ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Biologia · Układy narządówklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/biologia/uklad-wydalniczy/

Biologia · Układy narządów · kl. 7

Układ wydalniczy

Jak organizm usuwa zbędne produkty przemiany materii – budowa nerek i powstawanie moczu.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Wydalanie

  • Wydalanie – usuwanie zbędnych produktów przemiany materii (nie mylić z defekacją – usuwaniem niestrawionych resztek).
  • Produkty: dwutlenek węgla (płuca), mocznik (powstaje w wątrobie, usuwany głównie przez nerki), woda i sole (nerki, skóra – pot).

2Budowa układu

  • Nerki (2) → moczowody → pęcherz moczowy (gromadzi mocz) → cewka moczowa.
  • W nerce: kora, rdzeń i miedniczka nerkowa (zbiera mocz).
  • Nefron – podstawowa jednostka nerki (ok. 1 mln w każdej nerce): ciałko nerkowe (kłębuszek naczyń włosowatych + torebka) i kanalik nerkowy.
Sprawdź, czy rozumiesz

Jak nazywa się podstawowa jednostka budowy i funkcji nerki?

3Powstawanie moczu

  • Filtracja w ciałku nerkowym: z krwi przesączają się woda, sole, glukoza, mocznik → mocz pierwotny (ok. 150–180 l na dobę).
  • Wchłanianie zwrotne w kanaliku: do krwi wraca większość wody, glukoza i potrzebne sole.
  • Powstaje mocz ostateczny – ok. 1,5 l na dobę.
Zapamiętaj

Krew → filtracja → mocz pierwotny → wchłanianie zwrotne → mocz ostateczny.

filtracjaciałkokanalikiwchłanianiemoczostatecznypierwotnywoda i potrzebne substancje wracają do krwi
Nefron: filtracja w ciałku nerkowym, wchłanianie zwrotne w kanaliku
  • Nerki regulują też ilość wody i soli w organizmie.

4Choroby i profilaktyka

  • Zakażenia dróg moczowych (zapalenie pęcherza), kamica nerkowa, niewydolność nerek.
  • Przy niewydolności nerek stosuje się dializę (sztuczna nerka oczyszcza krew) lub przeszczep nerki.
  • Profilaktyka: picie ok. 1,5–2 l wody dziennie, niewstrzymywanie moczu, ciepłe ubranie, badanie ogólne moczu.
Uwaga na błąd

„glukoza w moczu jest prawidłowa”

U zdrowego człowieka glukoza wraca do krwi – jej obecność w moczu może świadczyć o cukrzycy.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co zachodzi w kanaliku nerkowym?

✎Ściąga: Układ wydalniczy

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Krew → filtracja → mocz pierwotny → wchłanianie zwrotne → mocz ostateczny.
  • Wydalanie – usuwanie zbędnych produktów przemiany materii (nie mylić z defekacją – usuwaniem niestrawionych resztek).
  • Nerki (2) → moczowody → pęcherz moczowy (gromadzi mocz) → cewka moczowa.
  • Nefron – podstawowa jednostka nerki (ok. 1 mln w każdej nerce): ciałko nerkowe (kłębuszek naczyń włosowatych + torebka) i kanalik nerkowy.
  • Filtracja w ciałku nerkowym: z krwi przesączają się woda, sole, glukoza, mocznik → mocz pierwotny (ok. 150–180 l na dobę).
  • Wchłanianie zwrotne w kanaliku: do krwi wraca większość wody, glukoza i potrzebne sole.
  • Zakażenia dróg moczowych (zapalenie pęcherza), kamica nerkowa, niewydolność nerek.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Jak nazywa się podstawowa jednostka budowy i funkcji nerki?

    1. Aneuron
    2. Bpęcherzyk płucny
    3. Ckosmek
    4. Dnefron
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: nefron – W każdej nerce jest ok. miliona nefronów.

  2. Gdzie powstaje mocznik?

    1. Aw płucach
    2. Bw nerkach
    3. Cw pęcherzu moczowym
    4. Dw wątrobie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: w wątrobie – Mocznik powstaje w wątrobie, a nerki go usuwają.

  3. Która struktura gromadzi mocz przed wydaleniem?

    1. Apęcherz moczowy
    2. Bcewka moczowa
    3. Cmiedniczka nerkowa
    4. Dmoczowód
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: pęcherz moczowy – Moczowody tylko transportują mocz z nerek do pęcherza.

  4. Ile mniej więcej moczu ostatecznego wydala dorosły człowiek w ciągu doby?

    1. Aok. 15 l
    2. Bok. 1,5 l
    3. Cok. 0,1 l
    4. Dok. 150 l
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: ok. 1,5 l – 150–180 l to mocz pierwotny, większość wody wraca do krwi.

  5. Co zachodzi w kanaliku nerkowym?

    1. Awchłanianie zwrotne wody i potrzebnych substancji
    2. Bfiltracja krwi
    3. Cwytwarzanie mocznika
    4. Dwymiana gazowa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: wchłanianie zwrotne wody i potrzebnych substancji – Filtracja zachodzi w ciałku nerkowym, a wchłanianie zwrotne w kanaliku.

  6. Na czym polega dializa?

    1. Ana przeszczepie nerki
    2. Bna podaniu antybiotyku
    3. Cna oczyszczaniu krwi przez sztuczną nerkę
    4. Dna usunięciu kamieni z nerek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: na oczyszczaniu krwi przez sztuczną nerkę – Dializę stosuje się przy niewydolności nerek.

  7. Który narząd wydala dwutlenek węgla?

    1. Awątroba
    2. Bpłuca
    3. Cnerki
    4. Djelito grube
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: płuca – CO₂ usuwany jest z wydychanym powietrzem.

  8. Usuwanie niestrawionych resztek pokarmu to

    1. Afiltracja
    2. Bwchłanianie zwrotne
    3. Cdefekacja
    4. Dwydalanie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: defekacja – Wydalanie dotyczy produktów przemiany materii, a nie niestrawionego pokarmu.

Cały dział „Układy narządów”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Biologia, klasa 7

Hierarchiczna budowa organizmu i tkankiSkóraUkład ruchuSkładniki pokarmoweUkład pokarmowyZdrowe odżywianie i zaburzenia odżywianiaKrew i grupy krwiSerce i krążenie krwiUkład limfatyczny i odpornościowyUkład oddechowyUkład dokrewnyHomeostaza – równowaga organizmuUkład nerwowyStres, sen i uzależnieniaNarząd wzrokuSłuch, równowaga i pozostałe zmysłyUkład rozrodczy i rozwój człowiekaDojrzewanie i etapy życia człowiekaZdrowie i choroby