ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Europa i świat w XIX wiekuklasa 6 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/6/historia/swiat-w-xix-wieku-usa-i-kolonializm/

Historia · Europa i świat w XIX wieku · kl. 6

Świat w XIX wieku: USA i kolonializm

Przemiany w Stanach Zjednoczonych i ekspansja kolonialna państw europejskich w Afryce i Azji.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Stany Zjednoczone rosną

  • W XIX w. USA przesuwały granicę na zachód: kupiły od Francji Luizjanę (1803 r.), po wojnie z Meksykiem dotarły do Pacyfiku, a w 1867 r. kupiły od Rosji Alaskę.
  • Migracje – miliony ludzi z Europy (także Polacy) płynęły do Ameryki za pracą i ziemią.
  • Dziki Zachód – ziemie na zachodzie zasiedlane przez osadników i poszukiwaczy złota.

2Niewolnictwo i wojna secesyjna

  • Niewolnictwo – ludzie sprowadzeni z Afryki i ich potomkowie byli własnością panów i pracowali bez zapłaty na plantacjach bawełny Południa.
  • Północ chciała ograniczyć niewolnictwo, Południe go broniło. Po wyborze prezydenta Abrahama Lincolna wybuchła wojna secesyjna (1861–1865). Wygrała Północ, a w 1865 r. zniesiono niewolnictwo.

3Indianie – ofiary podboju

  • Podbój Dzikiego Zachodu oznaczał dla Indian (rdzennych mieszkańców) utratę ziemi, wojny, głód i choroby. Zamykano ich w rezerwatach – wydzielonych, często jałowych terenach.
1783Pokój z Wielką Brytaniągranica USA na rzece Missisipi1803Zakup Luizjany od Francjiobszar państwa się podwaja1830Ustawa o przesiedleniu Indianplemiona wypędzane za Missisipi1845–1848Teksas i wojna z MeksykiemUSA sięgają Pacyfiku (Kalifornia)1848–1849Gorączka złotatłumy osadników jadą na zachód1861–1865Wojna secesyjnaPółnoc pokonuje Południe1865Zniesienie niewolnictwaXIII poprawka do konstytucji1867Zakup Alaski od Rosji1869Kolej przez cały kontynentpodróż przez kontynent trwa ok. tygodnia
Jak rosły Stany Zjednoczone
Sprawdź, czy rozumiesz

Co Stany Zjednoczone kupiły od Francji w 1803 r.?

4Kolonializm

  • Kolonia to kraj podbity i rządzony przez obce państwo; imperium – wielkie państwo z wieloma koloniami.
  • Przyczyny: surowce, rynki zbytu dla fabryk, prestiż mocarstw. Największe imperia miały Wielka Brytania (np. Indie) i Francja.
  • Po konferencji berlińskiej (1884–1885) mocarstwa podzieliły Afrykę; do 1914 r. niepodległe zostały tylko Etiopia i Liberia.
  • Skutki: dla ludności kolonii – wyzysk, przymusowa praca, zniszczenie tradycji; dla Europejczyków – bogactwo i tanie towary.

5Jak ocenić postawy wobec ludności rdzennej?

  • Krok 1: ustal autora źródła – osadnik, urzędnik czy Indianin lub Aborygen (rdzenny mieszkaniec Australii, kolonizowanej przez Brytyjczyków od 1788 r.).
  • Krok 2: sprawdź, jak oceniano to wtedy – Europejczycy mówili o „misji cywilizacyjnej” i uważali inne ludy za gorsze.
  • Krok 3: oceń z dzisiejszej perspektywy praw człowieka – wypędzenia i wyzysk były krzywdą.
Zapamiętaj

Niewolnictwo w USA zniesiono w 1865 r.; Afrykę mocarstwa podzieliły po konferencji berlińskiej (1884–1885).

Uwaga na błąd

Kolonia to nie sojusznik ani równy partner – to kraj rządzony przez obce państwo bez zgody mieszkańców.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co ustaliły mocarstwa na konferencji berlińskiej (1884–1885)?

