1Przejmowanie władzy (1944–1948)
- Komuniści z PPR zdobyli władzę dzięki Armii Czerwonej i NKWD: najpierw PKWN (1944), potem Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej (VI 1945) – większość stanowisk mieli komuniści.
- Proces szesnastu (VI 1945) – w Moskwie Sowieci osądzili podstępnie aresztowanych przywódców Państwa Podziemnego.
- Legalna opozycja to PSL Stanisława Mikołajczyka.
- 30 czerwca 1946 – referendum „3 razy tak”; komuniści sfałszowali wyniki.
- 19 stycznia 1947 – sfałszowane wybory do Sejmu Ustawodawczego; Mikołajczyk wkrótce uciekł z kraju.
- XII 1948 – połączenie PPR i PPS w Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą (PZPR).
2Opór zbrojny i terror
- Podziemie niepodległościowe (żołnierze wyklęci, zwani też niezłomnymi) walczyło z nową władzą, m.in. w zrzeszeniu Wolność i Niezawisłość (WiN) i w NSZ. Ostatni partyzant, Józef Franczak „Lalek”, zginął w 1963 r.
- Obława augustowska (VII 1945) – obława wojsk sowieckich z udziałem polskich komunistycznych służb na Suwalszczyźnie; ok. 600 osób zaginęło bez śladu.
- Urząd Bezpieczeństwa (UB) – aresztowania, tortury, procesy pokazowe; straceni m.in. Danuta Siedzikówna „Inka” (1946) i rotmistrz Witold Pilecki (1948).
Kim byli żołnierze wyklęci?
Działali m.in. w WiN i NSZ; wielu z nich zginęło lub zostało straconych.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Stalinizm (1948–1956)
- Stalinizm – najostrzejsza odmiana komunizmu: kult wodza (Stalina, w Polsce Bolesława Bieruta), wszechobecna propaganda i terror wobec „wrogów ludu”.
- Konstytucja z 22 lipca 1952 r. – nowa nazwa państwa: Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL).
- Plan sześcioletni (1950–1955) – rozbudowa przemysłu ciężkiego, budowa Nowej Huty; kolektywizacja – przymus wstępowania chłopów do spółdzielni produkcyjnych.
- Walka z Kościołem – kard. Stefan Wyszyński uwięziony w latach 1953–1956.
- 5 marca 1953 zmarł Stalin – zaczęła się odwilż; jej szczyt to rok 1956 (Poznański Czerwiec i Październik – osobny temat).
1946 – referendum; 1947 – wybory; 1948 – PZPR; 1952 – PRL; 1953 – śmierć Stalina.
Nazwa „Polska Rzeczpospolita Ludowa” pojawiła się dopiero w konstytucji z 1952 r. – wcześniej państwo oficjalnie nazywało się Rzeczpospolita Polska.
✎Ściąga: Polska w latach 1945–1956
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- 1946 – referendum; 1947 – wybory; 1948 – PZPR; 1952 – PRL; 1953 – śmierć Stalina.
- Proces szesnastu (VI 1945) – w Moskwie Sowieci osądzili podstępnie aresztowanych przywódców Państwa Podziemnego.
- 30 czerwca 1946 – referendum „3 razy tak”; komuniści sfałszowali wyniki.
- 19 stycznia 1947 – sfałszowane wybory do Sejmu Ustawodawczego; Mikołajczyk wkrótce uciekł z kraju.
- XII 1948 – połączenie PPR i PPS w Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą (PZPR).
- Podziemie niepodległościowe (żołnierze wyklęci, zwani też niezłomnymi) walczyło z nową władzą, m.in. w zrzeszeniu Wolność i Niezawisłość (WiN) i w NSZ. Ostatni partyzant, Józef Franczak „Lalek”, zginął w 1963 r.
- Obława augustowska (VII 1945) – obława wojsk sowieckich z udziałem polskich komunistycznych służb na Suwalszczyźnie; ok. 600 osób zaginęło bez śladu.
- Urząd Bezpieczeństwa (UB) – aresztowania, tortury, procesy pokazowe; straceni m.in. Danuta Siedzikówna „Inka” (1946) i rotmistrz Witold Pilecki (1948).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kiedy odbyło się referendum „3 razy tak”?
- A28 czerwca 1956 r.
- B19 stycznia 1947 r.
- C30 czerwca 1946 r.
- D22 lipca 1952 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 30 czerwca 1946 r. – Komuniści sfałszowali jego wyniki, tak jak potem wyniki wyborów.
Kto stał na czele PSL, legalnej opozycji wobec komunistów po wojnie?
- AStanisław Mikołajczyk
- BBolesław Bierut
- CWładysław Gomułka
- DWitold Pilecki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Stanisław Mikołajczyk – Po sfałszowanych wyborach 1947 r. Mikołajczyk uciekł z Polski.
Która konstytucja wprowadziła nazwę Polska Rzeczpospolita Ludowa?
- Akonstytucja marcowa z 1921 r.
- Bkonstytucja z 1952 r.
- Ckonstytucja z 1997 r.
- DMała Konstytucja z 1947 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: konstytucja z 1952 r. – Nazwę PRL wprowadziła konstytucja uchwalona 22 lipca 1952 r.
Jakie partie połączyły się w 1948 r. w PZPR?
- APPR i PPS
- BPPR i PSL
- CPPS i SD
- DPSL i ZSL
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: PPR i PPS – PZPR powstała w grudniu 1948 r. z PPR i PPS.
Kim byli żołnierze wyklęci?
- Ażołnierzami 1 Dywizji im. Tadeusza Kościuszki
- Bfunkcjonariuszami Urzędu Bezpieczeństwa
- Cczłonkami podziemia niepodległościowego walczącego z władzą komunistyczną
- Dżołnierzami Wehrmachtu z ziem polskich
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: członkami podziemia niepodległościowego walczącego z władzą komunistyczną – Działali m.in. w WiN i NSZ; wielu z nich zginęło lub zostało straconych.
Kogo straconego w 1948 r. zaliczamy do bohaterów podziemia niepodległościowego?
- Arotmistrza Witolda Pileckiego
- Bkard. Stefana Wyszyńskiego
- CBolesława Bieruta
- DStanisława Mikołajczyka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: rotmistrza Witolda Pileckiego – Pileckiego skazano w pokazowym procesie i stracono w 1948 r.
Co było celem planu sześcioletniego?
- Arozwój dzięki kredytom z Zachodu
- Bodbudowa prywatnego rolnictwa
- Cszybka rozbudowa przemysłu ciężkiego
- Dreforma szkolnictwa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: szybka rozbudowa przemysłu ciężkiego – Symbolem planu (1950–1955) stała się budowa Nowej Huty.
Które wydarzenie było najwcześniej?
- Apowstanie PZPR
- Breferendum „3 razy tak”
- Cuwięzienie kard. Wyszyńskiego
- Dproces szesnastu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: proces szesnastu – Proces szesnastu – 1945, referendum – 1946, PZPR – 1948, Wyszyński – 1953.
Cały dział „Polska i świat po II wojnie światowej”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.