1Źródła energii
- Nieodnawialne źródła kiedyś się wyczerpią: węgiel kamienny i brunatny, ropa naftowa, gaz ziemny, uran (paliwo elektrowni jądrowych).
- Odnawialne źródła energii (OZE) nie wyczerpują się: woda, wiatr, Słońce, ciepło Ziemi, biomasa.
- Rodzaje elektrowni: cieplne (spalają węgiel lub gaz), jądrowe, wodne, wiatrowe, słoneczne i geotermalne.
2Środowisko a wybór źródła energii
- Norwegia: wysokie góry, dużo opadów i rwących rzek – ok. 89% prądu z elektrowni wodnych (2024 r.).
- Francja: mało własnego węgla, dlatego postawiła na energetykę jądrową – ok. 68% prądu (2025 r.).
- Islandia: wulkany i gorące źródła – prąd z elektrowni wodnych i geotermalnych.
- Polska: duże złoża węgla – węgiel dał ok. 51% prądu w 2025 r., ale szybko rośnie udział wiatru i Słońca (ok. 25%).
- W całej UE OZE wytwarzają już prawie połowę prądu (2025 r.).
O wyborze źródła energii decydują warunki przyrodnicze: góry i opady – woda, wulkany – ciepło Ziemi, złoża węgla – węgiel.
Jakie warunki przyrodnicze sprzyjają elektrowniom geotermalnym na Islandii?
Ciepło z wnętrza Ziemi jest tam blisko powierzchni.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Skutki dla środowiska
| elektrownia | zalety | wady |
|---|---|---|
| węglowa | własny surowiec, stała produkcja | smog, dwutlenek węgla (CO₂), kopalnie niszczą krajobraz |
| jądrowa | dużo prądu bez spalania i bez CO₂ | odpady promieniotwórcze, ryzyko awarii, drogie budowanie |
| wodna | czysta i odnawialna | zalewanie dolin, utrudnienia dla ryb |
| wiatrowa i słoneczna | czyste i odnawialne | zależą od pogody, zajmują dużo miejsca |
„Elektrownia jądrowa dymi jak węglowa” – z jej chłodni kominowych ulatnia się para wodna, a nie spaliny.
✎Ściąga: Źródła energii w Europie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- O wyborze źródła energii decydują warunki przyrodnicze: góry i opady – woda, wulkany – ciepło Ziemi, złoża węgla – węgiel.
- Nieodnawialne źródła kiedyś się wyczerpią: węgiel kamienny i brunatny, ropa naftowa, gaz ziemny, uran (paliwo elektrowni jądrowych).
- Odnawialne źródła energii (OZE) nie wyczerpują się: woda, wiatr, Słońce, ciepło Ziemi, biomasa.
- Norwegia: wysokie góry, dużo opadów i rwących rzek – ok. 89% prądu z elektrowni wodnych (2024 r.).
- Francja: mało własnego węgla, dlatego postawiła na energetykę jądrową – ok. 68% prądu (2025 r.).
- Islandia: wulkany i gorące źródła – prąd z elektrowni wodnych i geotermalnych.
- Polska: duże złoża węgla – węgiel dał ok. 51% prądu w 2025 r., ale szybko rośnie udział wiatru i Słońca (ok. 25%).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Skąd Norwegia uzyskuje większość energii elektrycznej?
- Az elektrowni węglowych
- Bz elektrowni geotermalnych
- Cz elektrowni wodnych
- Dz elektrowni jądrowych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: z elektrowni wodnych – Góry i obfite opady sprawiają, że ok. 89% prądu pochodzi z wody (2024 r.).
Które państwo produkuje ok. 2/3 energii elektrycznej w elektrowniach jądrowych?
- AFrancja
- BPolska
- CNorwegia
- DIslandia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Francja – We Francji elektrownie jądrowe dały ok. 68% prądu w 2025 r.
Które źródło energii jest nieodnawialne?
- Awoda w rzekach
- Bwiatr
- Cenergia Słońca
- Dwęgiel kamienny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: węgiel kamienny – Złoża węgla kiedyś się wyczerpią.
Jakie warunki przyrodnicze sprzyjają elektrowniom geotermalnym na Islandii?
- Aduże złoża węgla
- Bbardzo silne nasłonecznienie
- Cwulkany i gorące źródła
- Drozległe niziny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wulkany i gorące źródła – Ciepło z wnętrza Ziemi jest tam blisko powierzchni.
Wadą elektrowni węglowych jest
- Azalewanie dolin rzecznych
- Bbrak prądu przy bezwietrznej pogodzie
- Cpowstawanie odpadów promieniotwórczych
- Dzanieczyszczanie powietrza i emisja CO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: zanieczyszczanie powietrza i emisja CO₂ – Spalanie węgla powoduje smog i przyczynia się do ocieplenia klimatu.
Jaki był udział węgla w produkcji prądu w Polsce w 2025 r.?
- Aok. 10%
- Bok. 90%
- Cok. 51%
- Dok. 25%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ok. 51% – Węgiel wciąż dał ok. połowy prądu, ale jego udział spada.
Wadą elektrowni jądrowych jest
- Azależność od siły wiatru
- Bduża emisja dymu i CO₂
- Cwydobycie węgla w kopalniach
- Dpowstawanie odpadów promieniotwórczych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: powstawanie odpadów promieniotwórczych – Odpady trzeba bezpiecznie przechowywać przez tysiące lat.
Co ulatnia się z chłodni kominowych elektrowni jądrowej?
- Apył wulkaniczny
- Bpara wodna
- Cgaz ziemny
- Ddym ze spalania węgla
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: para wodna – Elektrownia jądrowa niczego nie spala, a chłodnie oddają parę wodną.
Cały dział „Geografia Europy”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.