1Przyczyna: testament Krzywoustego
- Bolesław Krzywousty chciał uniknąć walk między synami. W testamencie, czyli ostatniej woli, podzielił państwo na dzielnice – części rządzone przez osobnych książąt.
- Zmarł w 1138 r. – od tej daty mówimy o rozbiciu dzielnicowym.
- Zasada senioratu: zwierzchnią władzę obejmuje zawsze najstarszy z rodu Piastów – senior. Dostawał on dodatkowo dzielnicę senioralną z Krakowem.
- Pryncypat: senior jest „pierwszy wśród książąt” – decyduje o wojnie i pokoju oraz o sprawach Kościoła w całym kraju.
2Przebieg
- Pierwszym seniorem został najstarszy syn, Władysław II Wygnaniec. Chciał rządzić całym krajem sam, więc młodsi bracia wypędzili go z Polski (stąd przydomek).
- Książęta walczyli o Kraków, a w XIII w. zasada senioratu przestała obowiązywać.
- Dzielnice dzielono dalej między synów kolejnych książąt – powstawały coraz mniejsze księstwa.
Na czym polegała zasada senioratu?
Senior był najstarszym członkiem dynastii.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Skutki
| Złe skutki | Dobre skutki |
|---|---|
| walki między książętami i słabsza władza | rozwój miast, rzemiosła i handlu |
| trudniejsza obrona – utrata Pomorza Zachodniego, najazdy Prusów i Mongołów (bitwa pod Legnicą, 1241 r.) | zakładanie nowych wsi i miast (lokacje) |
| sprowadzenie Krzyżaków (1226 r.), którzy stali się groźnym sąsiadem | nowe grody i kościoły, bo każdy książę rozbudowywał swoją stolicę |
- Rozbicie skończyło się umownie w 1320 r. koronacją Władysława Łokietka.
1138 r. – śmierć Bolesława Krzywoustego i początek rozbicia dzielnicowego.
Mylenie pojęć: zasada senioratu mówi, kto zostaje seniorem (najstarszy z rodu), a pryncypat – jaką władzę ma senior nad innymi książętami.
✎Ściąga: Rozbicie dzielnicowe
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- 1138 r. – śmierć Bolesława Krzywoustego i początek rozbicia dzielnicowego.
- Bolesław Krzywousty chciał uniknąć walk między synami. W testamencie, czyli ostatniej woli, podzielił państwo na dzielnice – części rządzone przez osobnych książąt.
- Zasada senioratu: zwierzchnią władzę obejmuje zawsze najstarszy z rodu Piastów – senior. Dostawał on dodatkowo dzielnicę senioralną z Krakowem.
- Pryncypat: senior jest „pierwszy wśród książąt” – decyduje o wojnie i pokoju oraz o sprawach Kościoła w całym kraju.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
W którym roku zmarł Bolesław Krzywousty?
- A1025 r.
- B1138 r.
- C1226 r.
- D1102 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 1138 r. – Po jego śmierci w 1138 r. zaczęło się rozbicie dzielnicowe.
Jak nazywamy okres podziału Polski po 1138 r.?
- Apotop
- Brozbicie dzielnicowe
- Cmonarchia stanowa
- Dunia personalna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: rozbicie dzielnicowe – Państwo podzielono na dzielnice rządzone przez osobnych książąt.
Co otrzymywał senior oprócz własnej dzielnicy?
- Atytuł cesarza
- BPomorze Gdańskie
- Cdzielnicę senioralną z Krakowem
- Dwszystkie dzielnice na własność
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: dzielnicę senioralną z Krakowem – Dzielnica senioralna z Krakowem należała do najstarszego Piasta.
Na czym polegała zasada senioratu?
- Aksięcia wybierali rycerze
- Bzwierzchnią władzę obejmował najstarszy z rodu Piastów
- Cwładzę dziedziczył najmłodszy syn
- Dwładzę obejmował papież
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zwierzchnią władzę obejmował najstarszy z rodu Piastów – Senior był najstarszym członkiem dynastii.
Na czym polegał pryncypat?
- Ana podziale ziemi między chłopów
- Bna zakazie wojen między książętami
- Cna zwierzchniej władzy seniora nad pozostałymi książętami
- Dna wyborze króla przez szlachtę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: na zwierzchniej władzy seniora nad pozostałymi książętami – Senior decydował o wojnie, pokoju i sprawach Kościoła w całym kraju.
Kto był pierwszym seniorem po śmierci Krzywoustego?
- AMieszko I
- BKonrad Mazowiecki
- CWładysław II Wygnaniec
- DBolesław Chrobry
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Władysław II Wygnaniec – Najstarszy syn Krzywoustego został wypędzony przez młodszych braci.
Który z tych skutków rozbicia był zły?
- Arozwój miast
- Bwalki między książętami i słabsza obrona kraju
- Crozwój handlu
- Dzakładanie nowych wsi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: walki między książętami i słabsza obrona kraju – Podzielone państwo trudniej było bronić przed sąsiadami.
Który z tych skutków rozbicia był dobry?
- Awalki o Kraków
- Bnajazdy Mongołów
- Crozwój miast, osadnictwa i handlu
- Dutrata Pomorza Zachodniego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: rozwój miast, osadnictwa i handlu – W dzielnicach książęta zakładali nowe wsie i miasta.
Cały dział „Polska Piastów i Jagiellonów”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.