1Partie i rządy
- W Sejmie było wiele partii. Najważniejsze: endecja (prawica, Dmowski), PSL „Piast” (ludowcy, Wincenty Witos), PPS (socjaliści). Swoje partie miały też mniejszości.
- Żadna partia nie miała większości, więc rządy tworzyły koalicje, czyli porozumienia kilku partii. Koalicje często się kłóciły i rozpadały.
- Od XI 1918 r. do V 1926 r. było ok. 14 rządów – średnio nowy co pół roku.
2Kryzysy
- 9 XII 1922 r. pierwszym prezydentem wybrano Gabriela Narutowicza. Prawica protestowała, bo wybrały go m.in. głosy mniejszości. 16 XII zastrzelił go fanatyk Eligiusz Niewiadomski. Prezydentem został Stanisław Wojciechowski.
- Hiperinflacja to bardzo szybki wzrost cen – pieniądze traciły wartość z godziny na godzinę. W 1923 r. za dolara płacono miliony marek polskich.
- Reforma walutowa Władysława Grabskiego (1924) – nowa waluta złoty i Bank Polski. Złoty był stabilny.
- Od 1925 r. trwała wojna celna z Niemcami – Niemcy przestali kupować polski węgiel.
Dlaczego rządy w latach 1919–1926 często się zmieniały?
Rządów było ok. 14 – średnio nowy co pół roku.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Dyskusja: czy państwo było niestabilne?
- Za: częste zmiany rządów, kłótnie partii, zabójstwo prezydenta, inflacja.
- Przeciw: w kilka lat zbudowano urzędy, wojsko i szkoły, obroniono granice, uchwalono konstytucję i wprowadzono złotego.
- Wniosek: rządy były niestabilne, ale państwo przetrwało i się rozwijało. W maju 1926 r. Piłsudski uznał jednak, że trzeba je „uzdrowić” siłą.
9 XII 1922 – wybór Narutowicza (zabity 16 XII); 1924 – reforma Grabskiego: złoty i Bank Polski.
Narutowicz nie był premierem ani Naczelnikiem Państwa – był pierwszym prezydentem II RP.
✎Ściąga: Rządy parlamentarne w latach 1919–1926
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- 9 XII 1922 – wybór Narutowicza (zabity 16 XII); 1924 – reforma Grabskiego: złoty i Bank Polski.
- 9 XII 1922 r. pierwszym prezydentem wybrano Gabriela Narutowicza. Prawica protestowała, bo wybrały go m.in. głosy mniejszości. 16 XII zastrzelił go fanatyk Eligiusz Niewiadomski. Prezydentem został Stanisław Wojciechowski.
- Hiperinflacja to bardzo szybki wzrost cen – pieniądze traciły wartość z godziny na godzinę. W 1923 r. za dolara płacono miliony marek polskich.
- Reforma walutowa Władysława Grabskiego (1924) – nowa waluta złoty i Bank Polski. Złoty był stabilny.
- Za: częste zmiany rządów, kłótnie partii, zabójstwo prezydenta, inflacja.
- Przeciw: w kilka lat zbudowano urzędy, wojsko i szkoły, obroniono granice, uchwalono konstytucję i wprowadzono złotego.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kto był pierwszym prezydentem II Rzeczypospolitej?
- AStanisław Wojciechowski
- BGabriel Narutowicz
- CIgnacy Mościcki
- DJózef Piłsudski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Gabriel Narutowicz – Narutowicz został zamordowany po 5 dniach urzędowania.
Kto zastrzelił prezydenta Narutowicza?
- AEligiusz Niewiadomski
- BWincenty Witos
- CGawriło Princip
- DLucjan Żeligowski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Eligiusz Niewiadomski – Zabójca był fanatycznym przeciwnikiem prezydenta.
Dlaczego rządy w latach 1919–1926 często się zmieniały?
- ASejm zbierał się raz na pięć lat
- Bżadna partia nie miała większości, a koalicje się rozpadały
- Crządy wyznaczali zaborcy
- Dprezydent co roku zmieniał konstytucję
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: żadna partia nie miała większości, a koalicje się rozpadały – Rządów było ok. 14 – średnio nowy co pół roku.
Co było efektem reformy Władysława Grabskiego?
- Autworzenie COP
- Bbudowa Gdyni
- Cuchwalenie konstytucji
- Dwprowadzenie złotego i powstanie Banku Polskiego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wprowadzenie złotego i powstanie Banku Polskiego – Reforma z 1924 r. zatrzymała hiperinflację.
Czym jest hiperinflacja?
- Abrakiem rządu
- Bspadkiem cen
- Cbardzo szybkim wzrostem cen i utratą wartości pieniądza
- Dnadmiarem towarów w sklepach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: bardzo szybkim wzrostem cen i utratą wartości pieniądza – W 1923 r. ceny rosły z godziny na godzinę.
Czym jest koalicja?
- Asądem nad politykami
- Bzwiązkiem zawodowym
- Cporozumieniem kilku partii, które razem tworzą rząd
- Djedną partią rządzącą bez Sejmu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: porozumieniem kilku partii, które razem tworzą rząd – Koalicje w II RP często się rozpadały.
Kto był przywódcą PSL „Piast” i kilkakrotnie premierem?
- ARoman Dmowski
- BWładysław Grabski
- CIgnacy Daszyński
- DWincenty Witos
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Wincenty Witos – Witos był premierem m.in. w 1920 r. i w 1926 r.
Który argument przemawia przeciw tezie, że II RP przed 1926 r. była państwem słabym?
- Apanowała hiperinflacja
- Bzamordowano prezydenta
- Crządy zmieniały się średnio co pół roku
- Dobroniono granice, zbudowano urzędy i wprowadzono stabilną walutę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: obroniono granice, zbudowano urzędy i wprowadzono stabilną walutę – Pozostałe odpowiedzi to argumenty za tezą o niestabilności.
Cały dział „II RP w okresie rządów parlamentarnych”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.