1Ó i u
- ó piszemy, gdy wymienia się na o, e lub a: stół – stoły, pióro – pierze, wrócić – wracać, oraz w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna: Kraków, złotówka.
- u piszemy w zakończeniach -un, -unek, -uszek, -utki: opiekun, rysunek, malutki, a zwykle też na początku wyrazu: ucho (wyjątki: ósmy, ów).
2Rz i ż
- rz piszemy, gdy wymienia się na r (morze – morski), po spółgłoskach b, p, d, t, g, k, ch, j, w (brzeg, przyjaciel, trzy; wyjątki m.in. pszczoła, kształt) i w zakończeniach -arz, -erz (lekarz, żołnierz).
- ż piszemy, gdy wymienia się na g, z, s lub h: książka – księga, wożę – wozić, wyżej – wysoko, drużyna – druh.
W którym wyrazie „rz” piszemy dlatego, że stoi po spółgłosce?
Po „p” piszemy „rz”: przyjaciel, przez, przy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Ch i h
- ch piszemy na końcu wyrazu (dach), po s (schody) i gdy wymienia się na sz: mucha – musze.
- h piszemy, gdy wymienia się na g lub ż (druh – drużyna); wiele wyrazów trzeba zapamiętać: herbata, bohater.
4Jak sprawdzić pisownię – krok po kroku
- Krok 1: poszukaj innej formy lub wyrazu pokrewnego: stół – stoły, mucha – musze.
- Krok 2: sprawdź zakończenie (-ów, -unek, -arz) albo to, czy przed rz stoi spółgłoska.
- Krok 3: jeśli żadna reguła nie pasuje, sprawdź wyraz w słowniku ortograficznym i zapamiętaj go (żaba, chmura, hałas).
Ó, rz, ż, h – szukaj wymiany; u, ch – sprawdź zakończenie i miejsce w wyrazie.
lekaż, żołnież – zakończenia -arz, -erz piszemy przez rz (wyjątki: młodzież, papież).
Co zrobić, gdy do trudnego wyrazu nie pasuje żadna reguła?
Słownik ortograficzny podaje poprawny zapis każdego wyrazu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Ortografia: ó i u, rz i ż, ch i h
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Ó, rz, ż, h – szukaj wymiany; u, ch – sprawdź zakończenie i miejsce w wyrazie.
- ó piszemy, gdy wymienia się na o, e lub a: stół – stoły, pióro – pierze, wrócić – wracać, oraz w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna: Kraków, złotówka.
- u piszemy w zakończeniach -un, -unek, -uszek, -utki: opiekun, rysunek, malutki, a zwykle też na początku wyrazu: ucho (wyjątki: ósmy, ów).
- rz piszemy, gdy wymienia się na r (morze – morski), po spółgłoskach b, p, d, t, g, k, ch, j, w (brzeg, przyjaciel, trzy; wyjątki m.in. pszczoła, kształt) i w zakończeniach -arz, -erz (lekarz, żołnierz).
- ż piszemy, gdy wymienia się na g, z, s lub h: książka – księga, wożę – wozić, wyżej – wysoko, drużyna – druh.
- ch piszemy na końcu wyrazu (dach), po s (schody) i gdy wymienia się na sz: mucha – musze.
- h piszemy, gdy wymienia się na g lub ż (druh – drużyna); wiele wyrazów trzeba zapamiętać: herbata, bohater.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Dlaczego „stół” piszemy przez „ó”?
- Abo stoi na początku wyrazu
- Bbo „ó” wymienia się na „o”: stoły
- Cbo to wyraz obcy
- Dbo jest w zakończeniu „-unek”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: bo „ó” wymienia się na „o”: stoły – Ó, które wymienia się na o, e lub a, piszemy z kreską.
Dlaczego „morze” piszemy przez „rz”?
- Abo stoi po spółgłosce
- Bbo to wyjątek do zapamiętania
- Cbo „rz” wymienia się na „r”: morski
- Dbo to zakończenie „-arz”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: bo „rz” wymienia się na „r”: morski – Rz, które wymienia się na r, zawsze piszemy jako „rz”.
W którym wyrazie „rz” piszemy dlatego, że stoi po spółgłosce?
- A„lekarz”
- B„dworzec”
- C„morze”
- D„przyjaciel”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: „przyjaciel” – Po „p” piszemy „rz”: przyjaciel, przez, przy.
Który zapis jest poprawny?
- A„lekacz”
- B„lekasz”
- C„lekarz”
- D„lekaż”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: „lekarz” – Zakończenie „-arz” piszemy przez „rz”.
Dlaczego „książka” piszemy przez „ż”?
- Abo stoi po spółgłosce
- Bbo wymienia się na „r”
- Cbo to zakończenie „-arz”
- Dbo „ż” wymienia się na „g”: księga
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: bo „ż” wymienia się na „g”: księga – Ż, które wymienia się na g, z, s lub h, piszemy jako „ż”.
Który wyraz jest wyjątkiem od zasady pisowni „u” na początku wyrazu?
- A„ucho”
- B„uczeń”
- C„ul”
- D„ósmy”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: „ósmy” – Na początku wyrazu piszemy zwykle „u”; wyjątki to m.in. „ósmy”, „ósemka”, „ów”.
Jak poprawnie zapisać ten wyraz?
- A„sgody”
- B„schody”
- C„szchody”
- D„shody”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: „schody” – Po „s” piszemy „ch”.
Co zrobić, gdy do trudnego wyrazu nie pasuje żadna reguła?
- Awybrać krótszy zapis
- Bzapisać go na dwa sposoby
- Csprawdzić go w słowniku ortograficznym
- Dsprawdzić go w słowniku frazeologicznym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: sprawdzić go w słowniku ortograficznym – Słownik ortograficzny podaje poprawny zapis każdego wyrazu.
Cały dział „Ortografia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.