ogarniam.edu.pl Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Formy wypowiedziklasa 6 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/6/jezyk-polski/argumenty-fakty-i-emocje/

Język polski · Formy wypowiedzi · kl. 6

Argumenty: fakty i emocje

Nauczysz się odróżniać argumenty odwołujące się do faktów i logiki od argumentów odwołujących się do emocji oraz dobierać wypowiedzenia, by przekonać, zachęcić lub przestrzec.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Teza i argumenty

  • Teza to zdanie, które chcesz udowodnić: Warto codziennie czytać. Argument to powód, który ją uzasadnia.
  • Fakt można sprawdzić (Ta książka ma 300 stron.), a opinia to czyjeś zdanie (Ta książka jest nudna.).

2Dwa rodzaje argumentów

  • Odwołujące się do faktów i logiki – dane, przykłady, wiedza, logiczne wnioskowanie: Kto czyta, poznaje nowe słowa, więc łatwiej mu pisać.
  • Odwołujące się do emocji – poruszają uczucia: współczucie, strach, dumę, radość: Wyobraź sobie, jak cudownie przeżyć przygodę razem z bohaterem!
  • Dobra argumentacja może łączyć oba rodzaje, ale nie może opierać się tylko na emocjach.
Sprawdź, czy rozumiesz

Do czego odwołuje się argument z danymi i przykładami?

3Dobór wypowiedzeń do celu

  • Przekonać: zdania oznajmujące z argumentami i wyrazy ponieważ, dlatego, po pierwsze.
  • Zachęcić: zdania rozkazujące i wykrzyknikowe, mowa o korzyściach: Spróbuj!, Warto!
  • Przestrzec: zdania warunkowe i zakazy: Jeśli nie zapniesz pasów, możesz zostać ranny.
  • Pytanie retoryczne nie czeka na odpowiedź, tylko wzmacnia przekaz: Czy ktoś chce żyć bez przyjaciół?

4Akapit argumentacyjny – krok po kroku

  • Krok 1: zacznij od argumentu: Po pierwsze, czytanie rozwija wyobraźnię.
  • Krok 2: wyjaśnij go w 1–2 zdaniach.
  • Krok 3: podaj przykład, np. z lektury: Czytając „Hobbita”, widzę Śródziemie, choć nikt mi go nie pokazał.
  • Krok 4: zakończ wnioskiem, który łączy się z tezą.
  • Styl dopasuj do funkcji: tekst, który przekonuje, brzmi inaczej niż ten, który tylko informuje.
Zapamiętaj

Teza → argument → wyjaśnienie → przykład → wniosek.

Uwaga na błąd

Opinia zamiast argumentu: Bo tak jest najlepiej. Argument musi wyjaśniać, dlaczego.

Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest pytanie retoryczne?

✎Ściąga: Argumenty: fakty i emocje

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Teza → argument → wyjaśnienie → przykład → wniosek.
  • Teza to zdanie, które chcesz udowodnić: Warto codziennie czytać. Argument to powód, który ją uzasadnia.
  • Fakt można sprawdzić (Ta książka ma 300 stron.), a opinia to czyjeś zdanie (Ta książka jest nudna.).
  • Odwołujące się do faktów i logiki – dane, przykłady, wiedza, logiczne wnioskowanie: Kto czyta, poznaje nowe słowa, więc łatwiej mu pisać.
  • Odwołujące się do emocji – poruszają uczucia: współczucie, strach, dumę, radość: Wyobraź sobie, jak cudownie przeżyć przygodę razem z bohaterem!
  • Przekonać: zdania oznajmujące z argumentami i wyrazy ponieważ, dlatego, po pierwsze.
  • Zachęcić: zdania rozkazujące i wykrzyknikowe, mowa o korzyściach: Spróbuj!, Warto!
  • Przestrzec: zdania warunkowe i zakazy: Jeśli nie zapniesz pasów, możesz zostać ranny.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym jest teza?

    1. Azakończeniem wypowiedzi
    2. Bzdaniem, które chcemy udowodnić
    3. Cprzykładem z lektury
    4. Dpytaniem do czytelnika
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: zdaniem, które chcemy udowodnić – Tezę uzasadniamy argumentami.

  2. Do czego odwołuje się argument z danymi i przykładami?

    1. Ado faktów i logiki
    2. Bdo humoru
    3. Cdo wyglądu mówiącego
    4. Ddo emocji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: do faktów i logiki – Dane i przykłady to argumenty rzeczowe.

  3. Który argument odwołuje się do emocji?

    1. A„W upale temperatura w aucie szybko rośnie.”
    2. B„Pomyśl, jak bardzo cierpi pies zostawiony w upale!”
    3. C„Weterynarze zalecają szczepienia psów.”
    4. D„Psy potrzebują dziennie kilku spacerów.”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: „Pomyśl, jak bardzo cierpi pies zostawiony w upale!” – Ten argument budzi współczucie, a nie podaje dane.

  4. Które zdanie jest faktem?

    1. A„Ta książka jest nudna.”
    2. B„Okładka jest brzydka.”
    3. C„Ta książka ma 300 stron.”
    4. D„To najlepsza powieść na świecie.”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: „Ta książka ma 300 stron.” – Fakt można sprawdzić, opinia wyraża czyjeś zdanie.

  5. Jakich wypowiedzeń użyjesz, aby przestrzec?

    1. Awyłącznie pytań o pogodę
    2. Bzdań opisujących wygląd
    3. Czdań warunkowych i zakazów
    4. Dsamych wykrzykników radości
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: zdań warunkowych i zakazów – „Jeśli nie…, to…” ostrzega przed skutkami.

  6. Jak najlepiej zachęcić odbiorcę?

    1. Awyliczyć kary
    2. Bnakrzyczeć na niego
    3. Cprzeczytać mu regulamin
    4. Dpokazać korzyści i użyć zwrotów „spróbuj”, „warto”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: pokazać korzyści i użyć zwrotów „spróbuj”, „warto” – Zachęta mówi o korzyściach i używa trybu rozkazującego.

  7. Czym jest pytanie retoryczne?

    1. Apytaniem do nauczyciela
    2. Bpytaniem z testu
    3. Cpytaniem o drogę
    4. Dpytaniem, które nie czeka na odpowiedź, tylko wzmacnia przekaz
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: pytaniem, które nie czeka na odpowiedź, tylko wzmacnia przekaz – Pytanie retoryczne służy perswazji.

  8. Jaka jest kolejność w akapicie argumentacyjnym?

    1. Awniosek, tytuł, argument
    2. Bcytat, cytat, cytat
    3. Cargument, wyjaśnienie, przykład, wniosek
    4. Dprzykład, pytanie, koniec
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: argument, wyjaśnienie, przykład, wniosek – Taki porządek sprawia, że argument jest przekonujący.

Cały dział „Formy wypowiedzi”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Więcej: Język polski, klasa 6