1Podanie i legenda
- Podanie to opowieść o dawnych wydarzeniach związanych z jakimś miejscem lub postacią, długo przekazywana ustnie. Legenda też łączy prawdę z fikcją, ale opowiada o zdarzeniach niezwykłych, często cudownych.
- W obu jest ziarno prawdy (prawdziwe miejsca: Gniezno, Wawel) i elementy fantastyczne (smok, cudowny znak).
2O Lechu, Czechu i Rusie
- Trzej bracia – Lech, Czech i Rus – wędrowali ze swoimi ludźmi w poszukiwaniu miejsca do osiedlenia się. Czech ruszył na południe, Rus na wschód.
- Lech zobaczył na wielkim dębie gniazdo, a w nim białego orła na tle czerwonego zachodzącego słońca. Uznał to za dobry znak i założył tu gród.
- Od gniazda wzięła się nazwa Gniezno – pierwsza stolica; biały orzeł stał się godłem, a biel i czerwień – barwami Polski.
Czym różni się podanie od zwykłej baśni?
Podanie ma „ziarno prawdy” – prawdziwe miejsce lub osobę.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3O Kraku i smoku wawelskim
- Książę Krak założył gród nad Wisłą – Kraków. W jamie pod Wawelem zamieszkał smok, który pożerał zwierzęta i ludzi.
- W najbardziej znanej wersji smoka pokonał podstępem szewc Skuba: podrzucił mu barana wypchanego siarką. Smok go połknął, pił wodę z Wisły, aż pękł. W najstarszej wersji, z kroniki Wincentego Kadłubka, podstęp wymyślili synowie Kraka.
- Dziś pod Wawelem jest Smocza Jama i rzeźba smoka zionącego ogniem.
4Problematyka
- Legendy wyjaśniają pochodzenie nazw i symboli, budują dumę z historii i pokazują, że spryt i pomysłowość wygrywają z siłą.
- W wypracowaniu: przykład bohatera, który pokonał zło sprytem, albo opowieści o początkach państwa.
Podanie i legenda = ziarno prawdy + fantazja; często wyjaśniają nazwy miejsc i symbole.
Przekonanie, że smoka zabił rycerz mieczem. W legendzie wygrywa podstęp, a nie siła.
Jak pokonano smoka wawelskiego?
Po zjedzeniu barana smok pił wodę z Wisły, aż pękł.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Podania i legendy polskie: o Lechu i o Kraku
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Podanie i legenda = ziarno prawdy + fantazja; często wyjaśniają nazwy miejsc i symbole.
- Podanie to opowieść o dawnych wydarzeniach związanych z jakimś miejscem lub postacią, długo przekazywana ustnie. Legenda też łączy prawdę z fikcją, ale opowiada o zdarzeniach niezwykłych, często cudownych.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kto zobaczył białego orła w gnieździe?
- ARus
- BCzech
- CKrak
- DLech
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Lech – Lech uznał orła za dobry znak i założył gród.
Skąd pochodzi nazwa Gniezno?
- Aod imienia Lecha
- Bod imienia Kraka
- Cod słowa „gniazdo”
- Dod nazwy rzeki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: od słowa „gniazdo” – Gniazdo orła dało nazwę grodowi.
Co w legendzie o Lechu wyjaśnia pochodzenie barw Polski?
- Azłota korona Lecha
- Bbiały orzeł na tle czerwonego nieba
- Czielony dąb w lesie
- Dniebieska woda jeziora
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: biały orzeł na tle czerwonego nieba – Biel orła i czerwień zachodu słońca to barwy biało-czerwone.
Gdzie według legendy mieszkał smok?
- Aw jamie pod Wawelem
- Bw Gnieźnie
- Cnad Bałtykiem
- Dw Tatrach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w jamie pod Wawelem – Smocza Jama znajduje się pod wzgórzem wawelskim w Krakowie.
Kto w najbardziej znanej wersji legendy pokonał smoka?
- Aszewc Skuba
- Bkról Popiel
- Crycerz z mieczem
- Dksiążę Lech
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: szewc Skuba – Skuba pokonał smoka podstępem.
Jak pokonano smoka wawelskiego?
- Azamykając go w klatce
- Bmieczem w pojedynku
- Cpodstępem – smok połknął barana wypchanego siarką
- Dstrzałą z łuku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: podstępem – smok połknął barana wypchanego siarką – Po zjedzeniu barana smok pił wodę z Wisły, aż pękł.
Czym różni się podanie od zwykłej baśni?
- Ajest związane z prawdziwym miejscem lub postacią
- Bzawsze jest wierszem
- Cnie ma w nim żadnych bohaterów
- Dopisuje tylko przyszłość
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: jest związane z prawdziwym miejscem lub postacią – Podanie ma „ziarno prawdy” – prawdziwe miejsce lub osobę.
Co pokazuje legenda o smoku wawelskim?
- Aże spryt i pomysłowość mogą wygrać z siłą
- Bże smoki naprawdę istniały
- Cże należy uciekać przed każdym problemem
- Dże nie warto pomagać innym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: że spryt i pomysłowość mogą wygrać z siłą – Skuba nie był silny, ale był pomysłowy.
Cały dział „Lektury obowiązkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.