ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Biologia · powtórka działu · kl. 7

Układy narządów – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Biologia · klasa 7ściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/sp/7/biologia/powtorka/uklady-narzadow/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Układy narządów”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (20 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Skóra

  • Gorąco → naczynia się rozszerzają + pot; zimno → naczynia się zwężają.
  • Naskórek – zewnętrzna warstwa z tkanki nabłonkowej; ma warstwę rogową (martwe, złuszczające się komórki) i warstwę podstawną (stale dzielące się komórki; komórki z melaniną – barwnikiem chroniącym przed UV).
  • Skóra właściwa – tkanka łączna; zawiera naczynia krwionośne, receptory, gruczoły potowe i łojowe, mieszki włosowe.

Układ ruchu

  • Mięsień może tylko ciągnąć (kurczyć się), dlatego pracuje w parach antagonistycznych.
  • Bierna część układu ruchu; u dorosłego ok. 206 kości.
  • Szkielet osiowy: czaszka (chroni mózg), kręgosłup, klatka piersiowa (mostek + 12 par żeber; chroni serce i płuca).

Składniki pokarmowe

  • Białka – zbudowane z aminokwasów; główny materiał budulcowy (mięśnie, enzymy, przeciwciała). Źródła: mięso, ryby, jaja, nabiał, rośliny strączkowe. Aminokwasy egzogenne musimy dostarczać z pokarmem.
  • Cukry (węglowodany) – główne źródło energii (glukoza); skrobia w pieczywie, kaszach, ziemniakach.
  • Tłuszcze – źródło energii (najwięcej: ok. 9 kcal z 1 g; białka i cukry – ok. 4 kcal), materiał zapasowy; rozpuszczają witaminy A, D, E, K.

Układ pokarmowy

  • Trawienie = rozkład złożonych składników pokarmu na proste cząsteczki dzięki enzymom.
  • Jama ustna – zęby rozdrabniają pokarm: siekacze odgryzają, kły rozrywają, przedtrzonowe i trzonowe miażdżą i rozcierają. Dorosły ma 32 zęby stałe, dziecko 20 mlecznych. Ślina zawiera amylazę ślinową, która zaczyna trawić skrobię.
  • Gardło → przełyk – pokarm przesuwany ruchami perystaltycznymi.

Zdrowe odżywianie i zaburzenia odżywiania

  • BMI = m przez h2
  • Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej: u podstawy ruch (dzieci i młodzież – co najmniej 60 minut dziennie), wyżej warzywa i owoce (więcej warzyw), produkty zbożowe pełnoziarniste, nabiał, mięso, ryby, jaja i strączki, na szczycie tłuszcze (najlepiej oleje roślinne i orzechy).
  • m – masa ciała w kilogramach (kg), h – wzrost w metrach (m); BMI wychodzi w kg/m².

Krew i grupy krwi

  • Uszkodzenie naczynia → płytki krwi → fibrynogen zamienia się w fibrynę → skrzep
  • Osocze (ok. 55% objętości krwi) – głównie woda z rozpuszczonymi substancjami: glukozą, solami mineralnymi, białkami, CO₂; transportuje je po całym ciele.
  • Erytrocyty (krwinki czerwone) – dojrzałe nie mają jądra; zawierają hemoglobinę z żelazem, która przenosi tlen.

Serce i krążenie krwi

  • Tętnice – OD serca, żyły – DO serca.
  • Serce – mięsień wielkości pięści, leży w klatce piersiowej między płucami; ma 2 przedsionki i 2 komory. Zastawki nie pozwalają krwi się cofać. Najgrubszą ścianę ma lewa komora – tłoczy krew do całego ciała.
  • Tętnice prowadzą krew od serca; mają grube, sprężyste ściany.

Układ limfatyczny i odpornościowy

  • Szczepionka → antygeny → pamięć (długo); surowica → gotowe przeciwciała (krótko).
  • Naczynia limfatyczne zbierają z tkanek nadmiar płynu – limfę (chłonkę) – i odprowadzają ją do krwi.
  • Węzły chłonne filtrują limfę i zatrzymują drobnoustroje; są w nich limfocyty (podczas infekcji węzły się powiększają).

Układ oddechowy

  • Glukoza + tlen → dwutlenek węgla + woda + energia
  • Jama nosowa – ogrzewa, nawilża i oczyszcza powietrze; gardło; krtań – zawiera struny głosowe, nagłośnia zamyka ją podczas połykania.
  • Tchawica – wzmocniona chrzęstnymi półpierścieniami; nabłonek z rzęskami usuwa zanieczyszczenia.

Układ wydalniczy

  • Krew → filtracja → mocz pierwotny → wchłanianie zwrotne → mocz ostateczny.
  • Wydalanie – usuwanie zbędnych produktów przemiany materii (nie mylić z defekacją – usuwaniem niestrawionych resztek).
  • Nerki (2) → moczowody → pęcherz moczowy (gromadzi mocz) → cewka moczowa.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Która warstwa skóry zawiera gruczoły potowe i receptory?

    1. Atkanka podskórna
    2. Bskóra właściwa
    3. Cnaskórek
    4. Dwarstwa rogowa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: skóra właściwa – Skóra właściwa jest silnie unaczyniona i zawiera receptory oraz gruczoły.

