ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Chemia · Powietrzeklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/chemia/tlenek-wegla-iv-wodor-i-tlenki/

Chemia · Powietrze · kl. 7

Tlenek węgla(IV), wodór i tlenki

Poznasz właściwości tlenku węgla(IV) i wodoru, sposób wykrycia CO₂ i pary wodnej w wydychanym powietrzu, dowiesz się, czym są tlenki i spalanie, oraz jakie są skutki zanieczyszczenia powietrza.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Tlenek węgla(IV) – CO₂

  • Gaz bezbarwny, bezwonny, cięższy od powietrza, nie podtrzymuje spalania (gaśnice), rozpuszcza się w wodzie (napoje gazowane).
  • Otrzymywanie: reakcja węglanu wapnia (marmur, kreda) z kwasem solnym; powstaje też przy spalaniu i oddychaniu.
  • Wykrywanie: woda wapienna mętnieje (powstaje osad węglanu wapnia).
  • Wydychane powietrze: wdmuchiwane przez rurkę do wody wapiennej powoduje jej zmętnienie (jest CO₂), a chłodne lusterko zaparowuje (jest para wodna).

2Wodór – H₂

  • Najlżejszy gaz, bezbarwny, bezwonny, palny; mieszanina wodoru z powietrzem wybucha (próba wodorowa – charakterystyczny „szczek”).
  • Otrzymywanie: reakcja metalu (np. cynku) z kwasem lub rozkład wody prądem elektrycznym.
  • Zastosowania: paliwo ekologiczne (produktem spalania jest tylko woda), produkcja amoniaku, utwardzanie tłuszczów.
Sprawdź, czy rozumiesz

Chłodne lusterko, na które chuchamy, zaparowuje. Co to dowodzi?

3Tlenki i spalanie

Zapamiętaj

Tlenek – związek pierwiastka z tlenem: tlenki metali (MgO, CuO) i tlenki niemetali (CO₂, SO₂).

  • Utlenianie – łączenie się substancji z tlenem; spalanie – szybkie utlenianie z wydzieleniem ciepła i światła.
  • Spalanie całkowite węgla daje CO₂, niecałkowite (mało tlenu) – trujący tlenek węgla(II) CO (czad) lub sadzę.

4Zanieczyszczenia powietrza

  • Smog – pyły i gazy ze spalania węgla, drewna i paliw; groźny dla dróg oddechowych.
  • Efekt cieplarniany nasila nadmiar CO₂ (spalanie paliw, wycinanie lasów) i metanu; CO₂ pochłaniają rośliny podczas fotosyntezy.
  • Kwaśne deszcze – tlenki siarki i azotu (SO₂, NO₂) reagują z wodą w chmurach.
  • Dziura ozonowa – niszczenie ozonu przez freony.
Uwaga na błąd

Mylenie wykrywania gazów: woda wapienna wykrywa CO₂, żarzące się łuczywo – tlen, próba z płomieniem („szczek”) – wodór.

Sprawdź, czy rozumiesz

Które gazy są główną przyczyną kwaśnych deszczy?

✎Ściąga: Tlenek węgla(IV), wodór i tlenki

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Tlenek – związek pierwiastka z tlenem: tlenki metali (MgO, CuO) i tlenki niemetali (CO₂, SO₂).
  • Wydychane powietrze: wdmuchiwane przez rurkę do wody wapiennej powoduje jej zmętnienie (jest CO₂), a chłodne lusterko zaparowuje (jest para wodna).
  • Utlenianie – łączenie się substancji z tlenem; spalanie – szybkie utlenianie z wydzieleniem ciepła i światła.
  • Spalanie całkowite węgla daje CO₂, niecałkowite (mało tlenu) – trujący tlenek węgla(II) CO (czad) lub sadzę.
  • Smog – pyły i gazy ze spalania węgla, drewna i paliw; groźny dla dróg oddechowych.
  • Efekt cieplarniany nasila nadmiar CO₂ (spalanie paliw, wycinanie lasów) i metanu; CO₂ pochłaniają rośliny podczas fotosyntezy.
  • Kwaśne deszcze – tlenki siarki i azotu (SO₂, NO₂) reagują z wodą w chmurach.
  • Dziura ozonowa – niszczenie ozonu przez freony.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Za pomocą czego wykrywa się tlenek węgla(IV)?

    1. Awody wapiennej, która mętnieje
    2. Bżarzącego się łuczywa, które się zapala
    3. Cwody destylowanej, która się barwi
    4. Dmagnesu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: wody wapiennej, która mętnieje – CO₂ reaguje z wodą wapienną, tworząc biały osad węglanu wapnia.

  2. Dlaczego CO₂ stosuje się w gaśnicach?

    1. Areaguje z ogniem, tworząc wodę
    2. Bjest palny
    3. Cjest lżejszy od powietrza
    4. Dnie podtrzymuje spalania i jest cięższy od powietrza
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: nie podtrzymuje spalania i jest cięższy od powietrza – CO₂ opada i odcina dostęp tlenu do płomienia.

  3. Który gaz powstaje w reakcji cynku z kwasem solnym?

    1. Awodór
    2. Btlenek węgla(IV)
    3. Cazot
    4. Dtlen
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: wodór – Aktywne metale wypierają wodór z kwasów.

  4. Chłodne lusterko, na które chuchamy, zaparowuje. Co to dowodzi?

    1. Aw wydychanym powietrzu jest para wodna
    2. Bw wydychanym powietrzu jest dużo CO₂
    3. Cw wydychanym powietrzu jest wodór
    4. Dw wydychanym powietrzu nie ma tlenu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: w wydychanym powietrzu jest para wodna – Para wodna skrapla się na zimnej powierzchni; CO₂ wykrywamy wodą wapienną.

  5. Który związek jest tlenkiem metalu?

    1. ACO₂
    2. BMgO
    3. CSO₂
    4. DH₂O
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: MgO – Magnez to metal; siarka, węgiel i wodór to niemetale.

  6. Czad to potoczna nazwa

    1. Atlenku węgla(IV)
    2. Bozonu
    3. Ctlenku siarki(IV)
    4. Dtlenku węgla(II)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: tlenku węgla(II) – CO powstaje przy niecałkowitym spalaniu i jest silnie trujący.

  7. Które gazy są główną przyczyną kwaśnych deszczy?

    1. Atlenki siarki i azotu
    2. Btlen i azot
    3. Chel i argon
    4. Dwodór i tlen
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: tlenki siarki i azotu – SO₂ i NO₂ reagują z wodą, tworząc kwasy.

  8. Co niszczy warstwę ozonową?

    1. Afreony
    2. Bargon
    3. Cazot
    4. Dpara wodna
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: freony – Freony dawniej stosowano w lodówkach i aerozolach – dziś są zakazane.

Cały dział „Powietrze”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 7

Substancje i ich właściwościZiarnista budowa materii i stany skupieniaMieszaniny i ich rozdzielanieZjawisko fizyczne a reakcja chemicznaPierwiastki chemiczne i ich symbolePowietrze i jego składnikiReakcje z tlenem: tlenki i rdzewienieBudowa atomuUkład okresowy pierwiastkówWiązania chemiczneWartościowość i wzory sumaryczneRównania reakcji i prawo zachowania masyWoda i roztwory wodneStężenie procentowe roztworu