycznym, a miedź, aluminium i szkło – nie.

  10. Co się stanie, gdy zbliżymy do siebie bieguny N dwóch magnesów?

    1. Aodepchną się
    2. Boba zmienią się w bieguny S
    3. Cprzyciągną się
    4. Dnic się nie stanie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: odepchną się – Bieguny jednoimienne się odpychają.

  11. Czym jest masa?

    1. Asiłą, z jaką Ziemia przyciąga ciało
    2. Bszybkością, z jaką ciało spada na ziemię
    3. Cmiejscem, które ciało zajmuje w przestrzeni
    4. Dilością materii, z której zbudowane jest ciało
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: ilością materii, z której zbudowane jest ciało – Masa mówi, ile materii zawiera ciało.

  12. Ile gramów to 2,5 kg?

    1. A25 000 g
    2. B250 g
    3. C25 g
    4. D2500 g
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 2500 g – 1 kg to 1000 g, więc 2,5 kg = 2500 g.

  13. W którą stronę działa siła tarcia?

    1. Azawsze pionowo w dół
    2. Bzgodnie z kierunkiem ruchu
    3. Cprzeciwnie do kierunku ruchu
    4. Dzawsze pionowo w górę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: przeciwnie do kierunku ruchu – Tarcie przeciwdziała ruchowi, więc działa w stronę przeciwną.

  14. Po której powierzchni najtrudniej przeciągnąć klocek?

    1. Apo gładkiej szybie
    2. Bpo papierze ściernym
    3. Cpo wypolerowanym blacie
    4. Dpo tafli lodu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: po papierze ściernym – Najbardziej chropowata powierzchnia daje największe tarcie.

  15. Dlaczego lądolód, który był w Polsce, nazywamy skandynawskim?

    1. Apowstał z zamarzniętego Morza Bałtyckiego
    2. Bnasunął się na Polskę od strony Karpat
    3. Czbadali go uczeni ze Skandynawii
    4. Dnasunął się z Półwyspu Skandynawskiego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: nasunął się z Półwyspu Skandynawskiego – Lód gromadził się w Skandynawii i stamtąd przesuwał się na południe.

  16. Gdzie dziś występują lądolody?

    1. Ana Syberii i Alasce
    2. Bw Tatrach i Sudetach
    3. Cw Alpach i Himalajach
    4. Dna Antarktydzie i Grenlandii
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: na Antarktydzie i Grenlandii – Lądolody pokrywają dziś Antarktydę i większość Grenlandii.

  17. Czym jest jezioro?

    1. Anaturalnym zagłębieniem wypełnionym wodą stojącą
    2. Bnaturalnym zagłębieniem z wodą płynącą
    3. Cszerokim, wolno płynącym odcinkiem rzeki
    4. Dzagłębieniem wypełnionym wodą tylko wiosną
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: naturalnym zagłębieniem wypełnionym wodą stojącą – Jezioro to naturalna misa z wodą stojącą.

  18. Które jezioro jest najgłębsze w Polsce?

    1. AMamry
    2. BHańcza
    3. CŚniardwy
    4. DŁebsko
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Hańcza – Hańcza to jezioro rynnowe o głębokości ok. 108 m.

  19. Czym jest kras?

    1. Ażłobieniem skał przez lodowiec
    2. Bkruszeniem skał przez mróz
    3. Crozpuszczaniem skał wapiennych przez wodę
    4. Dniszczeniem skał przez wiatr
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: rozpuszczaniem skał wapiennych przez wodę – Kras to zjawisko rozpuszczania wapieni i gipsu przez wodę.

  20. Jaka woda rozpuszcza wapień?

    1. Awoda zawierająca dużo piasku
    2. Bwoda zawierająca dwutlenek węgla
    3. Cwoda pozbawiona wszystkich gazów
    4. Dwoda zawierająca dużo soli
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: woda zawierająca dwutlenek węgla – Woda z rozpuszczonym CO₂ powoli rozpuszcza wapień.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Przyroda