  2. Jak reagują naczynia krwionośne skóry, gdy jest bardzo gorąco?

    1. Azwężają się
    2. Bzamykają się całkowicie
    3. Cnie zmieniają średnicy
    4. Drozszerzają się
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: rozszerzają się – Więcej krwi przepływa przez skórę, więc więcej ciepła jest oddawane.

  3. Która substancja nadaje kościom sprężystość?

    1. Aszpik kostny
    2. Bosseina
    3. Cmaź stawowa
    4. Dsole wapnia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: osseina – Sole mineralne dają twardość, a osseina – sprężystość.

  4. Ile kręgów ma odcinek szyjny kręgosłupa?

    1. A7
    2. B5
    3. C12
    4. D4
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 7 – Szyjny – 7, piersiowy – 12, lędźwiowy – 5.

  5. Który składnik pokarmowy jest głównym materiałem budulcowym organizmu?

    1. Acukier
    2. Bwoda
    3. Cbłonnik
    4. Dbiałko
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: białko – Z białek zbudowane są m.in. mięśnie, enzymy i przeciwciała.

  6. Który składnik dostarcza najwięcej energii z 1 grama?

    1. Acukier
    2. Btłuszcz
    3. Cbiałko
    4. Dbłonnik
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: tłuszcz – Tłuszcz – ok. 9 kcal/g, białko i cukier – ok. 4 kcal/g.

  7. Gdzie rozpoczyna się trawienie skrobi?

    1. Aw dwunastnicy
    2. Bw żołądku
    3. Cw jamie ustnej
    4. Dw jelicie grubym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: w jamie ustnej – Amylaza ślinowa zaczyna rozkład skrobi już w jamie ustnej.

  8. Jaką funkcję pełni żółć?

    1. Atrawi białka
    2. Bemulguje tłuszcze
    3. Ctrawi skrobię
    4. Dzabija bakterie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: emulguje tłuszcze – Żółć rozbija tłuszcze na kropelki, ułatwiając działanie lipazy.

  9. Co oznacza symbol h we wzorze BMI = m przez h2?

    1. Awzrost w metrach
    2. Bwzrost w centymetrach
    3. Cwiek w latach
    4. Dmasę ciała w kilogramach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: wzrost w metrach – Wzrost podajemy w metrach i podnosimy do kwadratu.

  10. Dorosły waży 72 kg i ma 1,80 m wzrostu. Ile wynosi jego BMI?

    1. A129,6 kg/m²
    2. B40 kg/m²
    3. Cok. 2,2 kg/m²
    4. Dok. 22,2 kg/m²
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: ok. 22,2 kg/m² – 1,80 · 1,80 = 3,24, a 72 : 3,24 ≈ 22,2 – wynik prawidłowy.

  11. Które składniki krwi transportują tlen?

    1. Apłytki krwi
    2. Bleukocyty
    3. Climfocyty
    4. Derytrocyty
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: erytrocyty – Erytrocyty zawierają hemoglobinę, która wiąże tlen.

  12. Co bierze udział w krzepnięciu krwi?

    1. Akrwinki czerwone
    2. Bkrwinki białe
    3. Chemoglobina
    4. Dpłytki krwi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: płytki krwi – Płytki krwi zapoczątkowują powstanie skrzepu.

  13. Ile jam ma serce człowieka?

    1. A3
    2. B4
    3. C6
    4. D2
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 4 – Serce ma dwa przedsionki i dwie komory.

  14. Którymi naczyniami krew płynie od serca do narządów?

    1. Anaczyniami limfatycznymi
    2. Btętnicami
    3. Cżyłami
    4. Dżyłami głównymi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: tętnicami – Tętnice prowadzą krew od serca, żyły – do serca.

  15. Co zawiera szczepionka?

    1. Agotowe przeciwciała
    2. Bbiałe krwinki dawcy
    3. Cantygeny drobnoustrojów
    4. Dantybiotyk
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: antygeny drobnoustrojów – Antygeny pobudzają organizm do wytworzenia przeciwciał i komórek pamięci.

  16. Ukąszonemu przez żmiję podaje się surowicę, ponieważ

    1. Azapewnia odporność na całe życie
    2. Bpobudza wytwarzanie antygenów
    3. Czawiera gotowe przeciwciała działające od razu
    4. Dzawiera osłabiony jad
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: zawiera gotowe przeciwciała działające od razu – Surowica daje natychmiastową, ale krótkotrwałą ochronę.

  17. Co dzieje się z przeponą podczas wdechu?

    1. Akurczy się i unosi
    2. Bkurczy się i obniża
    3. Cnie zmienia położenia
    4. Drozkurcza się i unosi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: kurczy się i obniża – Obniżenie przepony zwiększa objętość klatki piersiowej.

  18. Gdzie zachodzi wymiana gazowa w płucach?

    1. Aw tchawicy
    2. Bw krtani
    3. Cw pęcherzykach płucnych
    4. Dw jamie nosowej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: w pęcherzykach płucnych – Pęcherzyki mają cienkie ściany oplecione naczyniami włosowatymi.

  19. Jak nazywa się podstawowa jednostka budowy i funkcji nerki?

    1. Aneuron
    2. Bpęcherzyk płucny
    3. Ckosmek
    4. Dnefron
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: nefron – W każdej nerce jest ok. miliona nefronów.

  20. Gdzie powstaje mocznik?

    1. Aw płucach
    2. Bw nerkach
    3. Cw pęcherzu moczowym
    4. Dw wątrobie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: w wątrobie – Mocznik powstaje w wątrobie, a nerki go usuwają.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Biologia