1Nauka i postęp
- Pozytywizm – kierunek w filozofii II połowy XIX w. (twórca: August Comte): liczy się wiedza sprawdzona w doświadczeniu, a nauka ma poprawiać życie ludzi.
- Postęp naukowo-techniczny: telefon (1876 r.), żarówka (1879 r.), samochód (1886 r.), kino (1895 r.).
- Medycyna: Ludwik Pasteur opracował szczepionkę przeciw wściekliźnie (1885 r.), a Robert Koch odkrył bakterię gruźlicy (1882 r.).
2Miasto i codzienność
- Urbanizacja – szybki rozwój miast: kamienice, tramwaje, latarnie, dworce, parki. Wiele takich budynków widać w miastach do dziś.
- Higiena – dbanie o czystość, by nie chorować: wodociągi, kanalizacja, mycie rąk. Dzięki niej rzadziej wybuchały epidemie cholery.
- Obok eleganckich śródmieść rosły biedne dzielnice robotnicze.
Co poprawiło zdrowie mieszkańców miast w XIX w.?
Higiena i odkrycia medyczne ograniczyły epidemie, np. cholery.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Szkoła, prasa i kobiety
- Powszechność nauczania – obowiązek szkolny dla wszystkich dzieci; malał analfabetyzm (nieumiejętność czytania i pisania).
- Tania prasa i szkoła uczyły, że należy się do narodu – wspólnoty języka, historii i kultury. Wolny czas wypełniały sport (igrzyska olimpijskie od 1896 r.) i kino.
- Emancypacja kobiet – walka o równe prawa: do nauki, pracy i głosowania. Kobiety walczące o prawo wyborcze nazywano sufrażystkami.
4Ruchy polityczne
| ruch | co najważniejsze | czego chcą |
|---|---|---|
| liberałowie | wolność jednostki | konstytucji, swobód obywatelskich, wolnego rynku |
| socjaliści | robotnicy | krótszego dnia pracy, ubezpieczeń, równości |
| narodowcy | naród | jedności narodu, własnego państwa, obrony języka |
- Manifest komunistyczny (1848 r.) Karola Marksa i Fryderyka Engelsa wzywał robotników do rewolucji; wielu socjalistów wolało jednak reformy.
Pozytywizm – wiara w naukę i fakty; emancypacja – równouprawnienie kobiet; liberałowie – wolność, socjaliści – prawa robotników, narodowcy – naród.
Emancypacja kobiet nie była walką z mężczyznami, tylko dążeniem do równych praw – np. do studiów i głosowania.
Kto był autorem Manifestu komunistycznego z 1848 r.?
Manifest wzywał robotników do rewolucji.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Społeczeństwo II połowy XIX wieku
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Pozytywizm – wiara w naukę i fakty; emancypacja – równouprawnienie kobiet; liberałowie – wolność, socjaliści – prawa robotników, narodowcy – naród.
- Pozytywizm – kierunek w filozofii II połowy XIX w. (twórca: August Comte): liczy się wiedza sprawdzona w doświadczeniu, a nauka ma poprawiać życie ludzi.
- Postęp naukowo-techniczny: telefon (1876 r.), żarówka (1879 r.), samochód (1886 r.), kino (1895 r.).
- Urbanizacja – szybki rozwój miast: kamienice, tramwaje, latarnie, dworce, parki. Wiele takich budynków widać w miastach do dziś.
- Higiena – dbanie o czystość, by nie chorować: wodociągi, kanalizacja, mycie rąk. Dzięki niej rzadziej wybuchały epidemie cholery.
- Powszechność nauczania – obowiązek szkolny dla wszystkich dzieci; malał analfabetyzm (nieumiejętność czytania i pisania).
- Emancypacja kobiet – walka o równe prawa: do nauki, pracy i głosowania. Kobiety walczące o prawo wyborcze nazywano sufrażystkami.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym była urbanizacja w XIX w.?
- Aszybkim rozwojem miast
- Bpodziałem Afryki między mocarstwa
- Cwynalezieniem kolei
- Dpowrotem ludności na wieś
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: szybkim rozwojem miast – Urbanizacja to szybki wzrost miast i liczby ich mieszkańców.
O co walczyły sufrażystki?
- Ao zamknięcie fabryk
- Bo prawa wyborcze dla chłopów
- Co wolny handel z koloniami
- Do prawa wyborcze dla kobiet
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: o prawa wyborcze dla kobiet – Sufrażystki domagały się równouprawnienia kobiet, przede wszystkim prawa głosu.
Kto był autorem Manifestu komunistycznego z 1848 r.?
- AOtto von Bismarck i Wilhelm I
- BAugust Comte i Ludwik Pasteur
- CAdam Mickiewicz i Juliusz Słowacki
- DKarol Marks i Fryderyk Engels
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Karol Marks i Fryderyk Engels – Manifest wzywał robotników do rewolucji.
Czego chcieli liberałowie?
- Awolności jednostki i konstytucji
- Bzakazu działania związków zawodowych
- Crównego podziału majątków
- Dwładzy absolutnej króla
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wolności jednostki i konstytucji – Liberałowie chcieli wolności osobistej, praw obywatelskich i wolnego rynku.
Co poprawiło zdrowie mieszkańców miast w XIX w.?
- Akanalizacja, wodociągi i szczepionki
- Bbudowa nowych koszar
- Cwynalezienie telegrafu
- Dzakaz pracy w fabrykach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: kanalizacja, wodociągi i szczepionki – Higiena i odkrycia medyczne ograniczyły epidemie, np. cholery.
Co oznaczała powszechność nauczania?
- Azakaz nauki pisania
- Bnaukę tylko w domach
- Cobowiązek szkolny dla wszystkich dzieci
- Dstudia wyłącznie dla szlachty
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: obowiązek szkolny dla wszystkich dzieci – Dzięki obowiązkowi szkolnemu malał analfabetyzm.
Co odkrył Robert Koch?
- Atelefon
- Bszczepionkę przeciw wściekliźnie
- Cpromieniotwórczość
- Dbakterię wywołującą gruźlicę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: bakterię wywołującą gruźlicę – Szczepionkę przeciw wściekliźnie opracował Ludwik Pasteur.
Jaki wynalazek pokazano światu w 1895 r.?
- Ażarówkę
- Btelefon
- Ckino
- Dsamochód
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kino – W 1895 r. bracia Lumière pokazali pierwsze filmy; telefon to 1876 r., a żarówka – 1879 r.
Cały dział „Europa i świat w XIX wieku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.