ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Geografia Europyklasa 6 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/6/geografia/islandia-wulkany-i-trzesienia-ziemi-a-granice-plyt/

Geografia · Geografia Europy · kl. 6

Islandia – wulkany i trzęsienia ziemi a granice płyt

Dowiesz się, dlaczego na Islandii jest tak dużo wulkanów, trzęsień ziemi i gejzerów oraz jak Islandczycy korzystają z ciepła Ziemi.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Islandia na granicy płyt

  • Zewnętrzna, sztywna warstwa Ziemi (litosfera) jest pęknięta na wielkie płyty litosfery, które bardzo powoli się przesuwają.
  • Islandia leży na Grzbiecie Śródatlantyckim – podwodnym łańcuchu górskim na dnie Oceanu Atlantyckiego. To granica rozbieżna: płyta północnoamerykańska i eurazjatycka oddalają się od siebie o ok. 2 cm na rok.
  • W szczelinie (ryfcie) między płytami z głębi Ziemi wydobywa się magma. Gdy wypłynie na powierzchnię, nazywamy ją lawą. Islandia to fragment grzbietu, który dzięki wulkanom wyrósł ponad ocean.
wulkanpłytapółnocnoamerykańskapłytaeurazjatyckamagma podnosi się w szczelinie (ryft)Ocean AtlantyckiOcean AtlantyckiIslandiaok. 2 cm/rokWEGrzbiet Śródatlantycki
Islandia na Grzbiecie Śródatlantyckim – płyty się oddalają, a magma wypełnia szczelinę.
Uwaga na błąd

„Magma i lawa to to samo” – magma jest pod ziemią, a lawą nazywamy ją dopiero po wypłynięciu na powierzchnię.

2Wulkany i trzęsienia ziemi

  • Na Islandii jest ok. 30 czynnych systemów wulkanicznych. Znane wulkany to Hekla i Eyjafjallajökull – w 2010 r. jego pył na kilka dni zatrzymał samoloty w dużej części Europy.
  • Na półwyspie Reykjanes w latach 2023–2025 doszło do 9 erupcji w pobliżu miasteczka Grindavík, które trzeba było ewakuować.
  • Ruchy płyt i magmy wywołują częste trzęsienia ziemi, przeważnie słabe.
Sprawdź, czy rozumiesz

Wybuch którego wulkanu w 2010 r. zatrzymał na kilka dni samoloty w Europie?

3Gejzery i ciepło Ziemi

  • Gejzer to gorące źródło, które co pewien czas wyrzuca w górę fontannę gorącej wody i pary, np. Strokkur (co kilka minut). Nazwa pochodzi od islandzkiego gejzeru Geysir.
  • Ciepło z wnętrza Ziemi to energia geotermalna. Ogrzewa ok. 90% domów na Islandii, a prąd pochodzi prawie w całości z elektrowni wodnych (ok. 70%) i geotermalnych (ok. 30%, 2025 r.).
  • Wulkany, gejzery i lodowce przyciągają na Islandię wielu turystów.
Zapamiętaj

Islandia leży na granicy rozbieżnej płyt litosfery – stąd wulkany, trzęsienia ziemi, gorące źródła i gejzery.

✎Ściąga: Islandia – wulkany i trzęsienia ziemi a granice płyt

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Islandia leży na granicy rozbieżnej płyt litosfery – stąd wulkany, trzęsienia ziemi, gorące źródła i gejzery.
  • Gejzer to gorące źródło, które co pewien czas wyrzuca w górę fontannę gorącej wody i pary, np. Strokkur (co kilka minut). Nazwa pochodzi od islandzkiego gejzeru Geysir.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Na jakiej granicy płyt leży Islandia?

    1. Aprzesuwczej – płyty się mijają
    2. Brozbieżnej – płyty się oddalają
    3. CIslandia nie leży na granicy płyt
    4. Dzbieżnej – płyty się zderzają
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: rozbieżnej – płyty się oddalają – Islandia leży na Grzbiecie Śródatlantyckim, gdzie płyty się rozsuwają.

