ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Chemia · Atomy i cząsteczkiklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/chemia/wiazania-chemiczne/

Chemia · Atomy i cząsteczki · kl. 7

Wiązania chemiczne

Atomy łączą się, by uzyskać trwałą konfigurację gazu szlachetnego. Poznasz wiązania kowalencyjne i jonowe, zapiszesz wzory elektronowe kreskowe i porównasz właściwości związków.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Dlaczego atomy się łączą

  • Atomy dążą do oktetu (8 elektronów na ostatniej powłoce) lub dubletu (2 elektrony – jak hel).
  • Mogą to osiągnąć przez uwspólnienie elektronów albo oddanie lub przyjęcie elektronów.
  • Elektroujemność – zdolność atomu do przyciągania elektronów; najwyższą ma fluor, wysoką – tlen, azot, chlor; metale mają niską.

2Wiązanie kowalencyjne

  • Powstaje przez wspólne pary elektronowe między atomami niemetali.
  • Niespolaryzowane – atomy tego samego pierwiastka: H₂, Cl₂, O₂, N₂; para leży symetrycznie.
  • Spolaryzowane – atomy różnych niemetali: HCl, H₂O, NH₃, CO₂; para przesunięta w stronę atomu bardziej elektroujemnego.
  • Wzór elektronowy kreskowy: kreska = para elektronów, np. H–Cl, O=O (wiązanie podwójne), N≡N (potrójne).
OHHH₂ONHHHNH₃CHHHHCH₄OCOCO₂NNN₂HClHCl
Wzory elektronowe: kreska to wspólna para, dwie kropki – wolna para elektronowa
Sprawdź, czy rozumiesz

Jaki jon tworzy atom chloru, przyjmując 1 elektron?

3Wiązanie jonowe

  • Metal oddaje elektrony i staje się kationem (jon dodatni), niemetal je przyjmuje i staje się anionem (jon ujemny).
  • Przykład: Na → Na⁺ + e⁻; Cl + e⁻ → Cl⁻; kationy i aniony przyciągają się → NaCl.
NaK²L⁸M¹ClK²L⁸M⁷e⁻↓ Na traci 1 e⁻, Cl przyjmuje 1 e⁻Na⁺K²L⁸Cl⁻K²L⁸M⁸wiązanie jonowe: przyciąganie jonów + i −
Sód oddaje elektron chlorowi – powstają jony Na⁺ i Cl⁻
Zapamiętaj

Kowalencyjne: niemetal + niemetal (wspólne pary). Jonowe: metal + niemetal (przekazanie elektronów).

4Porównanie właściwości

CechaZwiązki jonowe (NaCl, MgO)Związki kowalencyjne (H₂O, CO₂, CH₄)
stan skupieniaciała stałe, kryształyczęsto gazy lub ciecze
temperatura topnieniawysokazwykle niska
przewodzenie prąduw roztworze i w stanie stopionymzwykle nie przewodzą
Uwaga na błąd

Przypisywanie wiązania jonowego cząsteczce HCl. Wodór i chlor to niemetale – łączy je wiązanie kowalencyjne spolaryzowane.

Sprawdź, czy rozumiesz

Która substancja ma wysoką temperaturę topnienia, a jej roztwór przewodzi prąd?

✎Ściąga: Wiązania chemiczne

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Kowalencyjne: niemetal + niemetal (wspólne pary). Jonowe: metal + niemetal (przekazanie elektronów).
  • Elektroujemność – zdolność atomu do przyciągania elektronów; najwyższą ma fluor, wysoką – tlen, azot, chlor; metale mają niską.
  • Niespolaryzowane – atomy tego samego pierwiastka: H₂, Cl₂, O₂, N₂; para leży symetrycznie.
  • Spolaryzowane – atomy różnych niemetali: HCl, H₂O, NH₃, CO₂; para przesunięta w stronę atomu bardziej elektroujemnego.
  • Wzór elektronowy kreskowy: kreska = para elektronów, np. H–Cl, O=O (wiązanie podwójne), N≡N (potrójne).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Jakie wiązanie występuje w cząsteczce O₂?

    1. Ametaliczne
    2. Bkowalencyjne spolaryzowane
    3. Cjonowe
    4. Dkowalencyjne niespolaryzowane
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: kowalencyjne niespolaryzowane – Oba atomy to ten sam pierwiastek – para elektronowa nie jest przesunięta.

  2. W którym związku występuje wiązanie jonowe?

    1. ACO₂
    2. BHCl
    3. CH₂O
    4. DNaCl
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: NaCl – Sód (metal) oddaje elektron chlorowi (niemetal).

  3. Jakie wiązanie występuje w cząsteczce wody?

    1. Ajonowe
    2. Bkowalencyjne spolaryzowane
    3. Cmetaliczne
    4. Dkowalencyjne niespolaryzowane
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: kowalencyjne spolaryzowane – Tlen jest bardziej elektroujemny od wodoru, więc pary są przesunięte w jego stronę.

  4. Kation to

    1. Acząsteczka dwuatomowa
    2. Bjon o ładunku ujemnym
    3. Cjon o ładunku dodatnim
    4. Dobojętny atom
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: jon o ładunku dodatnim – Kation powstaje, gdy atom odda elektrony.

  5. Ile wspólnych par elektronowych łączy atomy w cząsteczce N₂?

    1. A2
    2. B1
    3. C5
    4. D3
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 3 – Azot ma 5 elektronów walencyjnych i brakuje mu 3 do oktetu – stąd wiązanie potrójne N≡N.

  6. Jaki jon tworzy atom chloru, przyjmując 1 elektron?

    1. ACl²⁻
    2. BCl⁺
    3. CCl₂
    4. DCl⁻
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Cl⁻ – Przyjęcie elektronu daje ładunek ujemny 1−⁠.

  7. Która substancja ma wysoką temperaturę topnienia, a jej roztwór przewodzi prąd?

    1. Ametan CH₄
    2. Bwodór H₂
    3. Cchlorek sodu NaCl
    4. Dtlenek węgla(IV) CO₂
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: chlorek sodu NaCl – NaCl to związek jonowy; pozostałe to substancje kowalencyjne – gazy w temperaturze pokojowej.

  8. Jak powstaje kation sodu Na⁺?

    1. Aatom sodu oddaje 1 proton
    2. Batom sodu oddaje 1 elektron
    3. Catom sodu przyjmuje 1 proton
    4. Datom sodu przyjmuje 1 elektron
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: atom sodu oddaje 1 elektron – Utrata elektronu (ładunek ujemny) daje jon dodatni.

Cały dział „Atomy i cząsteczki”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 7

Substancje i ich właściwościZiarnista budowa materii i stany skupieniaMieszaniny i ich rozdzielanieZjawisko fizyczne a reakcja chemicznaPierwiastki chemiczne i ich symbolePowietrze i jego składnikiTlenek węgla(IV), wodór i tlenkiReakcje z tlenem: tlenki i rdzewienieBudowa atomuUkład okresowy pierwiastkówWartościowość i wzory sumaryczneRównania reakcji i prawo zachowania masyWoda i roztwory wodneStężenie procentowe roztworu