ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Chemia · Atomy i cząsteczkiklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/chemia/budowa-atomu/

Chemia · Atomy i cząsteczki · kl. 7

Budowa atomu

Atom składa się z jądra i elektronów. Nauczysz się odczytywać liczbę cząstek z liczby atomowej i masowej, rozpisywać elektrony na powłoki oraz poznasz izotopy.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Atom i jego składniki

  • Jądro atomowe: protony p⁺ (ładunek dodatni) i neutrony n⁰ (bez ładunku) – razem to nukleony. W jądrze skupia się prawie cała masa atomu.
  • Wokół jądra poruszają się elektrony e⁻ (ładunek ujemny, bardzo mała masa). W szkolnym modelu rozmieszczamy je na powłokach elektronowych K, L, M, N.
  • Atom jest obojętny elektrycznie: liczba protonów = liczba elektronów.

2Liczba atomowa i masowa

Zapamiętaj

Z – liczba atomowa = liczba protonów = liczba elektronów; A – liczba masowa = protony + neutrony; neutrony = A − Z

  • W zapisie ²⁷₁₃Al górna liczba (27) to liczba masowa A, a dolna (13) to liczba atomowa Z.
  • Dane: ²⁷₁₃Al, czyli A = 27, Z = 13.
  • Obliczenia: protony = elektrony = Z = 13; neutrony = A − Z = 27 − 13 = 14.
  • Odpowiedź: atom glinu ma 13 p⁺, 13 e⁻ i 14 n⁰.
Sprawdź, czy rozumiesz

Ile elektronów ma atom o liczbie atomowej 20 i liczbie masowej 40?

3Rozmieszczenie elektronów na powłokach

  • Powłoka K mieści najwyżej 2 elektrony, L – 8. W klasie 7 rozpisujemy atomy o Z od 1 do 20; u potasu i wapnia, gdy na powłoce M jest 8 elektronów, kolejne trafiają na powłokę N.
  • Przykłady: ₆C: K² L⁴; ₁₁Na: K² L⁸ M¹; ₁₇Cl: K² L⁸ M⁷; ₂₀Ca: K² L⁸ M⁸ N².
  • Elektrony walencyjne – na ostatniej powłoce; decydują o właściwościach chemicznych.
11p⁺K: 2 e⁻L: 8 e⁻M: 1 e⁻jądro: 11 p⁺,12 n⁰
Model atomu sodu: 11 protonów w jądrze, elektrony na powłokach 2, 8, 1

4Izotopy

  • Izotopy – atomy tego samego pierwiastka (to samo Z) o różnej liczbie neutronów, np. ¹²C i ¹⁴C; wodór: prot ¹H, deuter ²H, tryt ³H.
  • Niektóre izotopy są promieniotwórcze – ich jądra samorzutnie się rozpadają. Badała to Maria Skłodowska-Curie (odkryła polon i rad).
  • Zastosowania izotopów: medycyna (diagnostyka, leczenie nowotworów), datowanie znalezisk (¹⁴C), energetyka jądrowa.
Uwaga na błąd

Liczenie neutronów jako A + Z albo utożsamianie liczby neutronów z liczbą atomową. Neutrony = A − Z.

Sprawdź, czy rozumiesz

Izotopy tego samego pierwiastka różnią się liczbą

✎Ściąga: Budowa atomu

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Z – liczba atomowa = liczba protonów = liczba elektronów; A – liczba masowa = protony + neutrony; neutrony = A − Z
  • Jądro atomowe: protony p⁺ (ładunek dodatni) i neutrony n⁰ (bez ładunku) – razem to nukleony. W jądrze skupia się prawie cała masa atomu.
  • Dane: ²⁷₁₃Al, czyli A = 27, Z = 13.
  • Obliczenia: protony = elektrony = Z = 13; neutrony = A − Z = 27 − 13 = 14.
  • Odpowiedź: atom glinu ma 13 p⁺, 13 e⁻ i 14 n⁰.
  • Elektrony walencyjne – na ostatniej powłoce; decydują o właściwościach chemicznych.
  • Izotopy – atomy tego samego pierwiastka (to samo Z) o różnej liczbie neutronów, np. ¹²C i ¹⁴C; wodór: prot ¹H, deuter ²H, tryt ³H.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Ile neutronów ma atom ²⁷₁₃Al?

    1. A40
    2. B14
    3. C13
    4. D27
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 14 – Neutrony = A − Z = 27 − 13 = 14.

  2. Liczba atomowa Z oznacza liczbę

    1. Anukleonów
    2. Bneutronów w jądrze
    3. Cpowłok elektronowych
    4. Dprotonów w jądrze
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: protonów w jądrze – Z = liczba protonów (i elektronów w atomie obojętnym).

  3. Rozmieszczenie elektronów K² L⁸ M¹ należy do atomu

    1. Apotasu
    2. Bmagnezu
    3. Cneonu
    4. Dsodu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: sodu – 2 + 8 + 1 = 11 elektronów, więc Z = 11 – sód.

  4. Ile elektronów walencyjnych ma atom chloru (Z = 17)?

    1. A17
    2. B1
    3. C7
    4. D8
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 7 – Rozmieszczenie K² L⁸ M⁷ – na ostatniej powłoce jest 7 elektronów.

  5. Izotopy tego samego pierwiastka różnią się liczbą

    1. Aprotonów
    2. Belektronów
    3. Cneutronów
    4. Dładunkiem jądra
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: neutronów – Mają to samo Z, ale różne A.

  6. Jaki ładunek ma neutron?

    1. Aujemny
    2. Bdodatni
    3. Cnie ma ładunku
    4. Dzależy od pierwiastka
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: nie ma ładunku – Neutron jest obojętny elektrycznie – stąd nazwa.

  7. Ile elektronów ma atom o liczbie atomowej 20 i liczbie masowej 40?

    1. A20
    2. B10
    3. C40
    4. D60
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 20 – W atomie obojętnym liczba elektronów = Z = 20.

  8. Jak rozmieszczone są elektrony w atomie wapnia (Z = 20)?

    1. AK² L⁸ M⁸ N¹
    2. BK² L¹⁸
    3. CK² L⁸ M⁸ N²
    4. DK² L⁸ M¹⁰
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: K² L⁸ M⁸ N² – 2 + 8 + 8 + 2 = 20; wapń ma 2 elektrony walencyjne.

Cały dział „Atomy i cząsteczki”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Ten sam temat w innych klasach i przedmiotach

Budowa atomu · Chemia, klasa 1 LO

Więcej: Chemia, klasa 7

Substancje i ich właściwościZiarnista budowa materii i stany skupieniaMieszaniny i ich rozdzielanieZjawisko fizyczne a reakcja chemicznaPierwiastki chemiczne i ich symbolePowietrze i jego składnikiTlenek węgla(IV), wodór i tlenkiReakcje z tlenem: tlenki i rdzewienieUkład okresowy pierwiastkówWiązania chemiczneWartościowość i wzory sumaryczneRównania reakcji i prawo zachowania masyWoda i roztwory wodneStężenie procentowe roztworu