✎Ściąga: Świat w XIX wieku: USA i kolonializm

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Niewolnictwo w USA zniesiono w 1865 r.; Afrykę mocarstwa podzieliły po konferencji berlińskiej (1884–1885).
  • Migracje – miliony ludzi z Europy (także Polacy) płynęły do Ameryki za pracą i ziemią.
  • Dziki Zachód – ziemie na zachodzie zasiedlane przez osadników i poszukiwaczy złota.
  • Niewolnictwo – ludzie sprowadzeni z Afryki i ich potomkowie byli własnością panów i pracowali bez zapłaty na plantacjach bawełny Południa.
  • Północ chciała ograniczyć niewolnictwo, Południe go broniło. Po wyborze prezydenta Abrahama Lincolna wybuchła wojna secesyjna (1861–1865). Wygrała Północ, a w 1865 r. zniesiono niewolnictwo.
  • Podbój Dzikiego Zachodu oznaczał dla Indian (rdzennych mieszkańców) utratę ziemi, wojny, głód i choroby. Zamykano ich w rezerwatach – wydzielonych, często jałowych terenach.
  • Kolonia to kraj podbity i rządzony przez obce państwo; imperium – wielkie państwo z wieloma koloniami.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. W którym roku zniesiono niewolnictwo w całych Stanach Zjednoczonych?

    1. A1776
    2. B1861
    3. C1848
    4. D1865
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 1865 – Niewolnictwo zniesiono po zwycięstwie Północy w wojnie secesyjnej.

  2. Czym była kolonia?

    1. Aniepodległym państwem z własnym rządem
    2. Bkrajem podbitym i rządzonym przez obce państwo
    3. Cmiastem handlowym w Europie
    4. Dsojuszem kilku państw
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: krajem podbitym i rządzonym przez obce państwo – Kolonia podlegała władzom imperium.

  3. Między kim toczyła się wojna secesyjna (1861–1865)?

    1. Amiędzy USA a Wielką Brytanią
    2. Bmiędzy Północą a Południem USA
    3. Cmiędzy Francją a Wielką Brytanią
    4. Dmiędzy USA a Meksykiem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: między Północą a Południem USA – Południe broniło niewolnictwa, a wygrała Północ.

  4. Co Stany Zjednoczone kupiły od Francji w 1803 r.?

    1. ATeksas
    2. BKalifornię
    3. CLuizjanę
    4. DAlaskę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Luizjanę – Zakup Luizjany podwoił obszar USA; Alaskę kupiono od Rosji w 1867 r.

  5. Jak Europejczycy tłumaczyli podboje kolonialne?

    1. A„misją cywilizacyjną”
    2. Bchęcią nauki obcych języków
    3. Cobroną własnych granic
    4. Dwalką o wolność narodów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: „misją cywilizacyjną” – Twierdzili, że niosą ludom kolonii cywilizację.

  6. Kto najbardziej ucierpiał na podboju Dzikiego Zachodu?

    1. Abudowniczowie kolei
    2. BIndianie
    3. Cosadnicy z Europy
    4. Dposzukiwacze złota
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Indianie – Indianie tracili ziemie i trafiali do rezerwatów.

  7. Które państwa miały największe imperia kolonialne w XIX w.?

    1. ASzwajcaria i Austria
    2. BSzwecja i Norwegia
    3. CWielka Brytania i Francja
    4. DPolska i Litwa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Wielka Brytania i Francja – Ich kolonie leżały w Afryce, Azji i Australii.

  8. Co ustaliły mocarstwa na konferencji berlińskiej (1884–1885)?

    1. Azjednoczenie Niemiec
    2. Bzasady podziału Afryki
    3. Czniesienie niewolnictwa w USA
    4. Dniepodległość Indii
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: zasady podziału Afryki – Do 1914 r. w Afryce niepodległe zostały tylko Etiopia i Liberia.

Cały dział „Europa i świat w XIX wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 6

Oświecenie i wielkie rewolucjeOświecenie w Rzeczypospolitej i w PrusachSejm Wielki i Konstytucja 3 majaRozbiory RzeczypospolitejPowstanie kościuszkowskie i III rozbiórNapoleon i kongres wiedeńskiRewolucja przemysłowa i wynalazkiWiosna Ludów i zjednoczenie Włoch i NiemiecSpołeczeństwo II połowy XIX wiekuLegiony Polskie i Księstwo WarszawskieZiemie polskie po kongresie wiedeńskimPowstanie listopadoweWielka EmigracjaPowstanie styczniowePraca organiczna i industrializacjaRusyfikacja, germanizacja i autonomia GalicjiKultura i nauka bez państwaWarsztat historyka: źródło, mapa, czas i ocena postaw