ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Polska Piastów i Jagiellonówklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/historia/polska-i-litwa-pod-jagiellonami/

Historia · Polska Piastów i Jagiellonów · kl. 5

Polska i Litwa pod Jagiellonami

Od unii w Krewie (1385 r.) przez Grunwald (1410 r.) do II pokoju toruńskiego (1466 r.).

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Unia w Krewie (1385 r.)

  • Po Ludwiku Węgierskim królową Polski została jego córka, Jadwiga.
  • Polskę i Litwę łączył wspólny wróg – Krzyżacy. Litwa była ostatnim pogańskim państwem Europy.
  • W 1385 r. zawarto unię w Krewie: wielki książę litewski Jagiełło obiecał przyjąć chrzest, ochrzcić Litwę i połączyć ją z Polską.
  • W 1386 r. Jagiełło ochrzcił się jako Władysław, poślubił Jadwigę i został królem Polski. Od 1387 r. trwała chrystianizacja Litwy.
  • Tak powstała unia personalna: dwa państwa mają jednego władcę, ale osobne prawa, urzędy i wojsko.

2Wielka wojna z zakonem (1409–1411)

  • Przyczyny: zakon nie chciał oddać Pomorza Gdańskiego, a po chrzcie Litwy stracił pretekst do najazdów „na pogan”.
  • 15 lipca 1410 r. pod Grunwaldem wojska polsko-litewskie pod wodzą Jagiełły rozbiły armię zakonu. Zginął wielki mistrz Ulrich von Jungingen.
  • Malborka nie zdobyto. I pokój toruński (1411 r.) dał niewiele ziem, ale zakon był osłabiony.
Sprawdź, czy rozumiesz

Dlaczego chrzest Litwy zaszkodził Krzyżakom?

3Wojna trzynastoletnia (1454–1466)

  • Miasta pruskie zbuntowały się przeciw zakonowi i poprosiły o pomoc króla Kazimierza Jagiellończyka.
  • II pokój toruński (1466 r.): Polska odzyskała Pomorze Gdańskie z Gdańskiem i zyskała m.in. ziemię chełmińską i Malbork. Reszta państwa zakonnego stała się lennem Polski – wielki mistrz musiał składać królowi przysięgę wierności.
1385Unia w Krewieunia personalna Polski i Litwy1386Jagiełło królem Polskichrzest, ślub z Jadwigą, koronacja1387Chrzest Litwychrystianizacja ostatniego pogańskiego państwa1400Odnowienie Akademii Krakowskiejdzięki Jadwidze i Jagielle1409–1411Wielka wojna z zakonem15 VII 1410Bitwa pod Grunwaldemklęska Krzyżaków1411I pokój toruńskibez Pomorza Gdańskiego1454–1466Wojna trzynastoletniakról Kazimierz Jagiellończyk1466II pokój toruńskiPomorze Gdańskie wraca; zakon lennikiem Polski
Polska i Litwa od Krewa do II pokoju toruńskiego

4Uniwersytet i wzór rycerza

  • Jadwiga zapisała swoje klejnoty na odnowienie uczelni, a w 1400 r. Jagiełło odnowił Akademię Krakowską.
  • Zawisza Czarny z Garbowa był wzorem rycerza: odważny, wierny i słowny. Mówimy „polegać jak na Zawiszy”. Czy te cechy są ważne także dziś?
Zapamiętaj

1385 r. – unia w Krewie; 15 lipca 1410 r. – Grunwald; 1466 r. – II pokój toruński.

Uwaga na błąd

Mylenie pokojów toruńskich: I (1411 r.) zakończył wielką wojnę bez odzyskania Pomorza; dopiero II (1466 r.) przyniósł Polsce Pomorze Gdańskie.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co przyniósł Polsce II pokój toruński?

