1Czym jest lądolód
- Lądolód to bardzo gruba warstwa lodu (nawet kilka kilometrów), która pokrywa duży obszar lądu. Dziś lądolody są na Antarktydzie i Grenlandii.
- W epoce lodowcowej klimat był dużo zimniejszy niż dziś. Lądolód kilka razy nasuwał się na Polskę i znów się wycofywał. Ostatnie zlodowacenie skończyło się ok. 12 tys. lat temu.
- Lód gromadził się na Półwyspie Skandynawskim i stamtąd przesuwał się na południe – dlatego nazywamy go lądolodem skandynawskim.
Lądolód skandynawski przyszedł do Polski z północy – z Półwyspu Skandynawskiego.
2Zasięg lądolodu
- Zasięg maksymalny: lądolód pokrył prawie całą Polskę – dotarł aż do Sudetów i Karpat.
- Zasięg ostatniego zlodowacenia: lód pokrył tylko północną Polskę – mniej więcej obszar dzisiejszych pojezierzy.
„ostatni lądolód pokrył całą Polskę” – ostatnie zlodowacenie objęło tylko północ kraju.
Którą część Polski pokrył lądolód ostatniego zlodowacenia?
Ostatni lądolód sięgał mniej więcej do południowego skraju pojezierzy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Co pozostawił lądolód
| forma | jak powstała |
|---|---|
| głazy narzutowe | duże kamienie przyniesione przez lód ze Skandynawii |
| moreny | pagórki i wały z piasku, gliny i kamieni pozostawione przez lód |
| jeziora rynnowe | długie i głębokie rynny wyżłobione przez wodę płynącą pod lodem |
| jeziora morenowe | płytkie, w zagłębieniach między morenami |
| sandry | piaszczyste równiny usypane przez wody z topniejącego lodu |
| pradoliny | szerokie doliny, którymi płynęły wody z topniejącego lodu |
- Głazy narzutowe są często z granitu, którego nie ma w podłożu północnej Polski – to dowód, że przyniósł je lód z północy. Największe chronimy jako pomniki przyrody.
4Młoda rzeźba na północy
- Na północy Polski ślady ostatniego lądolodu są świeże: dużo pagórków morenowych i jezior. To młoda rzeźba polodowcowa.
- W środkowej Polsce formy po starszych zlodowaceniach są niższe i wyrównane, a dawne jeziora zdążyły zarosnąć lub zostały zasypane.
Dużo jezior i pagórków na północy Polski to skutek ostatniego zlodowacenia.
Jakie jezioro powstało w rynnie wyżłobionej przez wodę płynącą pod lądolodem?
Jeziora rynnowe są długie, wąskie i głębokie.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Lądolód skandynawski
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Lądolód skandynawski przyszedł do Polski z północy – z Półwyspu Skandynawskiego.
- Dużo jezior i pagórków na północy Polski to skutek ostatniego zlodowacenia.
- Lądolód to bardzo gruba warstwa lodu (nawet kilka kilometrów), która pokrywa duży obszar lądu. Dziś lądolody są na Antarktydzie i Grenlandii.
- Zasięg maksymalny: lądolód pokrył prawie całą Polskę – dotarł aż do Sudetów i Karpat.
- Zasięg ostatniego zlodowacenia: lód pokrył tylko północną Polskę – mniej więcej obszar dzisiejszych pojezierzy.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Dlaczego lądolód, który był w Polsce, nazywamy skandynawskim?
- Apowstał z zamarzniętego Morza Bałtyckiego
- Bnasunął się na Polskę od strony Karpat
- Czbadali go uczeni ze Skandynawii
- Dnasunął się z Półwyspu Skandynawskiego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: nasunął się z Półwyspu Skandynawskiego – Lód gromadził się w Skandynawii i stamtąd przesuwał się na południe.
Gdzie dziś występują lądolody?
- Ana Syberii i Alasce
- Bw Tatrach i Sudetach
- Cw Alpach i Himalajach
- Dna Antarktydzie i Grenlandii
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: na Antarktydzie i Grenlandii – Lądolody pokrywają dziś Antarktydę i większość Grenlandii.
Dokąd sięgał lądolód w czasie największego zasięgu w Polsce?
- Atylko do pojezierzy
- Baż do Sudetów i Karpat
- Ctylko do Warszawy
- Dtylko do wybrzeża Bałtyku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: aż do Sudetów i Karpat – W czasie największego zasięgu lód pokrył prawie całą Polskę.
Którą część Polski pokrył lądolód ostatniego zlodowacenia?
- Apołudniową
- Bpółnocną
- Ccałą Polskę
- Dwschodnią
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: północną – Ostatni lądolód sięgał mniej więcej do południowego skraju pojezierzy.
Rolnik na Pomorzu znalazł na polu wielki kamień z granitu, jakiego nie ma w okolicznych skałach. Co to jest?
- Ameteoryt
- Bostaniec
- Cstalagmit
- Dgłaz narzutowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: głaz narzutowy – Taki kamień przyniósł lądolód ze Skandynawii.
Jak nazywa się szeroka dolina, którą płynęły wody z topniejącego lądolodu?
- Amorena
- Bpradolina
- Csandr
- Drynna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: pradolina – Wody z topniejącego lodu płynęły szerokimi pradolinami.
Jakie jezioro powstało w rynnie wyżłobionej przez wodę płynącą pod lądolodem?
- Amorenowe
- Bprzybrzeżne
- Ckrasowe
- Drynnowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: rynnowe – Jeziora rynnowe są długie, wąskie i głębokie.
Dlaczego na północy Polski jest dużo jezior?
- Ato skutek ostatniego zlodowacenia
- Bleżą tam najwyższe góry Polski
- Cspada tam najwięcej deszczu w Polsce
- Dpłyną tam największe rzeki Polski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: to skutek ostatniego zlodowacenia – Lądolód zostawił tam wiele zagłębień, które wypełniła woda.
Cały dział „Planeta Ziemia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.