1Wiek rozumu – idee oświecenia
- Oświecenie to epoka XVIII w. zwana wiekiem rozumu. Uczeni wierzyli, że dzięki rozumowi i nauce można zrozumieć świat i naprawić państwo.
- Filozofowie (myśliciele zastanawiający się, jak urządzić dobre państwo) krytykowali władzę absolutną – gdy król decyduje o wszystkim sam – a także przywileje stanowe i zabobony.
- Monteskiusz opisał trójpodział władzy: parlament uchwala prawo (władza ustawodawcza), rząd rządzi (wykonawcza), a sądy sądzą (sądownicza). Dzięki temu nikt nie ma całej władzy.
- Jan Jakub Rousseau głosił umowę społeczną: władza pochodzi od ludu, a rządzący mają służyć obywatelom – jak kapitan wybrany przez drużynę.
2Wojna o niepodległość USA (1775–1783)
- Przyczyny: 13 kolonii brytyjskich w Ameryce musiało płacić nowe podatki, choć nie miało posłów w parlamencie w Londynie.
- Przebieg: w 1775 r. wybuchła wojna, a 4 lipca 1776 r. koloniści ogłosili Deklarację niepodległości. Armią dowodził Jerzy Waszyngton; walczyli też Polacy – Tadeusz Kościuszko i Kazimierz Pułaski.
- Skutki: w 1783 r. Wielka Brytania uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych, a w 1787 r. uchwalono konstytucję USA.
Co ogłosili 4 lipca 1776 r. przedstawiciele 13 kolonii w Ameryce?
Tego dnia kolonie ogłosiły oderwanie od Wielkiej Brytanii – to dziś święto narodowe USA.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Rewolucja francuska (od 1789 r.)
- Przyczyny: pusty skarb, drożyzna i głód, przywileje duchowieństwa i szlachty, słaby król Ludwik XVI.
- Przebieg: 14 lipca 1789 r. lud Paryża zdobył więzienie Bastylię; w sierpniu ogłoszono Deklarację praw człowieka i obywatela. W 1792 r. zniesiono monarchię, w 1793 r. stracono króla, potem nastąpił terror – masowe egzekucje przeciwników.
- Hasło rewolucji: „wolność, równość, braterstwo”.
4Znaczenie dla świata
- Obie rewolucje pokazały, że władza może pochodzić od obywateli, a prawa człowieka zapisuje się w dokumentach. Były przykładem dla innych narodów.
USA – wojna 1775–1783, Deklaracja niepodległości 4 lipca 1776 r.; Francja – zdobycie Bastylii 14 lipca 1789 r.
Rewolucja francuska nie zaczęła się od ścięcia króla – Ludwika XVI stracono dopiero w 1793 r., cztery lata po zdobyciu Bastylii.
Jakie hasło głosiła rewolucja francuska?
To najsłynniejsze hasło rewolucji francuskiej.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Oświecenie i wielkie rewolucje
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- USA – wojna 1775–1783, Deklaracja niepodległości 4 lipca 1776 r.; Francja – zdobycie Bastylii 14 lipca 1789 r.
- Oświecenie to epoka XVIII w. zwana wiekiem rozumu. Uczeni wierzyli, że dzięki rozumowi i nauce można zrozumieć świat i naprawić państwo.
- Filozofowie (myśliciele zastanawiający się, jak urządzić dobre państwo) krytykowali władzę absolutną – gdy król decyduje o wszystkim sam – a także przywileje stanowe i zabobony.
- Monteskiusz opisał trójpodział władzy: parlament uchwala prawo (władza ustawodawcza), rząd rządzi (wykonawcza), a sądy sądzą (sądownicza). Dzięki temu nikt nie ma całej władzy.
- Jan Jakub Rousseau głosił umowę społeczną: władza pochodzi od ludu, a rządzący mają służyć obywatelom – jak kapitan wybrany przez drużynę.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co ogłosili 4 lipca 1776 r. przedstawiciele 13 kolonii w Ameryce?
- Azniesienie monarchii we Francji
- BDeklarację praw człowieka i obywatela
- CDeklarację niepodległości
- Dkonstytucję USA
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Deklarację niepodległości – Tego dnia kolonie ogłosiły oderwanie od Wielkiej Brytanii – to dziś święto narodowe USA.
W którym roku zakończyła się wojna o niepodległość USA?
- A1776
- B1787
- C1783
- D1789
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1783 – W 1783 r. Wielka Brytania uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych.
Kto opisał trójpodział władzy?
- ALudwik XVI
- BJan Jakub Rousseau
- CMonteskiusz
- DJerzy Waszyngton
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Monteskiusz – Monteskiusz dzielił władzę na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.
Co głosił Rousseau w teorii umowy społecznej?
- Anajwięcej praw powinna mieć szlachta
- Bwładzę należy oddać armii
- Cwładza pochodzi od ludu
- Dkról rządzi z woli Boga i nie odpowiada przed nikim
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: władza pochodzi od ludu – Według Rousseau rządzący mają służyć obywatelom.
Co wydarzyło się 14 lipca 1789 r.?
- Auchwalenie konstytucji USA
- Bogłoszenie Deklaracji niepodległości
- Czdobycie Bastylii
- Dścięcie Ludwika XVI
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: zdobycie Bastylii – Zdobycie Bastylii uznaje się za początek rewolucji francuskiej.
Jakie hasło głosiła rewolucja francuska?
- A„praca, rodzina, ojczyzna”
- B„wolność, równość, braterstwo”
- C„król, Kościół, porządek”
- D„Bóg, honor, ojczyzna”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: „wolność, równość, braterstwo” – To najsłynniejsze hasło rewolucji francuskiej.
Którzy Polacy walczyli w wojnie o niepodległość USA?
- AJózef Poniatowski i Jan Henryk Dąbrowski
- BTadeusz Kościuszko i Kazimierz Pułaski
- CHugo Kołłątaj i Stanisław August Poniatowski
- DPiotr Wysocki i Emilia Plater
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Tadeusz Kościuszko i Kazimierz Pułaski – Kościuszko budował fortyfikacje, a Pułaski dowodził kawalerią.
Która z przyczyn doprowadziła do rewolucji francuskiej?
- Anajazd Prus na Paryż
- Bwynalezienie maszyny parowej
- Ckryzys finansowy, głód i przywileje stanów wyższych
- Duchwalenie Konstytucji 3 maja
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kryzys finansowy, głód i przywileje stanów wyższych – Kryzys i niesprawiedliwość społeczna doprowadziły do buntu w 1789 r.
Cały dział „Oświecenie i rozbiory”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.