1Przełom 1989 roku
- Okrągły Stół (luty–kwiecień 1989 r.) i częściowo wolne wybory 4 czerwca 1989 r. otworzyły drogę do zmian (szerzej w temacie o schyłku PRL).
- We wrześniu 1989 r. powstał rząd Tadeusza Mazowieckiego – pierwszego od wojny niekomunistycznego premiera; był to rząd koalicyjny, zasiedli w nim też ministrowie z PZPR.
- Nowela grudniowa (1989) – zmiana konstytucji: nazwa Rzeczpospolita Polska, orzeł w koronie w godle.
2Reformy gospodarcze
- Plan Balcerowicza (od 1 stycznia 1990 r.) – przejście do gospodarki rynkowej: wymienialność złotego, prywatyzacja, liberalizacja cen.
- „Terapia szokowa”: szybki spadek inflacji i pełne półki w sklepach.
- Koszty społeczne: upadek wielu zakładów i PGR-ów, bezrobocie (w 1993 r. ok. 16%), zubożenie części ludzi, rozczarowanie reformami.
- 1995 r. – denominacja złotego (10 000 starych zł = 1 nowy zł).
Kto w 1989 r. został pierwszym od wojny niekomunistycznym premierem Polski?
Rząd Mazowieckiego powstał we wrześniu 1989 r.; byli w nim też ministrowie z PZPR.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Demokracja i samorząd
- 1990 r. – wolne wybory prezydenckie, wygrał Lech Wałęsa; w tym samym roku powstał samorząd gminny.
- 27 października 1991 r. – pierwsze w pełni wolne wybory do Sejmu.
- 1992 r. – Mała Konstytucja uregulowała stosunki między władzami.
- 1999 r. – reforma samorządowa: 16 województw i powiaty.
4Konstytucja RP (1997)
- Uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe 2 kwietnia 1997 r., przyjęta w referendum 25 maja 1997 r., obowiązuje od 17 października 1997 r.
- Opiera się na trójpodziale władzy: ustawodawcza – Sejm i Senat, wykonawcza – prezydent i rząd, sądownicza – sądy i trybunały.
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 1 stycznia 1990 | początek planu Balcerowicza |
| 1990 | Lech Wałęsa prezydentem |
| 27 października 1991 | w pełni wolne wybory do Sejmu |
| 2 kwietnia 1997 | uchwalenie Konstytucji RP |
4 czerwca 1989 r. – wybory; 1 stycznia 1990 r. – plan Balcerowicza; 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja RP.
Pierwsze w pełni wolne wybory do Sejmu odbyły się w 1991 r., a nie 4 czerwca 1989 r. – wtedy opozycja mogła zdobyć tylko 35% miejsc.
Kiedy odbyły się pierwsze w pełni wolne wybory do Sejmu?
W 1989 r. wybory do Sejmu były tylko częściowo wolne.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Transformacja ustrojowa
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- 4 czerwca 1989 r. – wybory; 1 stycznia 1990 r. – plan Balcerowicza; 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja RP.
- Okrągły Stół (luty–kwiecień 1989 r.) i częściowo wolne wybory 4 czerwca 1989 r. otworzyły drogę do zmian (szerzej w temacie o schyłku PRL).
- Nowela grudniowa (1989) – zmiana konstytucji: nazwa Rzeczpospolita Polska, orzeł w koronie w godle.
- Plan Balcerowicza (od 1 stycznia 1990 r.) – przejście do gospodarki rynkowej: wymienialność złotego, prywatyzacja, liberalizacja cen.
- „Terapia szokowa”: szybki spadek inflacji i pełne półki w sklepach.
- Koszty społeczne: upadek wielu zakładów i PGR-ów, bezrobocie (w 1993 r. ok. 16%), zubożenie części ludzi, rozczarowanie reformami.
- 1995 r. – denominacja złotego (10 000 starych zł = 1 nowy zł).
- 1990 r. – wolne wybory prezydenckie, wygrał Lech Wałęsa; w tym samym roku powstał samorząd gminny.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kto w 1989 r. został pierwszym od wojny niekomunistycznym premierem Polski?
- ATadeusz Mazowiecki
- BLeszek Balcerowicz
- CWojciech Jaruzelski
- DLech Wałęsa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Tadeusz Mazowiecki – Rząd Mazowieckiego powstał we wrześniu 1989 r.; byli w nim też ministrowie z PZPR.
Kiedy weszła w życie reforma gospodarcza nazywana planem Balcerowicza?
- A4 czerwca 1989 r.
- B17 października 1997 r.
- C1 stycznia 1990 r.
- D1 stycznia 1995 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1 stycznia 1990 r. – Plan Balcerowicza zaczął obowiązywać od początku 1990 r.
Jaki był negatywny skutek „terapii szokowej”?
- Apuste półki w sklepach
- Bwzrost bezrobocia
- Cwzrost inflacji
- Dpojawienie się kartek na żywność
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wzrost bezrobocia – Inflacja spadła, ale wiele zakładów upadło i ludzie tracili pracę.
Co zmieniła nowela grudniowa z 1989 r.?
- Awprowadziła 16 województw
- Bprzywróciła nazwę Rzeczpospolita Polska i orła w koronie
- Cwprowadziła wymienialność złotego
- Dustanowiła urząd Rzecznika Praw Obywatelskich
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: przywróciła nazwę Rzeczpospolita Polska i orła w koronie – Nazwa PRL zniknęła z konstytucji pod koniec 1989 r.
Kiedy odbyły się pierwsze w pełni wolne wybory do Sejmu?
- A4 czerwca 1989 r.
- B27 października 1991 r.
- C25 maja 1997 r.
- D9 grudnia 1990 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 27 października 1991 r. – W 1989 r. wybory do Sejmu były tylko częściowo wolne.
Kto uchwalił Konstytucję RP 2 kwietnia 1997 r.?
- AZgromadzenie Narodowe
- Bprezydent
- CRada Ministrów
- Dsam Senat
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Zgromadzenie Narodowe – Konstytucję zatwierdzono potem w referendum 25 maja 1997 r.
Które wydarzenie było najwcześniej?
- Adenominacja złotego
- Butworzenie 16 województw
- Cuchwalenie Małej Konstytucji
- Dwybór Lecha Wałęsy na prezydenta
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wybór Lecha Wałęsy na prezydenta – Wałęsa – 1990, Mała Konstytucja – 1992, denominacja – 1995, województwa – 1999.
Która władza należy według Konstytucji RP do Sejmu i Senatu?
- Asądownicza
- Bsamorządowa
- Custawodawcza
- Dwykonawcza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ustawodawcza – Władzę wykonawczą sprawują prezydent i rząd, a sądowniczą – sądy i trybunały.
Cały dział „Polska po 1989 roku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.