ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Nowożytnośćklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/historia/renesans-i-reformacja/

Historia · Nowożytność · kl. 5

Renesans i reformacja

Nowa epoka w kulturze i nauce, wynalazek druku oraz wielka zmiana w Kościele, która podzieliła Europę.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Renesans i humanizm

  • Renesans (z francuskiego „odrodzenie”) to epoka w kulturze XV–XVI w.; we Włoszech zaczęła się już w XIV w. Twórcy „odradzali” sztukę i naukę starożytnych Greków i Rzymian.
  • Humanizm to sposób myślenia, w którego centrum jest człowiek: jego rozum, talenty i życie na ziemi. Humaniści uczyli się łaciny i greki i czytali dawnych autorów.
  • Wielcy twórcy: Leonardo da Vinci (Mona Lisa, projekty maszyn), Michał Anioł (malowidła w Kaplicy Sykstyńskiej), Erazm z Rotterdamu (uczony humanista).
  • Mecenat to opieka bogatych ludzi nad artystami, np. rodu Medyceuszy we Florencji.

2Druk zmienia świat

  • Ok. 1450 r. Jan Gutenberg z Moguncji wynalazł druk z ruchomych czcionek. Jego najsłynniejsze dzieło to Biblia.
  • Książki powstawały szybciej i taniej niż przepisywane ręcznie, więc wiedza szybko rozchodziła się po Europie.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co stawiał w centrum humanizm?

3Reformacja

  • Przyczyny: wielu ludzi krytykowało bogactwo duchownych i handel odpustami (odpust to darowanie kary za grzechy; niektórzy duchowni sprzedawali je za pieniądze).
  • W 1517 r. Marcin Luter ogłosił w Wittenberdze 95 tez. Tak zaczęła się reformacja – ruch, który chciał zmienić Kościół.
  • Skutki: powstały wyznania protestanckie, np. luteranizm i kalwinizm (od Jana Kalwina). Europa podzieliła się na katolików i protestantów; wybuchały wojny religijne.
  • Kościół katolicki odpowiedział reformą na soborze trydenckim (1545–1563). Te działania nazywamy kontrreformacją; ważną rolę odegrali jezuici.

4Nowy obraz świata

  • Mapy z połowy XV w. pokazywały tylko Europę, Azję i Afrykę, często z błędami. W 1507 r. na mapie pojawiła się nazwa „Ameryka”.
  • W 1569 r. Gerard Merkator wydał mapę świata w nowym odwzorowaniu (sposobie przeniesienia kulistej Ziemi na płaską kartkę), wygodną dla żeglarzy.
Zapamiętaj

Ok. 1450 r. – druk Gutenberga; 1517 r. – wystąpienie Lutra.

Uwaga na błąd

Mylenie renesansu z reformacją. Renesans to epoka w kulturze i nauce, a reformacja – ruch religijny zapoczątkowany przez Lutra.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jak nazywamy działania Kościoła katolickiego w odpowiedzi na reformację?

✎Ściąga: Renesans i reformacja

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Ok. 1450 r. – druk Gutenberga; 1517 r. – wystąpienie Lutra.
  • Renesans (z francuskiego „odrodzenie”) to epoka w kulturze XV–XVI w.; we Włoszech zaczęła się już w XIV w. Twórcy „odradzali” sztukę i naukę starożytnych Greków i Rzymian.
  • Humanizm to sposób myślenia, w którego centrum jest człowiek: jego rozum, talenty i życie na ziemi. Humaniści uczyli się łaciny i greki i czytali dawnych autorów.
  • Mecenat to opieka bogatych ludzi nad artystami, np. rodu Medyceuszy we Florencji.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co stawiał w centrum humanizm?

    1. Aczłowieka, jego rozum i talenty
    2. Bhandel z Azją
    3. Cwładzę cesarza
    4. Dwyłącznie życie po śmierci
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: człowieka, jego rozum i talenty – Humaniści interesowali się człowiekiem i dorobkiem starożytności.

  2. Kto ok. 1450 r. wynalazł druk z ruchomych czcionek?

    1. AMarcin Luter
    2. BJan Gutenberg
    3. CMikołaj Kopernik
    4. DLeonardo da Vinci
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Jan Gutenberg – Gutenberg pracował w Moguncji; jego najsłynniejszy druk to Biblia.

  3. Dlaczego druk był przełomem?

    1. Azastąpił mapy
    2. Bksiążki powstawały szybciej i taniej
    3. Czakończył wojny religijne
    4. Dpozwolił czytać tylko królom
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: książki powstawały szybciej i taniej – Dzięki drukowi wiedza rozchodziła się znacznie szybciej.

  4. W którym roku Marcin Luter ogłosił 95 tez?

    1. A1517 r.
    2. B1492 r.
    3. C1569 r.
    4. D1450 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 1517 r. – Wystąpienie Lutra w Wittenberdze zapoczątkowało reformację.

  5. Czym była reformacja?

    1. Anowym stylem w malarstwie
    2. Bruchem religijnym, który chciał zmienić Kościół
    3. Cpodbojem Ameryki
    4. Dwynalazkiem żeglarskim
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: ruchem religijnym, który chciał zmienić Kościół – Z reformacji wyrosły wyznania protestanckie.

  6. Jak nazywamy działania Kościoła katolickiego w odpowiedzi na reformację?

    1. Ahumanizm
    2. Bmecenat
    3. Crenesans
    4. Dkontrreformacja
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: kontrreformacja – Kontrreformację rozpoczął sobór trydencki (1545–1563).

  7. Co zmieniło się na mapach świata w XVI w.?

    1. Apojawiła się Ameryka, a mapy stały się dokładniejsze
    2. Bzniknęła z nich Afryka
    3. Czaczęto rysować Ziemię jako płaską
    4. Dmapy przestały być potrzebne
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: pojawiła się Ameryka, a mapy stały się dokładniejsze – Wyprawy odkrywcze dostarczyły nowej wiedzy kartografom.

  8. Czym był mecenat?

    1. Arodzajem statku
    2. Bzakonem rycerskim
    3. Copieką bogatych ludzi nad artystami
    4. Dwyznaniem protestanckim
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: opieką bogatych ludzi nad artystami – Np. Medyceusze we Florencji wspierali malarzy i rzeźbiarzy.

Cały dział „Nowożytność”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 5

Średniowieczne społeczeństwoZasięg chrześcijaństwa w średniowiecznej EuropieŻycie codzienne i kultura średniowieczaPaństwo Mieszka IChrzest Polski i koronacja ChrobregoRozbicie dzielnicoweKrzyżacy i przemiany XIII wiekuOstatni Piastowie: Łokietek i Kazimierz WielkiPolska i Litwa pod JagiellonamiWielkie odkrycia geograficzneZłoty wiek: gospodarka i społeczeństwoRenesans w Polsce i kultura złotego wiekuUnia lubelska i wolna elekcjaRzeczpospolita w XVII wiekuSkutki wojen i kultura barokowaBlaski i cienie ustroju RzeczypospolitejŻycie codzienne w Rzeczypospolitej w XVIII wiekuPraca ze źródłem i mapą historyczną