1Zapisywanie i uzgadnianie równań
- Po lewej substraty, po prawej produkty, między nimi strzałka →.
- Współczynniki (liczby przed wzorami) dobieramy tak, by liczba atomów każdego pierwiastka była po obu stronach równa. Indeksów we wzorach nie zmieniamy!
- Krok 1: H₂ + O₂ → H₂O – po lewej 2 atomy O, po prawej 1, więc piszemy 2H₂O.
- Krok 2: po prawej są teraz 4 atomy H, więc piszemy 2H₂.
- Krok 3: sprawdzamy: 4 H i 2 O po obu stronach → 2H₂ + O₂ → 2H₂O.
- Inne przykłady: 2Mg + O₂ → 2MgO; S + O₂ → SO₂; 4Al + 3O₂ → 2Al₂O₃; 2H₂O₂ → 2H₂O + O₂ (katalizator MnO₂).
2Prawa chemiczne
Prawo zachowania masy: masa substratów = masa produktów.
- Dane: spalono 2,4 g magnezu i otrzymano 4,0 g tlenku magnezu. Szukane: masa tlenu.
- Obliczenia: masa tlenu = 4,0 g − 2,4 g = 1,6 g.
- Odpowiedź: przereagowało 1,6 g tlenu.
- Prawo stałości składu: związek chemiczny ma zawsze stały stosunek mas pierwiastków, np. w wodzie mH : mO = 2 : 16 = 1 : 8.
Prawo stałości składu mówi, że
Np. w wodzie stosunek mas H : O zawsze wynosi 1 : 8.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Obliczenia ze wzoru
- Stosunek masowy w MgO (Mg = 24 u, O = 16 u): mMg : mO = 24 : 16 = 3 : 2.
Zawartość procentowa pierwiastka = masa pierwiastka w cząsteczce przez masa cząsteczkowa · 100%
- Dane: Fe₂O₃, Fe = 56 u, O = 16 u. Szukane: %Fe (procent masy związku przypadający na żelazo).
- Obliczenia: masa cząsteczkowa = 2 · 56 u + 3 · 16 u = 160 u; masa żelaza = 2 · 56 u = 112 u; %Fe = 112 u przez 160 u · 100% = 70%.
- Odpowiedź: żelazo stanowi 70% masy Fe₂O₃ (tlen – pozostałe 30%).
Uzgadnianie równania przez zmianę indeksu (np. H₂O₂ zamiast 2H₂O). To zmienia substancję – zmieniamy tylko współczynniki.
✎Ściąga: Równania reakcji i prawo zachowania masy
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Prawo zachowania masy: masa substratów = masa produktów.
- Zawartość procentowa pierwiastka = masa pierwiastka w cząsteczce przez masa cząsteczkowa · 100%
- Współczynniki (liczby przed wzorami) dobieramy tak, by liczba atomów każdego pierwiastka była po obu stronach równa. Indeksów we wzorach nie zmieniamy!
- Dane: spalono 2,4 g magnezu i otrzymano 4,0 g tlenku magnezu. Szukane: masa tlenu.
- Obliczenia: masa tlenu = 4,0 g − 2,4 g = 1,6 g.
- Odpowiedź: przereagowało 1,6 g tlenu.
- Prawo stałości składu: związek chemiczny ma zawsze stały stosunek mas pierwiastków, np. w wodzie mH : mO = 2 : 16 = 1 : 8.
- Stosunek masowy w MgO (Mg = 24 u, O = 16 u): mMg : mO = 24 : 16 = 3 : 2.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Które równanie jest poprawnie uzgodnione?
- AH₂ + O₂ → H₂O
- B2H₂ + O₂ → 2H₂O
- C2H₂ + 2O₂ → 2H₂O
- DH₂ + O₂ → H₂O₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2H₂ + O₂ → 2H₂O – Po obu stronach są 4 atomy H i 2 atomy O.
Jaki współczynnik należy wpisać przed MgO w równaniu 2Mg + O₂ → …MgO?
- A2
- B1
- C4
- D3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 2 – Po lewej są 2 atomy Mg i 2 atomy O, więc powstają 2 cząsteczki MgO.
Ile gramów siarczku żelaza(II) powstanie z 5,6 g żelaza i 3,2 g siarki (reagują całkowicie)?
- A2,4 g
- B17,92 g
- C8,8 g
- D5,6 g
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 8,8 g – Masa produktów = masa substratów: 5,6 g + 3,2 g = 8,8 g.
Jaki jest stosunek masowy magnezu do tlenu w MgO? (Mg = 24 u, O = 16 u)
- A3 : 2
- B1 : 1
- C24 : 32
- D2 : 3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 3 : 2 – 24 : 16 – po skróceniu przez 8 daje 3 : 2.
Ile wynosi zawartość procentowa żelaza w Fe₂O₃? (Fe = 56 u, O = 16 u)
- A30%
- B56%
- C35%
- D70%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 70% – 2 · 56 u przez 160 u · 100% = 70%.
Spalono 2,4 g magnezu i otrzymano 4,0 g tlenku magnezu. Ile gramów tlenu przereagowało?
- A4,0 g
- B1,6 g
- C6,4 g
- D2,4 g
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 1,6 g – Z prawa zachowania masy: 4,0 g − 2,4 g = 1,6 g.
Prawo stałości składu mówi, że
- Akażdy związek zawiera tlen
- Bzwiązek ma stały stosunek mas pierwiastków
- Creakcja zawsze zachodzi do końca
- Dmasa substratów równa się masie produktów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: związek ma stały stosunek mas pierwiastków – Np. w wodzie stosunek mas H : O zawsze wynosi 1 : 8.
W równaniu 4Al + 3O₂ → 2Al₂O₃ liczba atomów tlenu po każdej stronie wynosi
- A3
- B9
- C6
- D5
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 6 – 3 · 2 = 6 oraz 2 · 3 = 6.
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.