✎Ściąga: Polska i Litwa pod Jagiellonami

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • 1385 r. – unia w Krewie; 15 lipca 1410 r. – Grunwald; 1466 r. – II pokój toruński.
  • 15 lipca 1410 r. pod Grunwaldem wojska polsko-litewskie pod wodzą Jagiełły rozbiły armię zakonu. Zginął wielki mistrz Ulrich von Jungingen.
  • II pokój toruński (1466 r.): Polska odzyskała Pomorze Gdańskie z Gdańskiem i zyskała m.in. ziemię chełmińską i Malbork. Reszta państwa zakonnego stała się lennem Polski – wielki mistrz musiał składać królowi przysięgę wierności.
  • Zawisza Czarny z Garbowa był wzorem rycerza: odważny, wierny i słowny. Mówimy „polegać jak na Zawiszy”. Czy te cechy są ważne także dziś?

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. W którym roku zawarto unię w Krewie?

    1. A1410 r.
    2. B1466 r.
    3. C1364 r.
    4. D1385 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 1385 r. – Unia w Krewie zapowiedziała połączenie Polski i Litwy wspólnym władcą.

  2. Kto w 1386 r. został królem Polski?

    1. AKonrad Mazowiecki
    2. BKazimierz Wielki
    3. CZawisza Czarny
    4. DWładysław Jagiełło
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Władysław Jagiełło – Jagiełło przyjął chrzest i poślubił królową Jadwigę.

  3. Kiedy rozegrała się bitwa pod Grunwaldem?

    1. A1411 r.
    2. B1466 r.
    3. C15 lipca 1409 r.
    4. D15 lipca 1410 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 15 lipca 1410 r. – Pod Grunwaldem wojska polsko-litewskie rozbiły armię krzyżacką.

  4. Czym jest unia personalna?

    1. Awspólną religią dwóch państw
    2. Bpołączeniem państw osobą wspólnego władcy
    3. Cpołączeniem państw w jedno ze wspólnym sejmem
    4. Dsojuszem wojskowym na jedną wojnę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: połączeniem państw osobą wspólnego władcy – W unii personalnej państwa mają osobne prawa i urzędy, a łączy je monarcha.

  5. Co przyniósł Polsce II pokój toruński?

    1. Autratę Krakowa
    2. Bprzyłączenie Rusi Halickiej
    3. Codzyskanie Pomorza Gdańskiego
    4. Dprzyłączenie Śląska
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: odzyskanie Pomorza Gdańskiego – W 1466 r. Polska odzyskała Pomorze Gdańskie z Gdańskiem.

  6. Kto w 1400 r. odnowił Akademię Krakowską?

    1. AKazimierz Wielki
    2. BKrzyżacy
    3. CBolesław Chrobry
    4. DWładysław Jagiełło dzięki zapisowi Jadwigi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Władysław Jagiełło dzięki zapisowi Jadwigi – Jadwiga przekazała klejnoty na uczelnię, a Jagiełło ją odnowił.

  7. Dlaczego chrzest Litwy zaszkodził Krzyżakom?

    1. Astracili pretekst do najazdów na Litwę
    2. Bzakon musiał przenieść się do Litwy
    3. Cstracili wszystkie zamki
    4. DJagiełło został cesarzem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: stracili pretekst do najazdów na Litwę – Krzyżacy tłumaczyli najazdy nawracaniem pogan, a Litwa przyjęła chrzest.

  8. Kiedy toczyła się wojna trzynastoletnia?

    1. Aw latach 1454–1466
    2. Bw latach 1409–1411
    3. Cw latach 1410–1423
    4. Dw latach 1385–1398
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: w latach 1454–1466 – Wojnę zakończył II pokój toruński w 1466 r.

Cały dział „Polska Piastów i Jagiellonów”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 5

Średniowieczne społeczeństwoZasięg chrześcijaństwa w średniowiecznej EuropieŻycie codzienne i kultura średniowieczaPaństwo Mieszka IChrzest Polski i koronacja ChrobregoRozbicie dzielnicoweKrzyżacy i przemiany XIII wiekuOstatni Piastowie: Łokietek i Kazimierz WielkiWielkie odkrycia geograficzneRenesans i reformacjaZłoty wiek: gospodarka i społeczeństwoRenesans w Polsce i kultura złotego wiekuUnia lubelska i wolna elekcjaRzeczpospolita w XVII wiekuSkutki wojen i kultura barokowaBlaski i cienie ustroju RzeczypospolitejŻycie codzienne w Rzeczypospolitej w XVIII wiekuPraca ze źródłem i mapą historyczną