ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Polska Rzeczpospolita Ludowaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/historia/gospodarka-prl/

Historia · Polska Rzeczpospolita Ludowa · kl. 8

Gospodarka PRL

Jak komuniści zbudowali gospodarkę na wzór ZSRS – od nacjonalizacji i planów, przez kolektywizację, po kredyty Gierka i kryzysy.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Gospodarka centralnie planowana

  • Gospodarka centralnie planowana (nakazowo-rozdzielcza) – to państwo, a nie rynek, decydowało, co i ile produkować, ustalało ceny i inwestycje.
  • Reforma rolna (1944) – dekret PKWN: parcelacja majątków ziemskich powyżej 50 ha; ziemię dostali chłopi, a ziemianie stracili majątki.
  • Nacjonalizacja przemysłu (1946) – ustawa ze stycznia 1946 r.: państwo przejęło większe zakłady, banki, kopalnie; obiecanych odszkodowań w praktyce nie wypłacano.

2Plany gospodarcze

  • Plan trzyletni (1947–1949) – odbudowa kraju ze zniszczeń wojennych.
  • Plan sześcioletni (1950–1955) – szybka industrializacja, przede wszystkim przemysł ciężki (hutnictwo, zbrojenia); symbol – Nowa Huta pod Krakowem i Huta im. Lenina.
  • Zaniedbano produkcję żywności i towarów codziennego użytku – płace realne spadały.
Sprawdź, czy rozumiesz

Na czym polegała gospodarka centralnie planowana?

3Rolnictwo

  • Kolektywizacja – przymusowe tworzenie spółdzielni produkcyjnych na wzór sowieckich kołchozów; chłopi stawiali opór, a władza nękała ich podatkami i obowiązkowymi dostawami.
  • Po 1956 r. odstąpiono od kolektywizacji – większość spółdzielni się rozpadła, w Polsce przetrwały gospodarstwa prywatne.
  • PGR (Państwowe Gospodarstwa Rolne) – wielkie państwowe gospodarstwa, głównie na Ziemiach Odzyskanych.

4„Druga Polska” Gierka i kryzysy

  • Edward Gierek (1970–1980) – hasło „budowy drugiej Polski” i propaganda sukcesu; rozwój finansowany kredytami zachodnimi.
  • Inwestycje: Huta Katowice, Port Północny w Gdańsku, wielkie osiedla bloków, Fiat 126p („maluch”) produkowany od 1973 r.
  • Kryzysy: braki towarów, kolejki, kartki (na cukier od 1976 r., powszechne od 1981 r.), inflacja, rosnące zadłużenie – ok. 25 mld dolarów pod koniec lat 70., ponad 40 mld w 1989 r.
DataWydarzenie
1944reforma rolna PKWN
1946nacjonalizacja przemysłu
1947–1949plan trzyletni
1950–1955plan sześcioletni, Nowa Huta
1973początek produkcji Fiata 126p
1976kartki na cukier
Zapamiętaj

1944 – reforma rolna; 1946 – nacjonalizacja; 1950–1955 – plan sześcioletni; lata 70. – kredyty Gierka.

Uwaga na błąd

Kolektywizacja to nie reforma rolna – reforma rolna (1944) dała chłopom ziemię, a kolektywizacja próbowała ją potem uspołecznić w spółdzielniach.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jak finansowano „budowę drugiej Polski” za Gierka?

✎Ściąga: Gospodarka PRL

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • 1944 – reforma rolna; 1946 – nacjonalizacja; 1950–1955 – plan sześcioletni; lata 70. – kredyty Gierka.
  • Gospodarka centralnie planowana (nakazowo-rozdzielcza) – to państwo, a nie rynek, decydowało, co i ile produkować, ustalało ceny i inwestycje.
  • Reforma rolna (1944) – dekret PKWN: parcelacja majątków ziemskich powyżej 50 ha; ziemię dostali chłopi, a ziemianie stracili majątki.
  • Nacjonalizacja przemysłu (1946) – ustawa ze stycznia 1946 r.: państwo przejęło większe zakłady, banki, kopalnie; obiecanych odszkodowań w praktyce nie wypłacano.
  • Plan trzyletni (1947–1949) – odbudowa kraju ze zniszczeń wojennych.
  • Plan sześcioletni (1950–1955) – szybka industrializacja, przede wszystkim przemysł ciężki (hutnictwo, zbrojenia); symbol – Nowa Huta pod Krakowem i Huta im. Lenina.
  • Kolektywizacja – przymusowe tworzenie spółdzielni produkcyjnych na wzór sowieckich kołchozów; chłopi stawiali opór, a władza nękała ich podatkami i obowiązkowymi dostawami.
  • PGR (Państwowe Gospodarstwa Rolne) – wielkie państwowe gospodarstwa, głównie na Ziemiach Odzyskanych.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Na czym polegała gospodarka centralnie planowana?

