ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Mapa i Ziemiaklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/geografia/ruch-obiegowy-ziemi-i-pory-roku/

Geografia · Mapa i Ziemia · kl. 1

Ruch obiegowy Ziemi i pory roku

Ogarniesz, skąd się biorą pory roku, kiedy są równonoce i przesilenia i czym jest dzień polarny.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Obieg i rok

  • Ziemia okrąża Słońce w ciągu roku: 365 dni 5 h 48 min 46 s, z prędkością ok. 30 km/s. Średnia odległość od Słońca to 1 au (ok. 149,6 mln km). Najbliżej Słońca jest ok. 3 I (peryhelium), najdalej ok. 4 VII (aphelium).
  • Dodatkowe godziny zbieramy w roku przestępnym (366 dni): rok podzielny przez 4, ale lata stulecia tylko wtedy, gdy dzielą się przez 400. 2000 był przestępny, 1900 nie.

2Dlaczego są pory roku

  • Oś Ziemi jest nachylona pod kątem ok. 23,4° do prostej prostopadłej do płaszczyzny orbity (ok. 66,6° do samej płaszczyzny) i przez cały rok wskazuje ten sam kierunek (ku Gwieździe Polarnej).
  • Gdy półkula jest nachylona ku Słońcu, Słońce wznosi się wyżej, dzień jest dłuższy, a promienie padają bardziej pionowo, więc dają więcej energii na 1 m². Tak wygląda lato. Po drugiej stronie orbity jest odwrotnie.
SłońceNNNN20–21 VIprzesilenie letnie(N ku Słońcu)21–22 XIIprzesilenie zimowe(N od Słońca)ok. 20 IIIrównonoc wiosenna22–23 IXrównonoc jesiennaoś Ziemi przez cały rok wskazuje ten sam kierunek (ku Gwieździe Polarnej)peryhelium ok. 3 I, aphelium ok. 4 VII – to nie odległość daje pory roku
Cztery położenia Ziemi na orbicie (nie w skali)
Sprawdź, czy rozumiesz

Rok przestępny to rok podzielny przez 4, z wyjątkiem lat stulecia, które

3Daty na półkuli północnej

TerminZjawiskoSłońce w zenicie nad
ok. 20 IIIrównonoc wiosennarównikiem
20–21 VIprzesilenie letnie (najdłuższy dzień)zwrotnikiem Raka (23°26′ N)
22–23 IXrównonoc jesiennarównikiem
21–22 XIIprzesilenie zimowe (najkrótszy dzień)zwrotnikiem Koziorożca (23°26′ S)
  • W równonoc dzień i noc trwają mniej więcej tyle samo. Daty (czas polski, XXI w.) przesuwają się o dzień między latami; starsze książki podają 21 III, 22 VI, 23 IX, 22 XII. Na półkuli południowej pory roku są odwrócone.

4Dzień polarny i strefy oświetlenia

  • Za kołem podbiegunowym (66°34′ N i S) w przesilenie letnie Słońce nie zachodzi (dzień polarny), w zimowe nie wschodzi (noc polarna). Na biegunach każde z tych zjawisk trwa ok. pół roku.
  • Strefy oświetlenia: międzyzwrotnikowa (Słońce bywa w zenicie), dwie umiarkowane (między zwrotnikiem a kołem podbiegunowym) i dwie podbiegunowe.
  • Zwrotniki leżą na szerokości równej nachyleniu osi (ok. 23°26′), koła podbiegunowe – na 90° − 23°26′ = 66°34′. Nachylenie powoli maleje, dlatego starsze źródła podają 23°27′ i 66°33′.
koło podbiegunowe północne 66°34′Nzwrotnik Raka 23°26′Nrównik 0°zwrotnik Koziorożca 23°26′Skoło podbiegunowe południowe 66°34′S90°N90°S
Zwrotniki i koła podbiegunowe
Zapamiętaj

Pory roku wynikają z nachylenia osi i ruchu obiegowego, a nie z odległości od Słońca. Zwrotniki: 23°26′, koła podbiegunowe: 66°34′.

Uwaga na błąd

Przekonanie, że lato jest wtedy, gdy Ziemia jest bliżej Słońca. W styczniu Ziemia jest najbliżej Słońca, a u nas jest zima.

Sprawdź, czy rozumiesz

Pory roku powstają głównie dlatego, że

✎Ściąga: Ruch obiegowy Ziemi i pory roku

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Pory roku wynikają z nachylenia osi i ruchu obiegowego, a nie z odległości od Słońca. Zwrotniki: 23°26′, koła podbiegunowe: 66°34′.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Pory roku powstają głównie dlatego, że

    1. AZiemia zmienia odległość od Słońca
    2. BKsiężyc przyciąga Ziemię
    3. CZiemia obraca się wokół osi
    4. Doś Ziemi jest nachylona, a Ziemia krąży wokół Słońca
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: oś Ziemi jest nachylona, a Ziemia krąży wokół Słońca – Bez nachylenia osi pór roku by nie było, nawet przy zmiennej odległości od Słońca.

