Po co Konrad Mazowiecki sprowadził Krzyżaków?

do obrony Mazowsza przed Prusami

Krzyżacy i przemiany XIII wieku

ogarniam.edu.pl · Historia · Polska Piastów i Jagiellonówklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/historia/krzyzacy-i-przemiany-xiii-wieku/

Dlaczego Konrad Mazowiecki sprowadził Krzyżaków w 1226 r., czym była lokacja wsi i miasta oraz które zabytki z tego czasu warto chronić.

1Sprowadzenie Krzyżaków (przyczyny)

Na północ od Mazowsza żyli pogańscy Prusowie. Często najeżdżali ziemie księcia Konrada Mazowieckiego.
W 1226 r. Konrad sprowadził zakon krzyżacki i dał mu ziemię chełmińską w zamian za walkę z Prusami.
Zakon rycerski to wspólnota rycerzy-zakonników: składali śluby jak mnisi, ale walczyli z poganami. Krzyżacy nosili białe płaszcze z czarnym krzyżem.

2Skutki

Krzyżacy podbili Prusów i utworzyli własne państwo zakonne z murowanymi zamkami i miastami, np. Toruniem. Od 1309 r. stolicą był Malbork.
W 1308 r. zajęli Pomorze Gdańskie i odcięli Polskę od morza.
Zamiast pomocnika Polska zyskała silnego, groźnego sąsiada. Spór z zakonem trwał ok. 200 lat.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co było długofalowym skutkiem sprowadzenia Krzyżaków?

3Lokacje wsi i miast

Lokacja to założenie wsi lub miasta według nowych zasad, często na prawie niemieckim. Przybywali osadnicy z Niemiec, ale lokowano też wsie miejscowych chłopów.
Wieś lokowana miała wymierzone pola i sołtysa na czele. Chłopi płacili panu stały czynsz, a przez pierwsze lata byli zwolnieni z opłat.
Rolnicy coraz częściej stosowali trójpolówkę – co roku jedna trzecia pól odpoczywała – i pług z żelaznym lemieszem. Plony rosły.
Miasto lokowane miało rynek z ratuszem, prostokątną siatkę ulic, mury i samorząd z wójtem i radą miejską, np. Wrocław (1242 r.) i Kraków (1257 r.).
Sprawdź, kiedy lokowano Twoje miasto albo najbliższe miasto w okolicy.

4Zabytki romańskie i gotyckie

Z XII w. pochodzą zabytki romańskie, np. kolegiata w Tumie pod Łęczycą i kościoły w Strzelnie, a z XIII–XIV w. pierwsze budowle gotyckie, np. zamek w Malborku.
Zabytki trzeba chronić: nie niszczyć ich, a remontować tylko pod opieką konserwatora zabytków.

Zapamiętaj

1226 r. – Konrad Mazowiecki sprowadza Krzyżaków.

Uwaga na błąd

Twierdzenie, że Krzyżaków sprowadził król Polski. Zrobił to książę mazowiecki Konrad – w czasie rozbicia dzielnicowego nie było króla.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co miało miasto lokowane?

✎Ściąga: Krzyżacy i przemiany XIII wieku

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

1226 r. – Konrad Mazowiecki sprowadza Krzyżaków.
Zakon rycerski to wspólnota rycerzy-zakonników: składali śluby jak mnisi, ale walczyli z poganami. Krzyżacy nosili białe płaszcze z czarnym krzyżem.
Lokacja to założenie wsi lub miasta według nowych zasad, często na prawie niemieckim. Przybywali osadnicy z Niemiec, ale lokowano też wsie miejscowych chłopów.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Kto sprowadził Krzyżaków do Polski?
1. AKazimierz Wielki
2. BMieszko I
3. CKonrad Mazowiecki
4. DBolesław Chrobry
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Konrad Mazowiecki – Konrad Mazowiecki chciał, aby zakon bronił Mazowsza przed Prusami.
W którym roku sprowadzono Krzyżaków?
1. A1385 r.
2. B1138 r.
3. C1226 r.
4. D1320 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1226 r. – W 1226 r. Krzyżacy otrzymali ziemię chełmińską.
Po co Konrad Mazowiecki sprowadził Krzyżaków?
1. Ado obrony Mazowsza przed Prusami
2. Bdo walki z Mongołami
3. Cdo handlu zbożem
4. Ddo budowy uniwersytetu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: do obrony Mazowsza przed Prusami – Książę liczył, że zakon pokona pogańskich Prusów.
Co było długofalowym skutkiem sprowadzenia Krzyżaków?
1. Apowstanie silnego państwa zakonnego, groźnego dla Polski
2. Bkoniec rozbicia dzielnicowego
3. Cprzyłączenie Śląska do Polski
4. Dtrwały sojusz zakonu z Polską
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: powstanie silnego państwa zakonnego, groźnego dla Polski – Zakon zajął w 1308 r. Pomorze Gdańskie.
Jak nazywano zakładanie wsi i miast według nowych zasad?
1. Awykopaliska
2. Bkronika
3. Cunia
4. Dlokacja
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: lokacja – Lokacje na prawie niemieckim zmieniały wieś i miasto.
Kto stał na czele wsi lokowanej?
1. Asołtys
2. Bbiskup
3. Cwójt
4. Dwielki mistrz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: sołtys – Sołtys kierował wsią, a w mieście lokowanym na czele stał wójt.
Co Krzyżacy zajęli w 1308 r.?
1. AŚląsk
2. BMałopolskę
3. CMazowsze
4. DPomorze Gdańskie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Pomorze Gdańskie – Zajęcie Pomorza Gdańskiego odcięło Polskę od morza.
Co miało miasto lokowane?
1. Arynek z ratuszem i samorząd
2. Bsołtysa zamiast rady
3. Czakaz handlu
4. Dtylko drewniany gród bez ulic
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: rynek z ratuszem i samorząd – Lokowane miasto miało rynek, siatkę ulic, mury, wójta i radę miejską.

Cały dział „Polska Piastów i Jagiellonów”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 5

Średniowieczne społeczeństwo Zasięg chrześcijaństwa w średniowiecznej Europie Życie codzienne i kultura średniowiecza Państwo Mieszka I Chrzest Polski i koronacja Chrobrego Rozbicie dzielnicowe Ostatni Piastowie: Łokietek i Kazimierz Wielki Polska i Litwa pod Jagiellonami Wielkie odkrycia geograficzne Renesans i reformacja Złoty wiek: gospodarka i społeczeństwo Renesans w Polsce i kultura złotego wieku Unia lubelska i wolna elekcja Rzeczpospolita w XVII wieku Skutki wojen i kultura barokowa Blaski i cienie ustroju Rzeczypospolitej Życie codzienne w Rzeczypospolitej w XVIII wieku Praca ze źródłem i mapą historyczną