1Ruch obiegowy
- Ruch obiegowy to wędrówka Ziemi wokół Słońca po orbicie (prawie kole), z zachodu na wschód.
- Jeden obieg trwa ok. 365 dni i 6 godzin, czyli rok. Co 4 lata z tych 6 godzin robi się dodatkowy dzień – rok przestępny ma 366 dni.
- Oś Ziemi jest nachylona do płaszczyzny orbity pod kątem ok. 66°34′ i przez cały rok wskazuje ten sam kierunek.
- Ruch obiegowy pokazujemy na modelu – tellurium.
2Oświetlenie Ziemi w ciągu roku
- Przez nachylenie osi ku Słońcu zwraca się raz półkula północna, a raz południowa. Zmienia się wysokość Słońca i długość dnia – powstają pory roku.
| Data | Początek pory roku (półkula N) | Słońce w zenicie nad |
|---|---|---|
| ok. 21 III | wiosna – równonoc wiosenna | równikiem |
| ok. 22 VI | lato – przesilenie letnie | zwrotnikiem Raka |
| ok. 23 IX | jesień – równonoc jesienna | równikiem |
| ok. 22 XII | zima – przesilenie zimowe | zwrotnikiem Koziorożca |
- Zenit to punkt na niebie dokładnie nad głową (Słońce świeci wtedy pionowo).
- W dniach równonocy na całej Ziemi dzień trwa tyle co noc.
Ile trwa jeden obieg Ziemi wokół Słońca?
Dodatkowe 6 h co 4 lata dają rok przestępny.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Dzień i noc polarna
- Dzień polarny – Słońce nie zachodzi przez całą dobę lub dłużej. Noc polarna – Słońce nie wschodzi.
- Występują za kołami podbiegunowymi. Na kole podbiegunowym trwają jedną dobę, a na biegunie – około pół roku.
- 22 VI za kołem podbiegunowym północnym trwa dzień polarny, a za południowym – noc polarna. 22 XII jest odwrotnie.
4Pory roku w Polsce
- W Warszawie ok. 22 VI dzień trwa prawie 17 h, a Słońce w południe stoi na ok. 61°. Ok. 22 XII dzień trwa niecałe 8 h, a Słońce wznosi się tylko na ok. 14°.
Pory roku są skutkiem ruchu obiegowego i nachylenia osi Ziemi.
Pory roku nie zależą od odległości od Słońca – Ziemia jest najbliżej Słońca w styczniu, gdy u nas jest zima.
Na biegunie północnym dzień polarny trwa ok.
Na kole podbiegunowym trwa dobę, a im bliżej bieguna, tym dłużej – na biegunie ok. pół roku.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Ruch obiegowy Ziemi i pory roku
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Pory roku są skutkiem ruchu obiegowego i nachylenia osi Ziemi.
- Ruch obiegowy to wędrówka Ziemi wokół Słońca po orbicie (prawie kole), z zachodu na wschód.
- Oś Ziemi jest nachylona do płaszczyzny orbity pod kątem ok. 66°34′ i przez cały rok wskazuje ten sam kierunek.
- Zenit to punkt na niebie dokładnie nad głową (Słońce świeci wtedy pionowo).
- Dzień polarny – Słońce nie zachodzi przez całą dobę lub dłużej. Noc polarna – Słońce nie wschodzi.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Ile trwa jeden obieg Ziemi wokół Słońca?
- Aok. 365 dni i 6 godzin
- Bok. 366 dni i 12 godzin
- Cdokładnie 360 dni
- Dok. 24 godziny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ok. 365 dni i 6 godzin – Dodatkowe 6 h co 4 lata dają rok przestępny.
Nad którym równoleżnikiem Słońce jest w zenicie ok. 22 czerwca?
- Anad zwrotnikiem Koziorożca
- Bnad równikiem
- Cnad zwrotnikiem Raka
- Dnad kołem podbiegunowym północnym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: nad zwrotnikiem Raka – 22 VI półkula północna jest zwrócona ku Słońcu.
Kiedy na całej Ziemi dzień trwa tyle co noc?
- Aok. 21 marca i 23 września
- Bok. 22 czerwca i 22 grudnia
- Cok. 22 czerwca
- Dtylko 1 stycznia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ok. 21 marca i 23 września – To równonoce – Słońce jest w zenicie nad równikiem.
Co dzieje się za kołem podbiegunowym północnym ok. 22 grudnia?
- ASłońce jest w zenicie
- Bdzień trwa tyle co noc
- Ctrwa noc polarna
- Dtrwa dzień polarny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: trwa noc polarna – Półkula północna jest wtedy odwrócona od Słońca.
Co jest przyczyną pór roku?
- Azmiana odległości Ziemi od Słońca
- Bruch Księżyca wokół Ziemi
- Cruch obiegowy i nachylenie osi Ziemi
- Druch obrotowy Ziemi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ruch obiegowy i nachylenie osi Ziemi – Nachylona oś sprawia, że półkule na przemian są bardziej zwrócone ku Słońcu.
Kiedy w Polsce jest najdłuższy dzień w roku?
- Aok. 21 marca
- Bok. 22 grudnia
- Cok. 22 czerwca
- Dok. 23 września
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ok. 22 czerwca – W dniu przesilenia letniego dzień w Warszawie trwa prawie 17 h.
Ile dni ma rok przestępny?
- A360
- B364
- C366
- D365
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 366 – Co 4 lata dodajemy 29 lutego.
Na biegunie północnym dzień polarny trwa ok.
- Ajedną dobę
- Bcały rok
- Cjeden miesiąc
- Dpół roku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: pół roku – Na kole podbiegunowym trwa dobę, a im bliżej bieguna, tym dłużej – na biegunie ok. pół roku.
Cały dział „Ruchy Ziemi”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.