ilością materii, z której zbudowane jest ciało

siłą, z jaką Ziemia przyciąga ciało

szybkością, z jaką ciało spada na ziemię

miejscem, które ciało zajmuje w przestrzeni

Dlaczego upuszczona piłka spada w dół?

działa na nią opór powietrza

Masa i grawitacja – ściąga i quiz na kartkówkę

ogarniam.edu.pl · Przyroda · Planeta Ziemiaklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/przyroda/masa-i-grawitacja/

Masa i grawitacja

Dowiesz się, czym jest masa, jak ją zmierzyć i dlaczego wszystkie ciała spadają na Ziemię.

1Masa i jej jednostki

Masa to ilość materii, z której zbudowane jest ciało.
Jednostki masy: gram (g), dekagram (dag), kilogram (kg), tona (t).

jednostka	zamiana	przykład
1 dag	10 g	dwie kostki cukru
1 kg	100 dag = 1000 g	litr wody
1 t	1000 kg	mały samochód osobowy

Przykłady zamiany: 2 kg = 2000 g, 50 dag = 0,5 kg, 3500 kg = 3,5 t.

2Pomiar masy

Masę mierzymy wagą. Waga szalkowa porównuje masę ciała z masą odważników – gdy szalki są w równowadze, masy są równe.
Waga elektroniczna ma przycisk tara, który ją zeruje, np. z pustą miską – wtedy waga pokaże tylko masę tego, co wsypiemy.
Wagę stawiamy na płaskim podłożu, a wynik zapisujemy z jednostką.

Sprawdź, czy rozumiesz

Mama postawiła na wadze elektronicznej pustą miskę i nacisnęła „tara”. Po co?

3Grawitacja

Grawitacja to przyciąganie. Ziemia przyciąga wszystkie ciała, dlatego upuszczone przedmioty spadają w dół – w stronę środka Ziemi.
Ciężar to siła, z jaką Ziemia (albo inne ciało niebieskie, np. Księżyc) przyciąga ciało. Mierzy się go siłomierzem.
Masa ciała jest wszędzie taka sama. Ciężar zależy od miejsca: na Księżycu jest ok. 6 razy mniejszy, bo Księżyc przyciąga słabiej niż Ziemia.
Grawitacja utrzymuje przy Ziemi atmosferę, a Księżyc – na jego drodze wokół Ziemi (orbicie).

Ziemia przyciąga wszystko w stronę swojego środka; na Księżycu ciężar jest ok. 6 razy mniejszy, a masa taka sama.

Zapamiętaj

Masa to ilość materii – na Księżycu się nie zmienia. Ciężar to siła przyciągania – na Księżycu jest ok. 6 razy mniejszy.

Uwaga na błąd

„astronauta na Księżycu ma mniejszą masę” – ma mniejszy ciężar, a jego masa się nie zmienia.

4Doświadczenie: spadanie kartek

Upuszczamy z tej samej wysokości dwie jednakowe kartki: płaską i zgniecioną w kulkę. Zgnieciona spada szybciej.
Wniosek: Ziemia przyciąga obie kartki, ale płaską bardziej hamuje opór powietrza. Więcej o nim dowiesz się w klasie 6.

Uwaga na błąd

„szybciej spada zawsze to, co cięższe” – kartki mają tę samą masę, a spadają różnie, bo mają inny kształt.

Sprawdź, czy rozumiesz

Dlaczego zgnieciona kartka spada szybciej niż taka sama płaska kartka?

✎Ściąga: Masa i grawitacja

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Masa to ilość materii – na Księżycu się nie zmienia. Ciężar to siła przyciągania – na Księżycu jest ok. 6 razy mniejszy.
Masa to ilość materii, z której zbudowane jest ciało.
Waga elektroniczna ma przycisk tara, który ją zeruje, np. z pustą miską – wtedy waga pokaże tylko masę tego, co wsypiemy.
Grawitacja to przyciąganie. Ziemia przyciąga wszystkie ciała, dlatego upuszczone przedmioty spadają w dół – w stronę środka Ziemi.
Ciężar to siła, z jaką Ziemia (albo inne ciało niebieskie, np. Księżyc) przyciąga ciało. Mierzy się go siłomierzem.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Czym jest masa?
1. Asiłą, z jaką Ziemia przyciąga ciało
2. Bszybkością, z jaką ciało spada na ziemię
3. Cmiejscem, które ciało zajmuje w przestrzeni
4. Dilością materii, z której zbudowane jest ciało
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ilością materii, z której zbudowane jest ciało – Masa mówi, ile materii zawiera ciało.
Ile gramów to 2,5 kg?
1. A25 000 g
2. B250 g
3. C25 g
4. D2500 g
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 2500 g – 1 kg to 1000 g, więc 2,5 kg = 2500 g.
Ile dekagramów ma pół kilograma?
1. A500 dag
2. B0,5 dag
3. C5 dag
4. D50 dag
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 50 dag – 1 kg to 100 dag, więc pół kilograma to 50 dag.
Mama postawiła na wadze elektronicznej pustą miskę i nacisnęła „tara”. Po co?
1. Ażeby waga pokazywała wynik w dekagramach
2. Bżeby waga pokazała masę samej miski
3. Cżeby waga wyłączyła się po ważeniu
4. Dżeby waga pokazała tylko masę wsypanej mąki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: żeby waga pokazała tylko masę wsypanej mąki – Tara zeruje wagę, więc masa miski nie jest doliczana.
Dlaczego upuszczona piłka spada w dół?
1. Adziała na nią opór powietrza
2. Bprzyciąga ją Ziemia
3. Cwypycha ją w dół powietrze
4. Dprzyciąga ją magnetyzm Ziemi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: przyciąga ją Ziemia – Ziemia przyciąga wszystkie ciała w stronę swojego środka.
Astronauta ma na Ziemi masę 72 kg. Jaką masę ma na Księżycu?
1. A432 kg
2. B72 kg
3. C0 kg
4. D12 kg
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 72 kg – Masa jest wszędzie taka sama – na Księżycu zmniejsza się tylko ciężar.
Co utrzymuje Księżyc na drodze wokół Ziemi?
1. Amagnetyzm
2. Bopór powietrza
3. Cgrawitacja
4. Dtarcie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: grawitacja – Ziemia przyciąga Księżyc siłą grawitacji.
Dlaczego zgnieciona kartka spada szybciej niż taka sama płaska kartka?
1. AZiemia nie przyciąga płaskiej kartki
2. Bpłaska kartka ma mniejszą masę
3. Cpłaską kartkę bardziej hamuje opór powietrza
4. Dzgnieciona kartka ma większą masę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: płaską kartkę bardziej hamuje opór powietrza – Obie kartki mają tę samą masę, ale płaska napotyka większy opór powietrza.

Cały dział „Planeta Ziemia”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki