1Co zagraża kręgowcom
- Niszczenie siedlisk: osuszanie mokradeł, wycinanie starych lasów, zabudowa łąk i brzegów rzek.
- Zanieczyszczenie wód, gleby i powietrza, nadmiar środków ochrony roślin.
- Przełowienie ryb i kłusownictwo.
- Drogi – zwierzęta giną pod kołami, a drogi dzielą ich siedliska.
- Gatunki obce wypuszczone przez ludzi wypierają rodzime, np. norka amerykańska, szop pracz, żółw czerwonolicy.
- Przykład wymarcia: tur – ostatnia samica padła w 1627 r. w Puszczy Jaktorowskiej.
2Jak chronimy kręgowce
- Ochrona gatunkowa: ścisła (nie wolno zabijać, chwytać ani niszczyć gniazd) i częściowa (dopuszcza ograniczone pozyskiwanie).
- Ochrona obszarowa: parki narodowe, rezerwaty, obszary Natura 2000.
- Restytucja (reintrodukcja) – przywracanie gatunku naturze: żubr (odtworzony z osobników z ogrodów zoologicznych i wypuszczony w Puszczy Białowieskiej), bóbr (był prawie wytępiony, a dziś jest liczny), sokół wędrowny, jesiotr w Odrze i Wiśle.
- Przejścia dla zwierząt nad i pod drogami, przepławki dla ryb, budki lęgowe, platformy pod gniazda bocianów.
- Gatunki zagrożone opisuje Polska czerwona księga zwierząt.
Ochrona kręgowców: ochrona gatunkowa, ochrona siedlisk, restytucja, przejścia dla zwierząt.
Dlaczego gatunki obce, np. norka amerykańska, są groźne?
Obcy drapieżnik może wyniszczyć rodzime ptaki i płazy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przykłady chronionych kręgowców w Polsce
| Gromada | Przykłady gatunków chronionych |
|---|---|
| płazy | wszystkie gatunki, np. rzekotka drzewna, traszka grzebieniasta, salamandra plamista |
| gady | wszystkie gatunki, np. żółw błotny, żmija zygzakowata, jaszczurka zwinka |
| ptaki | większość dziko żyjących, np. bielik, bocian czarny, żuraw, sowy |
| ssaki | np. żubr, wilk, ryś, niedźwiedź brunatny, wszystkie nietoperze, jeż |
4Co możesz zrobić
- Nie płosz zwierząt, nie zabieraj piskląt ani młodych z natury (rodzice zwykle są w pobliżu), nie wypuszczaj zwierząt z hodowli.
„zwierzę chronione żyje tylko w parku narodowym”
Gatunek chroniony podlega ochronie wszędzie, także w mieście i na polu.
Jakie kręgowce są w Polsce chronione w całości?
Każdy gatunek płaza i gada w Polsce jest chroniony.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Człowiek a różnorodność kręgowców
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Ochrona kręgowców: ochrona gatunkowa, ochrona siedlisk, restytucja, przejścia dla zwierząt.
- Niszczenie siedlisk: osuszanie mokradeł, wycinanie starych lasów, zabudowa łąk i brzegów rzek.
- Zanieczyszczenie wód, gleby i powietrza, nadmiar środków ochrony roślin.
- Przełowienie ryb i kłusownictwo.
- Drogi – zwierzęta giną pod kołami, a drogi dzielą ich siedliska.
- Gatunki obce wypuszczone przez ludzi wypierają rodzime, np. norka amerykańska, szop pracz, żółw czerwonolicy.
- Ochrona gatunkowa: ścisła (nie wolno zabijać, chwytać ani niszczyć gniazd) i częściowa (dopuszcza ograniczone pozyskiwanie).
- Ochrona obszarowa: parki narodowe, rezerwaty, obszary Natura 2000.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Który gatunek kręgowca wymarł całkowicie w 1627 r.?
- Ażubr
- Bbóbr
- Cwilk
- Dtur
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: tur – Ostatnia samica tura padła w Puszczy Jaktorowskiej.
Restytucja gatunku to
- Azakaz wstępu do lasu
- Bwprowadzanie gatunku obcego
- Chodowla zwierząt na mięso
- Dprzywracanie gatunku do naturalnego środowiska
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: przywracanie gatunku do naturalnego środowiska – Przykładem jest powrót żubra do Puszczy Białowieskiej.
Który gatunek jest w Polsce przykładem udanej restytucji?
- Anorka amerykańska
- Bżółw czerwonolicy
- Cszop pracz
- Dżubr
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: żubr – Żubra odtworzono z osobników z ogrodów zoologicznych.
Które działanie człowieka zmniejsza różnorodność płazów?
- Abudowa przejść pod drogami
- Bzakładanie oczek wodnych
- Cochrona gatunkowa
- Dosuszanie mokradeł
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: osuszanie mokradeł – Płazy potrzebują zbiorników wodnych do rozmnażania.
Dlaczego gatunki obce, np. norka amerykańska, są groźne?
- Aprzenoszą tylko choroby roślin
- Bwypierają gatunki rodzime
- Csą pod ochroną ścisłą
- Dzawsze są jadowite
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wypierają gatunki rodzime – Obcy drapieżnik może wyniszczyć rodzime ptaki i płazy.
Jakie kręgowce są w Polsce chronione w całości?
- Awszystkie ssaki
- Bwszystkie płazy i gady
- Ctylko ptaki drapieżne
- Dwszystkie ryby
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wszystkie płazy i gady – Każdy gatunek płaza i gada w Polsce jest chroniony.
Czemu służą przejścia dla zwierząt nad drogami?
- Azatrzymują wodę
- Bsą miejscem lęgowym ptaków
- Cpozwalają bezpiecznie przejść przez drogę
- Dsłużą do dokarmiania
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: pozwalają bezpiecznie przejść przez drogę – Zmniejszają liczbę zwierząt ginących pod kołami.
Co zrobić, gdy znajdziesz na trawie opierzone pisklę?
- Azabrać do domu
- Bzostawić je – rodzice zwykle są w pobliżu
- Cwsadzić do klatki
- Dnakarmić chlebem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zostawić je – rodzice zwykle są w pobliżu – Rodzice nadal karmią podloty, które opuściły gniazdo.
Cały dział „Różnorodność kręgowców”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.