    1. Aprzedsiębiorstwa należały głównie do prywatnych właścicieli
    2. Bgospodarką kierowały rady robotnicze bez udziału państwa
    3. Cceny ustalał wolny rynek
    4. Dpaństwo decydowało o produkcji, cenach i inwestycjach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: państwo decydowało o produkcji, cenach i inwestycjach – W PRL o wszystkim decydowały centralne plany państwowe.

  2. Które majątki parcelowano w ramach reformy rolnej z 1944 r.?

    1. Apowyżej 5 ha
    2. Bwszystkie gospodarstwa chłopskie
    3. Cpowyżej 50 ha
    4. Dpowyżej 500 ha
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: powyżej 50 ha – Dekret PKWN przewidywał podział majątków powyżej 50 ha.

  3. W jakich latach realizowano plan sześcioletni?

    1. A1971–1976
    2. B1947–1949
    3. C1956–1961
    4. D1950–1955
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 1950–1955 – Plan sześcioletni nastawiony był na rozwój przemysłu ciężkiego.

  4. Co było symbolem industrializacji w czasie planu sześcioletniego?

    1. APort Północny
    2. BHuta Katowice
    3. CNowa Huta
    4. DFiat 126p
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Nowa Huta – Nową Hutę budowano pod Krakowem od 1949 r.

  5. Czym była kolektywizacja rolnictwa?

    1. Apodziałem majątków ziemiańskich między chłopów
    2. Bprzymusowym tworzeniem spółdzielni produkcyjnych
    3. Cwprowadzeniem kartek na żywność
    4. Dprywatyzacją PGR-ów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: przymusowym tworzeniem spółdzielni produkcyjnych – Chłopi opierali się kolektywizacji, a po 1956 r. od niej odstąpiono.

  6. Jak finansowano „budowę drugiej Polski” za Gierka?

    1. Adochodami z prywatyzacji
    2. Bkredytami zaciągniętymi na Zachodzie
    3. Cpomocą z planu Marshalla
    4. Dreparacjami wojennymi z Niemiec
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: kredytami zaciągniętymi na Zachodzie – Kredyty zachodnie spowodowały ogromne zadłużenie Polski.

  7. Które wydarzenie było najwcześniej?

    1. Awprowadzenie kartek na cukier
    2. Bnacjonalizacja przemysłu
    3. Cplan sześcioletni
    4. Dpoczątek produkcji Fiata 126p
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: nacjonalizacja przemysłu – Nacjonalizacja nastąpiła w 1946 r., plan sześcioletni w latach 1950–1955, „maluch” w 1973 r., kartki w 1976 r.

  8. Jaki był skutek polityki gospodarczej Gierka?

    1. Awysokie zadłużenie zagraniczne i kryzys pod koniec lat 70.
    2. Blikwidacja PGR-ów
    3. Cwprowadzenie gospodarki rynkowej
    4. Dtrwały dobrobyt i brak kolejek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: wysokie zadłużenie zagraniczne i kryzys pod koniec lat 70. – Pod koniec lat 70. dług wynosił ok. 25 mld dolarów, a sklepy pustoszały.

Cały dział „Polska Rzeczpospolita Ludowa”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 8

Napaść na Polskę we wrześniu 1939 r.Podbój Europy przez Hitlera i StalinaWojna III Rzeszy z ZSRSPolityka III Rzeszy w okupowanej Europie. HolokaustPolska pod okupacją niemiecką i sowieckąLudobójstwo na Wołyniu i w Małopolsce WschodniejFormy oporu i polskie wojsko na frontach II wojny światowejSprawa polska w czasie II wojny światowejKoniec II wojny światowejPoczątki zimnej wojnyPolska w latach 1945–1956Rok 1956 – Poznański Czerwiec i PaździernikPolska w latach 1957–1981Schyłek PRL i upadek komunizmuDekolonizacjaKonflikty zimnej wojnyChiny po II wojnie światowejPrzemiany w Europie Środkowo-WschodniejIntegracja europejskaPrzemiany cywilizacyjne w drugiej połowie XX wiekuŚwiat na przełomie XX i XXI wiekuUstrój polityczny PRLŻycie codzienne w PRLKultura i nauka w PRLTransformacja ustrojowaPolska w NATO i Unii EuropejskiejPolska współczesnaMała ojczyzna – historia i kultura regionuSposoby umacniania państwa polskiego na przestrzeni dziejówDziedzictwo kultury światowej i polskiejPostacie i wydarzenia o doniosłym znaczeniu