  2. Ziemia jest najbliżej Słońca

    1. Aw równonoc wiosenną
    2. Bok. 4 lipca
    3. Cw przesilenie letnie
    4. Dok. 3 stycznia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: ok. 3 stycznia – Peryhelium przypada w styczniu, gdy na półkuli północnej jest zima.

  3. Rok przestępny to rok podzielny przez 4, z wyjątkiem lat stulecia, które

    1. Anie dzielą się przez 400
    2. Bdzielą się przez 400
    3. Cdzielą się przez 100
    4. Dsą parzyste
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: nie dzielą się przez 400 – Dlatego 2000 był przestępny, a 1900 nie.

  4. Słońce w zenicie nad zwrotnikiem Raka jest w dniu

    1. Aok. 20 III
    2. B20–21 VI
    3. C21–22 XII
    4. D22–23 IX
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 20–21 VI – To przesilenie letnie na półkuli północnej (najdłuższy dzień w Polsce).

  5. Równonoc oznacza, że

    1. AZiemia jest najdalej od Słońca
    2. Bdzień i noc trwają mniej więcej tyle samo
    3. Cnastąpi dzień polarny
    4. Ddzień jest najdłuższy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: dzień i noc trwają mniej więcej tyle samo – Słońce jest wtedy nad równikiem.

  6. Dzień polarny występuje

    1. Ana równiku
    2. Bmiędzy zwrotnikami
    3. Cw Polsce latem
    4. Dza kołem podbiegunowym w przesilenie letnie tej półkuli
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: za kołem podbiegunowym w przesilenie letnie tej półkuli – Powyżej 66°34′ Słońce w przesilenie letnie nie zachodzi.

  7. Zwrotniki leżą na szerokości ok.

    1. A66°34′
    2. B23°26′
    3. C0°
    4. D90°
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 23°26′ – Szerokość zwrotników równa się nachyleniu osi; na 66°34′ leżą koła podbiegunowe.

  8. Gdy na półkuli północnej jest lato, na południowej jest

    1. Alato
    2. Bwiosna
    3. Czawsze równonoc
    4. Dzima
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: zima – Pory roku na obu półkulach są przeciwne.

Cały dział „Mapa i Ziemia”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Ten sam temat w innych klasach i przedmiotach

Więcej: Geografia, klasa 1

Mapa, skala i rodzaje mapMapa topograficzna: poziomice, azymut, profilMetody przedstawiania zjawisk na mapachGIS, teledetekcja i ocena źródeł danychWszechświat, galaktyki i odległości kosmiczneUkład Słoneczny i Ziemia jako planetaKształt i rozmiary ZiemiRuch obrotowy Ziemi i jego skutkiCzas na Ziemi: słoneczny, strefowy, UTC i linia zmiany datyCzas słoneczny, strefowy i urzędowy – obliczeniaWysokość górowania Słońca i szerokość geograficznaGeocentryzm, heliocentryzm i badania kosmosuFazy Księżyca, zaćmienia i pływyBadania geograficzne: metody ilościowe i jakościoweSkład i budowa atmosferyTemperatura powietrza i jej rozkład na ZiemiCiśnienie atmosferyczne, niże i wyżeRodzaje wiatrów i cyrkulacja atmosferyWilgotność powietrza i opady atmosferycznePogoda, klimat i strefy klimatyczneKlimatogram i obliczenia temperatury oraz opadówEfekt cieplarniany i zmiany klimatuMapa synoptyczna i obserwacje pogodyMasy powietrza i fronty atmosferycznePrzemiany adiabatyczne i wiatr fenowyRozpoznawanie klimatu i klimat własnego regionuWody na Ziemi i obieg wody w przyrodzieOceany i morzaPrądy morskie i pływyRzeki: dorzecze, ustrój i praca rzekiLodowce i lądolodyWody podziemne i ustroje rzekFale, upwelling i ENSOJeziora: geneza i typyBudowa wnętrza ZiemiMinerały i skałyTektonika płyt litosferyWulkanizm, trzęsienia ziemi i ruchy skorupyTypy wulkanówProcesy zewnętrzne kształtujące rzeźbęRzeźba terenu: formy i typyKras i ruchy masoweDzieje Ziemi: ery, okresy i orogenezyMapy geologiczne, profile i odkrywkiGleby: profil, czynniki i procesy glebotwórczeGłówne typy gleb i ich związek ze strefamiBiosfera: strefy roślinne i piętra w górachOchrona środowiska: wprowadzeniePrzydatność gleb do uprawPowtórka – geografia fizyczna