ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Umiejętności i metody pracyklasa 6 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/6/historia/warsztat-historyka-zrodlo-mapa-czas-i-ocena-postaw/

Historia · Umiejętności i metody pracy · kl. 6

Warsztat historyka: źródło, mapa, czas i ocena postaw

Jak pracować ze źródłem, mapą i osią czasu oraz jak uczciwie oceniać postawy ludzi z przeszłości – na przykładach z XVIII i XIX wieku.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Rodzaje źródeł

  • Źródło historyczne to wszystko, co zostało z przeszłości i mówi o niej: dokument, pamiętnik, list, gazeta, obraz, zdjęcie, mapa, tabela z liczbami, pomnik.
  • Teksty kultury (powieść, wiersz, obraz, film, gra) więcej mówią o czasach autora niż o samych wydarzeniach. Trylogia opisuje XVII w., ale pokazuje nadzieje Polaków z XIX w.

2Analiza źródła krok po kroku

  • Krok 1: kto jest autorem (powstaniec, car, urzędnik, chłop)?
  • Krok 2: kiedy powstało – w czasie wydarzeń czy później?
  • Krok 3: po co i dla kogo powstało?
  • Krok 4: co mówi, a co pomija? Porównaj z innym źródłem.
  • Krok 5: wniosek – na jakie pytanie odpowiada i na ile można mu ufać.
Źródło historyczneKto?autorKiedy,gdzie?Po co?celDla kogo?adresatJakwiarygodne?Wniosek = fakt + wyjaśnienie → teza
Pytania do źródła historycznego

3Mapa i czas

  • Na mapie najpierw przeczytaj tytuł i legendę, potem szukaj granic, bitew i strzałek.
  • Wiek: lata 1801–1900 to XIX w.; rok 1795 to XVIII w., a 1800 – jeszcze XVIII w.
  • Upływ czasu: odejmij wcześniejszy rok od późniejszego. Od III rozbioru do odzyskania niepodległości: 1918 − 1795 = 123 lata; od powstania listopadowego do styczniowego: 1863 − 1830 = 33 lata.
Sprawdź, czy rozumiesz

Ile lat minęło od wybuchu powstania listopadowego (1830 r.) do wybuchu powstania styczniowego (1863 r.)?

4Ocena postaw krok po kroku

  • Krok 1: opisz, co zrobił człowiek (np. Aleksander Wielopolski ogłosił brankę).
  • Krok 2: ustal jego powody i ówczesne wartości.
  • Krok 3: sprawdź skutki dla innych ludzi i dla kraju.
  • Krok 4: oceń z perspektywy tamtych czasów i dzisiejszej, podaj argument („uważam, że…, ponieważ…”).
  • Przykład: Wielopolski chciał ocalić odrębność Królestwa, ale branka przyspieszyła powstanie.

5Historia lokalna

  • Szukaj śladów XIX w. w okolicy (mogiły powstańcze, fabryki, pomniki) i sprawdź, w którym zaborze leżała twoja miejscowość.
Zapamiętaj

Wiek to pierwsze dwie cyfry roku + 1 (1863 r. → XIX w.), ale rok kończący się na 00 zamyka wiek (1800 r. → XVIII w.).

Uwaga na błąd

Źródło nie zawsze mówi prawdę – autor mógł się mylić lub celowo coś przedstawić po swojemu. Pytaj: kto i po co?

Sprawdź, czy rozumiesz

Co powinna zawierać ocena postawy postaci historycznej?

