ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Chemia · Budowa atomu i układ okresowy pierwiastkówklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/chemia/budowa-atomu/

Chemia · Budowa atomu i układ okresowy pierwiastków · kl. 1

Budowa atomu

Atom to nie pełna kulka, tylko maleńkie jądro i chmura elektronów wokół niego. Do opisania atomu wystarczą dwie liczby: Z i A.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Z czego jest zbudowany atom

  • W jądrze siedzą protony (ładunek +) i neutrony (bez ładunku). Razem nazywamy je nukleonami. Wokół jądra są elektrony (ładunek −⁠).
  • Atom jest obojętny, więc liczba protonów jest równa liczbie elektronów.
  • Elektron nie krąży po orbicie jak planeta. Jego stan opisuje orbital: obszar, w którym najprawdopodobniej go znajdziesz.
CząstkaŁadunekGdzieMasa
proton+1jądrook. 1 u
neutron0jądrook. 1 u
elektron−⁠1powłokiok. 1836 razy mniejsza niż protonu
11p⁺K: 2 e⁻L: 8 e⁻M: 1 e⁻jądro: 11 p⁺,12 n⁰
Model atomu sodu: jądro z 11 protonami i 12 neutronami oraz 11 elektronów na trzech powłokach.

2Z i A: dowód osobisty atomu

  • Liczba atomowa Z to liczba protonów w jądrze. To ona decyduje, jaki to pierwiastek.
  • Liczba masowa A to suma protonów i neutronów. Liczba neutronów: n = A − Z.
Na2311A = 23 – liczba masowa(protony + neutrony)Z = 11 – liczba atomowa(protony; decyduje o pierwiastku)p = Z = 11, e⁻ = 11, n = A − Z = 12atom obojętny: tyle elektronów, ile protonów
Zapis ²³₁₁Na: u góry liczba masowa A, na dole liczba atomowa Z. Z nich liczysz protony, neutrony i elektrony.
  • Dane: jon ²⁷₁₃Al³⁺. Wzory: p = Z, n = A − Z, e⁻ = Z − ładunek jonu.
  • Obliczenia: p = 13, n = 27 − 13 = 14, e⁻ = 13 − 3 = 10.
  • Odpowiedź: 13 protonów, 14 neutronów, 10 elektronów.
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest orbital?

3Masa atomowa i elektrony walencyjne

  • Masę atomową podajemy w jednostkach u (1 u ≈ 1,66 · 10⁻²⁷ kg, czyli 1 przez 12 masy atomu ¹²C). Odczytujesz ją z układu okresowego, np. Na ma 23 u, Cl 35,5 u.
  • Elektrony walencyjne to elektrony na ostatniej powłoce. To one decydują o właściwościach chemicznych. Sód ma ich 1, chlor 7, hel 2.
Zapamiętaj

Z mówi, kim jest atom (jakim pierwiastkiem). A mówi, ile nukleonów ma jądro, czyli w przybliżeniu ile atom waży w u.

Uwaga na błąd

Liczenie elektronów jonu tak samo jak atomu. Kation ma ich mniej niż protonów, a anion więcej.

✎Ściąga: Budowa atomu

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Z mówi, kim jest atom (jakim pierwiastkiem). A mówi, ile nukleonów ma jądro, czyli w przybliżeniu ile atom waży w u.
  • Liczba atomowa Z to liczba protonów w jądrze. To ona decyduje, jaki to pierwiastek.
  • Liczba masowa A to suma protonów i neutronów. Liczba neutronów: n = A − Z.
  • Masę atomową podajemy w jednostkach u (1 u ≈ 1,66 · 10⁻²⁷ kg, czyli 1 przez 12 masy atomu ¹²C). Odczytujesz ją z układu okresowego, np. Na ma 23 u, Cl 35,5 u.
  • Elektrony walencyjne to elektrony na ostatniej powłoce. To one decydują o właściwościach chemicznych. Sód ma ich 1, chlor 7, hel 2.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Ile neutronów ma atom ³⁵₁₇Cl?

    1. A17
    2. B18
    3. C52
    4. D35
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 18 – n = A − Z = 35 − 17 = 18.

  2. Co oznacza liczba atomowa Z?

    1. Asumę protonów i neutronów
    2. Bliczbę protonów w jądrze
    3. Cmasę atomu w gramach
    4. Dliczbę neutronów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: liczbę protonów w jądrze – Z to liczba protonów. Suma protonów i neutronów to liczba masowa A.

