1Komuniści przejmują władzę
- Po II wojnie światowej trwała wojna domowa (1946–1949). Komuniści Mao Zedonga walczyli z rządem Kuomintangu (partii narodowej) gen. Czang Kaj-szeka.
- 1 października 1949 r. Mao ogłosił powstanie Chińskiej Republiki Ludowej (ChRL). Czang Kaj-szek uciekł na wyspę Tajwan, gdzie przetrwała Republika Chińska.
- 1950–1953 – chińscy „ochotnicy” walczyli w wojnie koreańskiej po stronie Korei Północnej.
2Rządy Mao Zedonga (1949–1976)
- Kult jednostki – oddawanie przywódcy czci prawie jak bóstwu: wszędzie portrety, „czerwona książeczka” z cytatami Mao.
- Wielki skok naprzód (1958–1962) – próba szybkiego doścignięcia Zachodu. Chłopów zmuszono do życia w komunach ludowych, stawiano przydomowe piece do wytopu stali. Skutek: głód, w którym zmarły miliony ludzi (według różnych szacunków od 15 do ponad 40 mln).
- Rewolucja kulturalna (1966–1976) – młodzież z Czerwonej Gwardii (hunwejbini) prześladowała nauczycieli, urzędników i „wrogów rewolucji”; niszczono zabytki i książki.
- Około 1960 r. Chiny poróżniły się z ZSRS, a w 1972 r. Pekin odwiedził prezydent USA Richard Nixon.
Jaki był skutek wielkiego skoku naprzód?
Przymusowe komuny ludowe i nierealne plany doprowadziły do katastrofy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Reformy Deng Xiaopinga (od 1978)
- Po śmierci Mao (1976) najważniejszym przywódcą został Deng Xiaoping. Pozwolił na prywatne gospodarstwa i firmy oraz otworzył specjalne strefy ekonomiczne dla zagranicznych inwestorów.
- Gospodarka zaczęła szybko rosnąć, ale rządziła nadal tylko partia komunistyczna.
- 4 czerwca 1989 r. wojsko krwawo stłumiło protest studentów na placu Tiananmen w Pekinie – tego samego dnia w Polsce odbyły się częściowo wolne wybory.
- 1997 – Wielka Brytania oddała Chinom Hongkong. Dziś Chiny to jedna z największych gospodarek świata.
1949 – ChRL; 1958–1962 – wielki skok naprzód; 1966–1976 – rewolucja kulturalna; od 1978 – reformy Denga; 1989 – Tiananmen.
Reformy Denga nie wprowadziły demokracji. Zmieniła się gospodarka (więcej rynku i prywatnych firm), ale władza komunistów została – pokazał to plac Tiananmen w 1989 r.
✎Ściąga: Chiny po II wojnie światowej
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- 1949 – ChRL; 1958–1962 – wielki skok naprzód; 1966–1976 – rewolucja kulturalna; od 1978 – reformy Denga; 1989 – Tiananmen.
- 1 października 1949 r. Mao ogłosił powstanie Chińskiej Republiki Ludowej (ChRL). Czang Kaj-szek uciekł na wyspę Tajwan, gdzie przetrwała Republika Chińska.
- 1950–1953 – chińscy „ochotnicy” walczyli w wojnie koreańskiej po stronie Korei Północnej.
- Kult jednostki – oddawanie przywódcy czci prawie jak bóstwu: wszędzie portrety, „czerwona książeczka” z cytatami Mao.
- Wielki skok naprzód (1958–1962) – próba szybkiego doścignięcia Zachodu. Chłopów zmuszono do życia w komunach ludowych, stawiano przydomowe piece do wytopu stali. Skutek: głód, w którym zmarły miliony ludzi (według różnych szacunków od 15 do ponad 40 mln).
- Rewolucja kulturalna (1966–1976) – młodzież z Czerwonej Gwardii (hunwejbini) prześladowała nauczycieli, urzędników i „wrogów rewolucji”; niszczono zabytki i książki.
- 4 czerwca 1989 r. wojsko krwawo stłumiło protest studentów na placu Tiananmen w Pekinie – tego samego dnia w Polsce odbyły się częściowo wolne wybory.
- 1997 – Wielka Brytania oddała Chinom Hongkong. Dziś Chiny to jedna z największych gospodarek świata.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kiedy proklamowano Chińską Republikę Ludową?
- A1 października 1966 r.
- B7 grudnia 1941 r.
- C1 października 1949 r.
- D4 czerwca 1989 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1 października 1949 r. – ChRL ogłosił Mao Zedong po zwycięstwie w wojnie domowej.
Dokąd uciekł Czang Kaj-szek po przegranej wojnie domowej?
- Ana Tajwan
- Bdo Japonii
- Cdo Hongkongu
- Ddo Korei Południowej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: na Tajwan – Na Tajwanie przetrwała Republika Chińska.
Jaki był skutek wielkiego skoku naprzód?
- Awprowadzenie demokracji
- Bgłód, w którym zmarły miliony ludzi
- Cszybkie doścignięcie gospodarki USA
- Dzjednoczenie z Tajwanem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: głód, w którym zmarły miliony ludzi – Przymusowe komuny ludowe i nierealne plany doprowadziły do katastrofy.
Kim byli hunwejbini?
- Ażołnierzami Kuomintangu
- Bstudentami protestującymi na placu Tiananmen
- Cmłodzieżą z Czerwonej Gwardii w czasie rewolucji kulturalnej
- Dchińskimi „ochotnikami” w Korei
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: młodzieżą z Czerwonej Gwardii w czasie rewolucji kulturalnej – Hunwejbini prześladowali nauczycieli, urzędników i „wrogów rewolucji”.
Kto zapoczątkował reformy gospodarcze w Chinach w 1978 r.?
- AMao Zedong
- BDeng Xiaoping
- CCzang Kaj-szek
- DNikita Chruszczow
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Deng Xiaoping – Deng dopuścił prywatne firmy i inwestycje z zagranicy.
Co wydarzyło się 4 czerwca 1989 r. w Pekinie?
- Awojsko krwawo stłumiło protest studentów na placu Tiananmen
- Bzmarł Mao Zedong
- CChiny odzyskały Hongkong
- Dogłoszono powstanie ChRL
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wojsko krwawo stłumiło protest studentów na placu Tiananmen – Tego samego dnia w Polsce odbyły się wybory.
Które zdanie o reformach Deng Xiaopinga jest prawdziwe?
- AChiny stały się demokracją wielopartyjną
- Bgospodarka stała się bardziej rynkowa, ale rządziła nadal partia komunistyczna
- Czlikwidowano wszystkie prywatne firmy
- DChiny zerwały handel z Zachodem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: gospodarka stała się bardziej rynkowa, ale rządziła nadal partia komunistyczna – Reformy zmieniły gospodarkę, ale nie ustrój polityczny.
Które wydarzenie było najwcześniej?
- Awizyta Nixona w Chinach
- Bwielki skok naprzód
- Crewolucja kulturalna
- Dreformy Deng Xiaopinga
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wielki skok naprzód – Wielki skok – 1958, rewolucja kulturalna – 1966, Nixon – 1972, reformy – 1978.
Cały dział „Świat w drugiej połowie XX wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.