1Przecinek
- W zdaniu złożonym przecinek oddziela zdania składowe: Gdy zrobiło się ciemno, wróciliśmy do domu.
- Stawiamy go przed a, ale, lecz, jednak, więc, dlatego oraz przed wyrazami wprowadzającymi zdanie podrzędne: że, bo, gdy, ponieważ, który, jeśli, żeby, czy (Nie wiem, czy zdążę).
- Nie stawiamy go przed pojedynczym i, oraz, albo, lub ani przed czy w znaczeniu „albo”: Zostaniesz czy pójdziesz?
- Gdy spójnik się powtarza, przecinek stoi przed drugim: Kupiłem i chleb, i mleko.
- W wyliczeniu przecinek oddziela równorzędne wyrazy: chleb, masło, ser i mleko – przed ostatnim i przecinka nie ma.
2Wtrącenia
- Wtrącenie to dodatkowa informacja w środku zdania. Wydzielamy je parą przecinków albo nawiasem: Kraków, dawna stolica Polski, leży nad Wisłą. / Kraków (dawna stolica Polski) leży nad Wisłą.
- Nawias wybierz dla mniej ważnego dopisku, przecinki – gdy wtrącenie płynnie łączy się ze zdaniem.
Który zapis wtrącenia jest poprawny?
Wtrącenie oddzielamy z obu stron takimi samymi znakami.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Dwukropek
- Zapowiada wyliczenie: Na stole leżały owoce: jabłka, gruszki i śliwki.
- Wprowadza cytat: Ojciec powiedział: „Wracam wieczorem”.
- Zapowiada wyjaśnienie: Mam jedno marzenie: zobaczyć morze.
4Jak sprawdzić przecinki – krok po kroku
- Krok 1: podkreśl orzeczenia i znajdź granice zdań składowych.
- Krok 2: przy każdej granicy sprawdź spójnik – czy wymaga przecinka?
- Krok 3: odszukaj wtrącenia i sprawdź, czy mają przecinek z obu stron.
- Krok 4: sprawdź wyliczenia – przecinek między elementami, bez przecinka przed pojedynczym i.
Przecinek przed a, ale, że, bo, gdy, który; bez przecinka przed pojedynczym i, oraz, lub, albo; wtrącenie – z obu stron.
Przecinek przed i w zwykłym wyliczeniu: chleb, masło, i ser – to błąd.
Co może zapowiadać dwukropek?
Dwukropek otwiera to, co dalej wymieniamy, cytujemy lub wyjaśniamy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Interpunkcja: przecinek, wtrącenia, dwukropek
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Przecinek przed a, ale, że, bo, gdy, który; bez przecinka przed pojedynczym i, oraz, lub, albo; wtrącenie – z obu stron.
- Wtrącenie to dodatkowa informacja w środku zdania. Wydzielamy je parą przecinków albo nawiasem: Kraków, dawna stolica Polski, leży nad Wisłą. / Kraków (dawna stolica Polski) leży nad Wisłą.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Gdzie postawisz przecinek w zdaniu „Gdy zrobiło się ciemno wróciliśmy do domu”?
- Apo wyrazie „ciemno”
- Bnigdzie, przecinek jest zbędny
- Cpo wyrazie „wróciliśmy”
- Dpo wyrazie „Gdy”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: po wyrazie „ciemno” – Przecinek oddziela zdanie podrzędne „Gdy zrobiło się ciemno” od nadrzędnego.
Przed którym wyrazem stawiamy przecinek?
- Aoraz
- Bże
- Ci
- Dlub
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: że – „Że” wprowadza zdanie podrzędne, więc poprzedza je przecinek.
Który zapis wyliczenia jest poprawny?
- A„chleb; masło; ser i mleko”
- B„chleb masło ser”
- C„chleb, masło, ser i mleko”
- D„chleb, masło, i ser”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: „chleb, masło, ser i mleko” – Przed ostatnim pojedynczym „i” w wyliczeniu przecinka nie ma.
Który zapis jest poprawny?
- A„Kupiłem, i chleb i mleko.”
- B„Kupiłem i chleb i mleko.”
- C„Kupiłem i chleb, i mleko.”
- D„Kupiłem i, chleb i, mleko.”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: „Kupiłem i chleb, i mleko.” – Gdy spójnik się powtarza, przed drugim stawiamy przecinek.
Który zapis wtrącenia jest poprawny?
- A„Kraków dawna stolica Polski, leży nad Wisłą.”
- B„Kraków – dawna stolica Polski, leży nad Wisłą.”
- C„Kraków, dawna stolica Polski, leży nad Wisłą.”
- D„Kraków, dawna stolica Polski leży nad Wisłą.”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: „Kraków, dawna stolica Polski, leży nad Wisłą.” – Wtrącenie oddzielamy z obu stron takimi samymi znakami.
W którym zdaniu brakuje przecinka przed „czy”?
- A„Jutro czy pojutrze?”
- B„Zostaniesz czy pójdziesz?”
- C„Herbata czy kawa?”
- D„Nie wiem czy zdążę na autobus.”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: „Nie wiem czy zdążę na autobus.” – W pytaniu zależnym „czy” wprowadza zdanie podrzędne: „Nie wiem, czy zdążę”.
Co może zapowiadać dwukropek?
- Akoniec zdania pytającego
- Bwyliczenie, cytat albo wyjaśnienie
- Czawsze nowy akapit
- Dwtrącenie w środku zdania
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wyliczenie, cytat albo wyjaśnienie – Dwukropek otwiera to, co dalej wymieniamy, cytujemy lub wyjaśniamy.
Gdzie poprawnie postawiono dwukropek?
- A„Na stole: leżały owoce.”
- B„Na stole leżały: owoce.”
- C„Na stole leżały owoce: jabłka i gruszki.”
- D„Na: stole leżały owoce.”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: „Na stole leżały owoce: jabłka i gruszki.” – Dwukropek stoi po zapowiedzi, przed wyliczeniem.
Cały dział „Ortografia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.