  3. Atom ma 15 protonów i 16 neutronów. Jego liczba masowa A wynosi

    1. A15
    2. B1
    3. C31
    4. D16
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 31 – A = p + n = 15 + 16 = 31.

  4. Ile elektronów ma jon Mg²⁺ (Z = 12)?

    1. A10
    2. B12
    3. C24
    4. D14
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 10 – Kation Mg²⁺ stracił dwa elektrony: 12 − 2 = 10.

  5. Co decyduje o tym, jakim pierwiastkiem jest atom?

    1. Aliczba neutronów
    2. Bmasa atomowa
    3. Cliczba elektronów walencyjnych
    4. Dliczba protonów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: liczba protonów – Zmiana liczby protonów zmienia pierwiastek. Neutrony zmieniają tylko izotop.

  6. Ile elektronów walencyjnych ma atom chloru (Z = 17)?

    1. A17
    2. B1
    3. C7
    4. D8
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 7 – Konfiguracja K²L⁸M⁷: na ostatniej powłoce jest 7 elektronów.

  7. Czym jest orbital?

    1. Aobszarem, w którym elektron najprawdopodobniej przebywa
    2. Bjednostką masy atomowej
    3. Cczęścią jądra
    4. Dokrągłą trasą elektronu wokół jądra
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: obszarem, w którym elektron najprawdopodobniej przebywa – Orbital to obszar największego prawdopodobieństwa znalezienia elektronu, a nie dokładny tor ruchu.

  8. W jakiej jednostce podajemy masę atomową?

    1. AkJ
    2. Bmol
    3. Cg/dm³
    4. Du
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: u – Masa atomowa jest wyrażona w jednostkach masy atomowej u.

Cały dział „Budowa atomu i układ okresowy pierwiastków”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Ten sam temat w innych klasach i przedmiotach

Budowa atomu · Chemia, klasa 7

Więcej: Chemia, klasa 1

Sprzęt, szkło laboratoryjne i zasady BHPMetody pracy w laboratoriumProjektowanie doświadczeń i błędy pomiaroweIzotopy, masa atomowa i promieniotwórczośćKonfiguracja elektronowa atomówOrbitale, liczby kwantowe, reguła Hunda, zakaz Pauliego i reguła MadelungaUkład okresowy pierwiastkówBloki energetyczne i okresowość właściwości atomówWiązanie jonoweWiązanie kowalencyjne, wiązania σ i πOddziaływania międzycząsteczkowe i wiązanie wodoroweWiązanie koordynacyjne, energia sieci krystalicznej, oddziaływania dipoloweWzory strukturalne i elektronowe cząsteczek, polarnośćTeoria VSEPR, hybrydyzacja i polarność cząsteczekWiązanie metaliczne i rodzaje kryształówAlotropia węglaMol, masa molowa i objętość molowa gazówWzór empiryczny i rzeczywistyRównanie Clapeyrona i objętość molowa w dowolnych warunkachObliczenia stechiometryczneWydajność reakcji, nadmiar i niedomiar substratu, skład mieszaninMieszaniny, stężenie procentowe i molowePrzeliczanie stężeń, rozcieńczanie i mieszanie roztworówKoloidy, elektroforeza i zadania ze stężeniamiSzybkość reakcji, katalizator i energia aktywacjiObliczanie szybkości, równanie kinetyczne i rząd reakcjiReakcje odwracalne i równowaga chemicznaStała równowagi i obliczenia stężeń równowagowychEfekty energetyczne reakcji, entalpia i zapis termochemicznyEntalpia tworzenia i spalania, prawo HessaRoztwory, rozpuszczalność i krzywe rozpuszczalnościDysocjacja jonowa, stopień dysocjacji, elektrolity mocne i słabeStała dysocjacji, pK i prawo rozcieńczeń OstwaldaOdczyn roztworu, skala pH i wskaźnikiIloczyn jonowy wody, pH słabych kwasów i zasad, miareczkowanieReakcje zobojętniania i strąceniowe, zapis jonowyIloczyn rozpuszczalności i hydroliza soli słabego kwasu i słabej zasadyReakcje utleniania i redukcji – wprowadzenieTlenki i wodorki: nazwy, otrzymywanie i charakterWodorotlenki: otrzymywanie, charakter i reakcjeKwasy: skład, moc, otrzymywanie i reakcjeSole: rodzaje, nazwy, otrzymywanie i reakcjePoszerzenie systematyki: hydroksosole, tlenki metali przejściowych, LiH i hydroksokompleksy