1Problemy wokół nas
- el medio ambiente (środowisko), la contaminación (zanieczyszczenie), la basura (śmieci), el ruido (hałas), el tráfico, el humo (dym), el plástico.
- En mi ciudad hay mucho tráfico y el aire está contaminado. En el parque hay basura por todas partes.
2Co możemy zrobić
- reciclar (segregować, oddawać do recyklingu), ahorrar agua y energía (oszczędzać), apagar la luz (gasić światło), ir en bici albo a pie, usar el transporte público, plantar árboles, usar bolsas de tela (torby materiałowe) en vez de bolsas de plástico.
- Siempre apago la luz cuando salgo. Voy al instituto en bici.
Co znaczy „usar bolsas de tela”?
Tela to materiał, tkanina.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Hay que, tener que, (no) se debe
- hay que + bezokolicznik = trzeba (ogólnie, bez podmiotu): Hay que reciclar.
- tener que + bezokolicznik = ktoś konkretny musi: Tenemos que ahorrar agua. Mi hermano tiene que apagar el ordenador.
- no se debe + bezokolicznik = nie powinno się: No se debe tirar basura en la calle.
- Es importante + bezokolicznik: Es importante cuidar la naturaleza.
Hay que nie ma osoby – nigdy nie dodajesz do niego podmiotu.
4Kolorowe pojemniki w Hiszpanii
| Pojemnik | Co wrzucasz |
|---|---|
| el contenedor amarillo | plastik, puszki, kartony po mleku (envases) |
| el contenedor azul | papier i karton (papel y cartón) |
| el contenedor verde | szkło: butelki i słoiki (vidrio) |
| el contenedor marrón | odpady bio (orgánico) |
| el contenedor gris | reszta (resto), kolor zależy od gminy |
- El cartón va al contenedor azul. W Polsce kolory są prawie takie same: niebieski na papier, zielony na szkło, żółty na plastik i metal, brązowy na bio.
Mi hermano hay que reciclar. → Mi hermano tiene que reciclar. Hay que to „trzeba”, bez wskazywania, kto musi.
Jak powiesz „Nie powinno się wyrzucać śmieci na ulicę”?
No se debe + bezokolicznik = nie powinno się.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Środowisko w moim otoczeniu
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Hay que nie ma osoby – nigdy nie dodajesz do niego podmiotu.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jak powiesz „Trzeba oszczędzać wodę”?
- ATiene ahorrar agua.
- BHay que ahorrar agua.
- CHay ahorrar agua.
- DEs que ahorrar agua.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Hay que ahorrar agua. – Trzeba = hay que + bezokolicznik.
Które zdanie jest poprawne?
- AMis padres hay que reciclar más.
- BMis padres tienen que reciclar más.
- CMis padres tienen reciclar más.
- DMis padres hay reciclar más.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Mis padres tienen que reciclar más. – Gdy jest konkretny podmiot, używasz tener que.
Do którego pojemnika w Hiszpanii wrzucisz gazetę?
- Ado zielonego
- Bdo żółtego
- Cdo niebieskiego
- Ddo brązowego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: do niebieskiego – Papier i karton idą do contenedor azul.
Co znaczy „la contaminación”?
- Azanieczyszczenie
- Bsegregacja
- Chałas
- Dzarażenie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zanieczyszczenie – La contaminación to zanieczyszczenie, np. powietrza.
Jak powiesz „Nie powinno się wyrzucać śmieci na ulicę”?
- ANo se debe tirar basura en la calle.
- BNo hay tirar basura en la calle.
- CNo debe se tirar basura en la calle.
- DNo se debe tirar basuras a la calle no.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: No se debe tirar basura en la calle. – No se debe + bezokolicznik = nie powinno się.
Co znaczy „usar bolsas de tela”?
- Aużywać toreb materiałowych
- Bużywać toreb plastikowych
- Ckupować torby papierowe
- Dwyrzucać stare torby
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: używać toreb materiałowych – Tela to materiał, tkanina.
Gdzie w Hiszpanii wyrzucisz pustą butelkę po wodzie z plastiku?
- Ado zielonego pojemnika
- Bdo brązowego pojemnika
- Cdo żółtego pojemnika
- Ddo niebieskiego pojemnika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: do żółtego pojemnika – Plastik i puszki to contenedor amarillo; zielony jest na szkło.
Uzupełnij: „Es importante ___ la luz al salir.”
- Aapagado
- Bapagar
- Capagas
- Dapago
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: apagar – Po es importante stoi bezokolicznik.
Cały dział „Zdrowie, technika i przyroda”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.