ogarniam.edu.pl Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Ortografiaklasa 6 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/6/jezyk-polski/interpunkcja-przecinek-wtracenia-dwukropek/

Język polski · Ortografia · kl. 6

Interpunkcja: przecinek, wtrącenia, dwukropek

Utrwalisz przecinek w zdaniu złożonym i w wyliczeniu, wydzielanie wtrąceń oraz dwukropek przed wyliczeniem, cytatem i wyjaśnieniem.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Przecinek

  • W zdaniu złożonym przecinek oddziela zdania składowe: Gdy zrobiło się ciemno, wróciliśmy do domu.
  • Stawiamy go przed a, ale, lecz, jednak, więc, dlatego oraz przed wyrazami wprowadzającymi zdanie podrzędne: że, bo, gdy, ponieważ, który, jeśli, żeby, czy (Nie wiem, czy zdążę).
  • Nie stawiamy go przed pojedynczym i, oraz, albo, lub ani przed czy w znaczeniu „albo”: Zostaniesz czy pójdziesz?
  • Gdy spójnik się powtarza, przecinek stoi przed drugim: Kupiłem i chleb, i mleko.
  • W wyliczeniu przecinek oddziela równorzędne wyrazy: chleb, masło, ser i mleko – przed ostatnim i przecinka nie ma.

2Wtrącenia

  • Wtrącenie to dodatkowa informacja w środku zdania. Wydzielamy je parą przecinków albo nawiasem: Kraków, dawna stolica Polski, leży nad Wisłą. / Kraków (dawna stolica Polski) leży nad Wisłą.
  • Nawias wybierz dla mniej ważnego dopisku, przecinki – gdy wtrącenie płynnie łączy się ze zdaniem.
Sprawdź, czy rozumiesz

Który zapis wtrącenia jest poprawny?

3Dwukropek

  • Zapowiada wyliczenie: Na stole leżały owoce: jabłka, gruszki i śliwki.
  • Wprowadza cytat: Ojciec powiedział: „Wracam wieczorem”.
  • Zapowiada wyjaśnienie: Mam jedno marzenie: zobaczyć morze.

4Jak sprawdzić przecinki – krok po kroku

  • Krok 1: podkreśl orzeczenia i znajdź granice zdań składowych.
  • Krok 2: przy każdej granicy sprawdź spójnik – czy wymaga przecinka?
  • Krok 3: odszukaj wtrącenia i sprawdź, czy mają przecinek z obu stron.
  • Krok 4: sprawdź wyliczenia – przecinek między elementami, bez przecinka przed pojedynczym i.
Zapamiętaj

Przecinek przed a, ale, że, bo, gdy, który; bez przecinka przed pojedynczym i, oraz, lub, albo; wtrącenie – z obu stron.

Uwaga na błąd

Przecinek przed i w zwykłym wyliczeniu: chleb, masło, i ser – to błąd.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co może zapowiadać dwukropek?

✎Ściąga: Interpunkcja: przecinek, wtrącenia, dwukropek

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Przecinek przed a, ale, że, bo, gdy, który; bez przecinka przed pojedynczym i, oraz, lub, albo; wtrącenie – z obu stron.
  • Wtrącenie to dodatkowa informacja w środku zdania. Wydzielamy je parą przecinków albo nawiasem: Kraków, dawna stolica Polski, leży nad Wisłą. / Kraków (dawna stolica Polski) leży nad Wisłą.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Gdzie postawisz przecinek w zdaniu „Gdy zrobiło się ciemno wróciliśmy do domu”?

    1. Apo wyrazie „ciemno”
    2. Bnigdzie, przecinek jest zbędny
    3. Cpo wyrazie „wróciliśmy”
    4. Dpo wyrazie „Gdy”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: po wyrazie „ciemno” – Przecinek oddziela zdanie podrzędne „Gdy zrobiło się ciemno” od nadrzędnego.

  2. Przed którym wyrazem stawiamy przecinek?

    1. Aoraz
    2. Bże
    3. Ci
    4. Dlub
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: że – „Że” wprowadza zdanie podrzędne, więc poprzedza je przecinek.

  3. Który zapis wyliczenia jest poprawny?

    1. A„chleb; masło; ser i mleko”
    2. B„chleb masło ser”
    3. C„chleb, masło, ser i mleko”
    4. D„chleb, masło, i ser”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: „chleb, masło, ser i mleko” – Przed ostatnim pojedynczym „i” w wyliczeniu przecinka nie ma.

  4. Który zapis jest poprawny?

    1. A„Kupiłem, i chleb i mleko.”
    2. B„Kupiłem i chleb i mleko.”
    3. C„Kupiłem i chleb, i mleko.”
    4. D„Kupiłem i, chleb i, mleko.”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: „Kupiłem i chleb, i mleko.” – Gdy spójnik się powtarza, przed drugim stawiamy przecinek.

  5. Który zapis wtrącenia jest poprawny?

    1. A„Kraków dawna stolica Polski, leży nad Wisłą.”
    2. B„Kraków – dawna stolica Polski, leży nad Wisłą.”
    3. C„Kraków, dawna stolica Polski, leży nad Wisłą.”
    4. D„Kraków, dawna stolica Polski leży nad Wisłą.”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: „Kraków, dawna stolica Polski, leży nad Wisłą.” – Wtrącenie oddzielamy z obu stron takimi samymi znakami.

  6. W którym zdaniu brakuje przecinka przed „czy”?

    1. A„Jutro czy pojutrze?”
    2. B„Zostaniesz czy pójdziesz?”
    3. C„Herbata czy kawa?”
    4. D„Nie wiem czy zdążę na autobus.”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: „Nie wiem czy zdążę na autobus.” – W pytaniu zależnym „czy” wprowadza zdanie podrzędne: „Nie wiem, czy zdążę”.

  7. Co może zapowiadać dwukropek?

    1. Akoniec zdania pytającego
    2. Bwyliczenie, cytat albo wyjaśnienie
    3. Czawsze nowy akapit
    4. Dwtrącenie w środku zdania
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: wyliczenie, cytat albo wyjaśnienie – Dwukropek otwiera to, co dalej wymieniamy, cytujemy lub wyjaśniamy.

  8. Gdzie poprawnie postawiono dwukropek?

    1. A„Na stole: leżały owoce.”
    2. B„Na stole leżały: owoce.”
    3. C„Na stole leżały owoce: jabłka i gruszki.”
    4. D„Na: stole leżały owoce.”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: „Na stole leżały owoce: jabłka i gruszki.” – Dwukropek stoi po zapowiedzi, przed wyliczeniem.

Cały dział „Ortografia”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Więcej: Język polski, klasa 6