ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Chemia · Powietrzeklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/chemia/powietrze-i-jego-skladniki/

Chemia · Powietrze · kl. 7

Powietrze i jego składniki

Powietrze to jednorodna mieszanina gazów. Poznasz jego skład, właściwości tlenu i azotu, gazy szlachetne oraz sposoby otrzymywania tlenu.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Skład powietrza

SkładnikZawartość (% objętości)
azot N₂ok. 78%
tlen O₂ok. 21%
argon Arok. 0,9%
tlenek węgla(IV) CO₂ok. 0,04%
  • Ponadto: para wodna (zmienna ilość), inne gazy szlachetne, pyły.
Zapamiętaj

Powietrze: ok. 78% azotu, 21% tlenu, 1% innych gazów (głównie argon).

  • Doświadczenie: zapaloną świecę stojącą w wodzie przykrywamy cylindrem. Świeca gaśnie, a woda podnosi się o ok. 1 przez 5 objętości – zużył się tlen. Pozostały gaz (głównie azot) nie podtrzymuje spalania, więc powietrze jest mieszaniną.

2Tlen i azot

  • Tlen – gaz bezbarwny, bezwonny, słabo rozpuszcza się w wodzie, podtrzymuje spalanie (sam nie jest palny); niezbędny do oddychania. Wykrywamy go żarzącym się łuczywem, które w tlenie się zapala.
  • Tlen otrzymujemy np. przez ogrzewanie manganianu(VII) potasu (KMnO₄) lub rozkład wody utlenionej (H₂O₂) z katalizatorem; w przemyśle – z skroplonego powietrza (destylacja).
  • Ozon O₃ – odmiana tlenu; w stratosferze chroni przed promieniowaniem UV.
  • Azot – gaz bezbarwny, bezwonny, mało aktywny chemicznie, nie podtrzymuje spalania. Stosowany do produkcji nawozów i amoniaku, ciekły azot – do zamrażania; atmosfera azotu chroni żywność w opakowaniach.
Sprawdź, czy rozumiesz

Świeca pod cylindrem w naczyniu z wodą zgasła, a woda podniosła się o ok. 1 przez 5 objętości. Dlaczego?

3Gazy szlachetne

  • Hel, neon, argon, krypton, ksenon, radon – 18. grupa; bezbarwne, bezwonne, bardzo mało aktywne chemicznie.
  • Zastosowania: hel – balony i sterowce, neon – reklamy świetlne, argon – wypełnianie żarówek i spawanie.
Uwaga na błąd

„Tlen jest palny”

Tlen nie pali się, tylko podtrzymuje spalanie innych substancji.

✎Ściąga: Powietrze i jego składniki

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Powietrze: ok. 78% azotu, 21% tlenu, 1% innych gazów (głównie argon).
  • Doświadczenie: zapaloną świecę stojącą w wodzie przykrywamy cylindrem. Świeca gaśnie, a woda podnosi się o ok. 1 przez 5 objętości – zużył się tlen. Pozostały gaz (głównie azot) nie podtrzymuje spalania, więc powietrze jest mieszaniną.
  • Tlen – gaz bezbarwny, bezwonny, słabo rozpuszcza się w wodzie, podtrzymuje spalanie (sam nie jest palny); niezbędny do oddychania. Wykrywamy go żarzącym się łuczywem, które w tlenie się zapala.
  • Ozon O₃ – odmiana tlenu; w stratosferze chroni przed promieniowaniem UV.
  • Azot – gaz bezbarwny, bezwonny, mało aktywny chemicznie, nie podtrzymuje spalania. Stosowany do produkcji nawozów i amoniaku, ciekły azot – do zamrażania; atmosfera azotu chroni żywność w opakowaniach.
  • Hel, neon, argon, krypton, ksenon, radon – 18. grupa; bezbarwne, bezwonne, bardzo mało aktywne chemicznie.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Ile procent objętości powietrza stanowi azot?

    1. Aok. 0,9%
    2. Bok. 21%
    3. Cok. 50%
    4. Dok. 78%
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: ok. 78% – Azot to główny składnik powietrza; tlenu jest ok. 21%.

  2. Który gaz jest trzecim pod względem zawartości składnikiem suchego powietrza?

    1. Atlenek węgla(IV)
    2. Bwodór
    3. Chel
    4. Dargon
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: argon – Argonu jest ok. 0,9%, a CO₂ tylko ok. 0,04%.

  3. Jak wykryć tlen w probówce?

    1. Awoda wapienna mętnieje
    2. Bsłychać charakterystyczny „szczek”
    3. Cżarzące się łuczywo zapala się
    4. Dpłonące łuczywo gaśnie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: żarzące się łuczywo zapala się – Tlen podtrzymuje spalanie, więc żarzące się łuczywo rozpala się.

  4. Która właściwość dotyczy tlenu?

    1. Ama brunatną barwę
    2. Bpodtrzymuje spalanie
    3. Cjest lżejszy od wodoru
    4. Djest palny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: podtrzymuje spalanie – Tlen nie pali się sam, ale umożliwia spalanie innych substancji.

  5. Który gaz szlachetny wypełnia balony?

    1. Aradon
    2. Bhel
    3. Cargon
    4. Dneon
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: hel – Hel jest bardzo lekki i niepalny.

  6. Z której substancji w pracowni otrzymuje się tlen przez ogrzewanie?

    1. Achlorku sodu
    2. Bsiarki
    3. Cwęglanu wapnia
    4. Dmanganianu(VII) potasu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: manganianu(VII) potasu – KMnO₄ rozkłada się podczas ogrzewania, wydzielając tlen.

  7. Świeca pod cylindrem w naczyniu z wodą zgasła, a woda podniosła się o ok. 1 przez 5 objętości. Dlaczego?

    1. Awoda ugasiła płomień od dołu
    2. Bzużył się cały azot
    3. Cpowstał wodór
    4. Dzużył się tlen, który stanowi ok. 1 przez 5 powietrza
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: zużył się tlen, który stanowi ok. 1 przez 5 powietrza – Pozostały gaz to głównie azot, który nie podtrzymuje spalania.

  8. Ozon O₃ w stratosferze

    1. Apowoduje kwaśne deszcze
    2. Bpochłania promieniowanie UV
    3. Cjest głównym składnikiem powietrza
    4. Djest gazem szlachetnym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: pochłania promieniowanie UV – Warstwa ozonowa chroni organizmy przed szkodliwym UV.

Cały dział „Powietrze”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 7

Substancje i ich właściwościZiarnista budowa materii i stany skupieniaMieszaniny i ich rozdzielanieZjawisko fizyczne a reakcja chemicznaPierwiastki chemiczne i ich symboleTlenek węgla(IV), wodór i tlenkiReakcje z tlenem: tlenki i rdzewienieBudowa atomuUkład okresowy pierwiastkówWiązania chemiczneWartościowość i wzory sumaryczneRównania reakcji i prawo zachowania masyWoda i roztwory wodneStężenie procentowe roztworu