  2. Między którymi płytami leży Islandia?

    1. Apółnocnoamerykańską i eurazjatycką
    2. Bafrykańską i eurazjatycką
    3. Cpacyficzną i północnoamerykańską
    4. Deurazjatycką i indyjsko-australijską
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: północnoamerykańską i eurazjatycką – Granica tych dwóch płyt biegnie przez środek wyspy.

  3. Lawa to

    1. Apył wulkaniczny
    2. Bmagma, która wypłynęła na powierzchnię
    3. Cgorąca woda z gejzeru
    4. Dmagma ukryta głęboko pod ziemią
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: magma, która wypłynęła na powierzchnię – Pod ziemią mówimy „magma”, na powierzchni – „lawa”.

  4. Gejzer to

    1. Akrater wygasłego wulkanu
    2. Bgorące źródło okresowo wyrzucające fontannę wody i pary
    3. Clodowiec na szczycie wulkanu
    4. Dpodwodny wulkan
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: gorące źródło okresowo wyrzucające fontannę wody i pary – Przykładem jest Strokkur, który wybucha co kilka minut.

  5. Do czego Islandczycy wykorzystują przede wszystkim energię geotermalną?

    1. Ado chłodzenia lodowców
    2. Bdo napędu statków
    3. Cdo ogrzewania domów
    4. Ddo produkcji węgla
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: do ogrzewania domów – Ciepło Ziemi ogrzewa ok. 90% domów na Islandii.

  6. Wybuch którego wulkanu w 2010 r. zatrzymał na kilka dni samoloty w Europie?

    1. AEyjafjallajökull
    2. BEtna
    3. CStrokkur
    4. DWezuwiusz
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Eyjafjallajökull – Pył z Eyjafjallajökull rozprzestrzenił się nad dużą częścią Europy.

  7. Płyty po obu stronach Islandii oddalają się w tempie ok.

    1. A2 km na rok
    2. B2 cm na rok
    3. C2 m na rok
    4. D2 m na sekundę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 2 cm na rok – To bardzo wolno, ale przez milion lat daje 2 cm · 1 000 000 = 20 km.

  8. Dlaczego na Islandii często zdarzają się trzęsienia ziemi?

    1. Abo wyspa jest zbudowana z lodu
    2. Bbo przesuwają się płyty litosfery i magma
    3. Cbo wieją tam silne wiatry
    4. Dbo leży daleko od równika
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: bo przesuwają się płyty litosfery i magma – Ruchy płyt na granicy rozbieżnej i ruchy magmy wywołują wstrząsy.

Cały dział „Geografia Europy”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Geografia, klasa 6

Ziemia w Układzie SłonecznymRuch obrotowy Ziemi i jego skutkiCzas słoneczny i strefowyRuch obiegowy Ziemi i pory rokuStrefy oświetlenia Ziemi a strefy klimatyczne i krajobrazoweSzerokość i długość geograficznaPołożenie punktów i obszarów, rozciągłość i GPSPołożenie i granice EuropyPaństwa Europy i Unia EuropejskaUkształtowanie powierzchni EuropyKlimat EuropyLudność Europy i starzenie się społeczeństwMigracje w Europie i społeczeństwa wielokulturoweLondyn i Paryż – europejskie metropolieŹródła energii w EuropieFrancja – przemysł, usługi i rolnictwoTurystyka w Europie PołudniowejNiemcy – przemiany przemysłu w Nadrenii Północnej-WestfaliiLitwa i Białoruś – dziedzictwo przyrodnicze i kulturoweCzechy i Słowacja – atrakcje turystyczneUkraina – zasoby, gospodarka i skutki wojnyRosja – zróżnicowanie środowiska przyrodniczegoRelacje Polski z sąsiadami