1Dziedzictwo antyku
- Grecja: demokracja ateńska (władza zgromadzenia obywateli), filozofia (Sokrates, Platon, Arystoteles), teatr (tragedia i komedia), igrzyska olimpijskie.
- Rzym: prawo rzymskie – podstawa prawa wielu państw Europy; łacina – język nauki i Kościoła, źródło wielu słów.
- Architektura: greckie kolumny (porządek dorycki, joński, koryncki), rzymskie łuki, akwedukty, amfiteatry (Koloseum).
2Dziedzictwo chrześcijaństwa
- Biblia – Stary i Nowy Testament; wpłynęła na literaturę, sztukę i język.
- Wartości: godność człowieka, miłość bliźniego, miłosierdzie.
- Sztuka sakralna: romanizm – grube mury, małe okna, półkoliste łuki (np. kolegiata w Tumie, Drzwi Gnieźnieńskie); gotyk – strzeliste budowle, ostre łuki, witraże (np. kościół Mariacki w Krakowie, ołtarz Wita Stwosza).
Co jest najważniejszym dziedzictwem starożytnego Rzymu dla prawa?
Prawo rzymskie stało się podstawą prawa wielu państw Europy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Kultura polska
- Mikołaj Kopernik – teoria heliocentryczna (O obrotach sfer niebieskich, 1543).
- Jan Kochanowski – Treny; Adam Mickiewicz – Pan Tadeusz.
- Fryderyk Chopin – kompozytor i pianista; Jan Matejko – obrazy historyczne (Bitwa pod Grunwaldem).
- Maria Skłodowska-Curie – dwukrotna noblistka (fizyka 1903, chemia 1911).
- Nobliści literaccy: Henryk Sienkiewicz, Władysław Reymont, Czesław Miłosz, Wisława Szymborska, Olga Tokarczuk; Pokojowa Nagroda Nobla – Lech Wałęsa (1983).
4Ochrona dziedzictwa
- UNESCO prowadzi Listę światowego dziedzictwa; z Polski m.in. Stare Miasto w Krakowie, kopalnia soli w Wieliczce, Auschwitz-Birkenau, Stare Miasto w Warszawie, zamek w Malborku.
- Muzea gromadzą i chronią zabytki, a konserwatorzy je odnawiają.
| Styl | Czas | Cechy |
|---|---|---|
| romanizm | XI–XIII w. | grube mury, małe okna, półkoliste łuki |
| gotyk | XIII–XV w. | wysokie budowle, ostre łuki, duże okna z witrażami |
Grecja – demokracja, filozofia, teatr; Rzym – prawo, łacina; romanizm – łuk półkolisty, gotyk – łuk ostry.
Stare Miasto w Warszawie trafiło na listę UNESCO, choć zostało niemal całkowicie odbudowane po zniszczeniach wojennych – doceniono właśnie wzorową odbudowę.
Za co Maria Skłodowska-Curie otrzymała Nagrody Nobla?
Otrzymała je w 1903 i 1911 r.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Dziedzictwo kultury światowej i polskiej
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Grecja – demokracja, filozofia, teatr; Rzym – prawo, łacina; romanizm – łuk półkolisty, gotyk – łuk ostry.
- Grecja: demokracja ateńska (władza zgromadzenia obywateli), filozofia (Sokrates, Platon, Arystoteles), teatr (tragedia i komedia), igrzyska olimpijskie.
- Rzym: prawo rzymskie – podstawa prawa wielu państw Europy; łacina – język nauki i Kościoła, źródło wielu słów.
- Architektura: greckie kolumny (porządek dorycki, joński, koryncki), rzymskie łuki, akwedukty, amfiteatry (Koloseum).
- Biblia – Stary i Nowy Testament; wpłynęła na literaturę, sztukę i język.
- Wartości: godność człowieka, miłość bliźniego, miłosierdzie.
- Sztuka sakralna: romanizm – grube mury, małe okna, półkoliste łuki (np. kolegiata w Tumie, Drzwi Gnieźnieńskie); gotyk – strzeliste budowle, ostre łuki, witraże (np. kościół Mariacki w Krakowie, ołtarz Wita Stwosza).
- Mikołaj Kopernik – teoria heliocentryczna (O obrotach sfer niebieskich, 1543).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Gdzie narodziła się demokracja?
- Aw starożytnym Rzymie
- Bw starożytnych Atenach
- Cw Egipcie
- Dw Sparcie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w starożytnych Atenach – W Atenach decyzje podejmowało zgromadzenie obywateli.
Co jest najważniejszym dziedzictwem starożytnego Rzymu dla prawa?
- Atragedia grecka
- Bigrzyska olimpijskie
- Cdemokracja ateńska
- Dprawo rzymskie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: prawo rzymskie – Prawo rzymskie stało się podstawą prawa wielu państw Europy.
Jaka cecha jest typowa dla gotyku?
- Apłaskie dachy z betonu
- Bpółkoliste łuki i grube mury
- Costre łuki i witraże
- Dkopuły i kolumnady
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ostre łuki i witraże – Gotyckie budowle są strzeliste i mają duże okna.
Który obiekt jest przykładem romanizmu?
- APałac Kultury i Nauki
- Bkościół Mariacki w Krakowie
- Czamek w Malborku
- Dkolegiata w Tumie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: kolegiata w Tumie – Kolegiata w Tumie ma grube mury i półkoliste łuki.
Kto stworzył teorię heliocentryczną?
- AMikołaj Kopernik
- BJan Kochanowski
- CMaria Skłodowska-Curie
- DArystoteles
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Mikołaj Kopernik – Kopernik ogłosił, że Ziemia krąży wokół Słońca.
Kto namalował „Bitwę pod Grunwaldem”?
- AFryderyk Chopin
- BWit Stwosz
- CAdam Mickiewicz
- DJan Matejko
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Jan Matejko – Matejko słynie z obrazów o historii Polski.
Za co Maria Skłodowska-Curie otrzymała Nagrody Nobla?
- Az literatury i medycyny
- Bpokojową i z fizyki
- Cz fizyki i chemii
- Dz chemii i literatury
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: z fizyki i chemii – Otrzymała je w 1903 i 1911 r.
Który obiekt z Polski NIE znajduje się na liście UNESCO jako osobny wpis?
- APałac Kultury i Nauki w Warszawie
- BStare Miasto w Krakowie
- Ckopalnia soli w Wieliczce
- Dzamek w Malborku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Pałac Kultury i Nauki w Warszawie – Pozostałe obiekty są wpisane na Listę światowego dziedzictwa.
Cały dział „Tematy przekrojowe i powtórzeniowe”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.