✎Ściąga: Warsztat historyka: źródło, mapa, czas i ocena postaw

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Wiek to pierwsze dwie cyfry roku + 1 (1863 r. → XIX w.), ale rok kończący się na 00 zamyka wiek (1800 r. → XVIII w.).
  • Źródło historyczne to wszystko, co zostało z przeszłości i mówi o niej: dokument, pamiętnik, list, gazeta, obraz, zdjęcie, mapa, tabela z liczbami, pomnik.
  • Teksty kultury (powieść, wiersz, obraz, film, gra) więcej mówią o czasach autora niż o samych wydarzeniach. Trylogia opisuje XVII w., ale pokazuje nadzieje Polaków z XIX w.
  • Wiek: lata 1801–1900 to XIX w.; rok 1795 to XVIII w., a 1800 – jeszcze XVIII w.
  • Upływ czasu: odejmij wcześniejszy rok od późniejszego. Od III rozbioru do odzyskania niepodległości: 1918 − 1795 = 123 lata; od powstania listopadowego do styczniowego: 1863 − 1830 = 33 lata.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. W którym wieku wybuchło powstanie styczniowe (1863 r.)?

    1. Aw XX w.
    2. Bw XIX w.
    3. Cw XVIII w.
    4. Dw XVII w.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: w XIX w. – Lata 1801–1900 to XIX w.

  2. Do którego wieku należy rok 1800?

    1. Ado XX w.
    2. Bdo XVII w.
    3. Cdo XIX w.
    4. Ddo XVIII w.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: do XVIII w. – XVIII w. obejmuje lata 1701–1800.

  3. Ile lat minęło od III rozbioru (1795 r.) do odzyskania niepodległości (1918 r.)?

    1. A123 lata
    2. B133 lata
    3. C113 lat
    4. D118 lat
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 123 lata – 1918 − 1795 = 123.

  4. Ile lat minęło od wybuchu powstania listopadowego (1830 r.) do wybuchu powstania styczniowego (1863 r.)?

    1. A31 lat
    2. B43 lata
    3. C33 lata
    4. D23 lata
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 33 lata – 1863 − 1830 = 33.

  5. Od czego zacząć pracę z mapą historyczną?

    1. Aod znalezienia najdłuższej rzeki
    2. Bod policzenia miast
    3. Cod przeczytania tytułu i legendy
    4. Dod narysowania własnej mapy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: od przeczytania tytułu i legendy – Legenda wyjaśnia, co oznaczają kolory, linie i znaki.

  6. Które pytanie najbardziej pomaga ocenić wiarygodność źródła?

    1. Aile ma stron?
    2. Bkto je stworzył i w jakim celu?
    3. Cczy ma ładne ilustracje?
    4. Djakiego koloru jest papier?
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: kto je stworzył i w jakim celu? – Autor mógł się mylić albo celowo przedstawić wydarzenia po swojemu.

  7. Które z tych źródeł jest tekstem kultury?

    1. Aspis ludności
    2. Bcarski ukaz z 1864 r.
    3. Cpowieść Nad Niemnem
    4. Dakt urodzenia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: powieść Nad Niemnem – Teksty kultury to np. powieści, wiersze, obrazy i filmy.

  8. Co powinna zawierać ocena postawy postaci historycznej?

    1. Atylko zdanie kolegi
    2. Bwyłącznie datę urodzenia postaci
    3. Ctylko słowo „dobra” albo „zła”
    4. Dargument opisujący powody i skutki jej działań
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: argument opisujący powody i skutki jej działań – Ocena wymaga uzasadnienia, np. „uważam, że…, ponieważ…”.

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 6

Oświecenie i wielkie rewolucjeOświecenie w Rzeczypospolitej i w PrusachSejm Wielki i Konstytucja 3 majaRozbiory RzeczypospolitejPowstanie kościuszkowskie i III rozbiórŚwiat w XIX wieku: USA i kolonializmNapoleon i kongres wiedeńskiRewolucja przemysłowa i wynalazkiWiosna Ludów i zjednoczenie Włoch i NiemiecSpołeczeństwo II połowy XIX wiekuLegiony Polskie i Księstwo WarszawskieZiemie polskie po kongresie wiedeńskimPowstanie listopadoweWielka EmigracjaPowstanie styczniowePraca organiczna i industrializacjaRusyfikacja, germanizacja i autonomia GalicjiKultura i nauka bez państwa