1Lód morski a lądolód
- Lód morski to zamarznięta woda morska; pływa po oceanie i ma zwykle od ok. 1 do kilku metrów grubości.
- Lądolód to gruby (do kilku km) lód na lądzie, powstały z nagromadzonego śniegu – na Antarktydzie i Grenlandii.
- Topnienie lądolodu podnosi poziom morza, bo woda spływa z lądu. Topnienie lodu morskiego prawie go nie zmienia – pływający lód już wypiera tyle wody, ile waży.
2Co pokazują pomiary
- Arktyka ociepla się kilka razy szybciej niż średnio cała Ziemia.
- Dane satelitarne NSIDC (USA): wrześniowe minimum lodu morskiego w Arktyce spadło z ok. 7,5 mln km² (1980 r.) do rekordowych 3,4 mln km² (2012 r.); w 2025 r. wyniosło 4,6 mln km². Średnio ubywa ok. 12% na dekadę.
- W Antarktyce lód morski długo się nie kurczył, ale w lutym 2023 r. jego zasięg był rekordowo mały (ok. 1,8 mln km²). Lądolody Grenlandii i Antarktydy tracą masę.
- Działa sprzężenie zwrotne: mniej jasnego lodu, więc ciemny ocean pochłania więcej energii i jest jeszcze cieplej.
Jakie było wrześniowe minimum lodu morskiego w Arktyce w 2012 r. według NSIDC?
Rok 2012 przyniósł rekordowo mały zasięg – ok. 3,4 mln km².
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Skutki
- Przyroda: niedźwiedzie polarne tracą lód, z którego polują na foki; rozmarza wieloletnia zmarzlina.
- Mieszkańcy: Inuitom trudniej polować na cienkim lodzie; zmarzlina rozmarza, niszcząc domy i drogi; brzegi niszczy erozja.
- Gospodarka: dłużej żeglowna Północna Droga Morska wzdłuż Syberii i łatwiejszy dostęp do ropy, gazu i ryb – ale też ryzyko katastrof i sporów. Podnoszenie się poziomu morza zagraża nizinnym wybrzeżom i atolom.
- Polska Stacja Polarna Hornsund na Spitsbergenie (od 1957 r.) prowadzi całoroczne pomiary klimatu i lodowców Arktyki.
Topnienie lądolodu podnosi poziom morza, a topnienie lodu morskiego – prawie nie; jednak zanik lodu morskiego przyspiesza ocieplenie.
Podając dane o lodzie, zawsze podaj źródło i datę pomiaru, np. „NSIDC, wrzesień 2025 r.”.
✎Ściąga: Zmiana klimatu i zlodzenie – Arktyka i Antarktyka
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Topnienie lądolodu podnosi poziom morza, a topnienie lodu morskiego – prawie nie; jednak zanik lodu morskiego przyspiesza ocieplenie.
- Lód morski to zamarznięta woda morska; pływa po oceanie i ma zwykle od ok. 1 do kilku metrów grubości.
- Lądolód to gruby (do kilku km) lód na lądzie, powstały z nagromadzonego śniegu – na Antarktydzie i Grenlandii.
- Przyroda: niedźwiedzie polarne tracą lód, z którego polują na foki; rozmarza wieloletnia zmarzlina.
- Mieszkańcy: Inuitom trudniej polować na cienkim lodzie; zmarzlina rozmarza, niszcząc domy i drogi; brzegi niszczy erozja.
- Gospodarka: dłużej żeglowna Północna Droga Morska wzdłuż Syberii i łatwiejszy dostęp do ropy, gazu i ryb – ale też ryzyko katastrof i sporów. Podnoszenie się poziomu morza zagraża nizinnym wybrzeżom i atolom.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym jest lód morski?
- Azamarzniętą wodą morską pływającą po oceanie
- Blodowcem górskim
- Czamarzniętym jeziorem na Grenlandii
- Dgrubą pokrywą lodu na lądzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zamarzniętą wodą morską pływającą po oceanie – Lód morski powstaje z zamarzania wody oceanu i ma zwykle od ok. 1 do kilku metrów grubości.
Topnienie którego lodu podnosi poziom morza?
- Alądolodu Grenlandii i Antarktydy
- Blodu w szklance z wodą
- Ckry na Oceanie Arktycznym
- Dlodu morskiego w Arktyce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: lądolodu Grenlandii i Antarktydy – Woda z lądolodu spływa do oceanu, a pływający lód już wypiera tyle wody, ile waży.
Jakie było wrześniowe minimum lodu morskiego w Arktyce w 2012 r. według NSIDC?
- Aok. 14 mln km²
- Bok. 7,5 mln km²
- Cok. 0,34 mln km²
- Dok. 3,4 mln km²
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ok. 3,4 mln km² – Rok 2012 przyniósł rekordowo mały zasięg – ok. 3,4 mln km².
Które źródło dostarcza pomiarów zasięgu lodu morskiego?
- AINPE – brazylijski instytut badający Amazonię
- BUS Census Bureau
- CNSIDC – amerykańskie centrum danych o śniegu i lodzie
- DBank Światowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: NSIDC – amerykańskie centrum danych o śniegu i lodzie – NSIDC publikuje dane satelitarne o lodzie morskim od 1979 r.
Dlaczego zanik lodu morskiego przyspiesza ocieplenie?
- Atopniejący lód podnosi poziom morza
- Bciemny ocean pochłania więcej promieniowania niż jasny lód
- Clód zatrzymuje tornada
- Dlód wytwarza ciepło
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: ciemny ocean pochłania więcej promieniowania niż jasny lód – To dodatnie sprzężenie zwrotne lód – albedo.
Jak zmiana zlodzenia wpływa na niedźwiedzie polarne?
- Azyskują więcej terenów łowieckich
- Bprzenoszą się do Antarktyki
- Cnie ma to na nie wpływu
- Dtracą lód, z którego polują na foki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: tracą lód, z którego polują na foki – Niedźwiedzie polują na foki z lodu morskiego, więc krótszy sezon lodowy utrudnia im zdobywanie pokarmu.
Jaki gospodarczy skutek ma zanik lodu w Arktyce?
- Awięcej tornad w Australii
- Bzamknięcie Kanału Panamskiego
- Cwzrost połowów w Amazonce
- Ddłużej żeglowna Północna Droga Morska
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: dłużej żeglowna Północna Droga Morska – Statki mogą dłużej płynąć z Europy do Azji wzdłuż wybrzeży Syberii.
Gdzie leży polska Stacja Polarna Hornsund?
- Ana Wyspie Króla Jerzego
- Bna Grenlandii
- Cna Alasce
- Dna Spitsbergenie w Arktyce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: na Spitsbergenie w Arktyce – Hornsund działa od 1957 r. na Spitsbergenie (archipelag Svalbard).
Cały dział „Australia, Oceania i obszary okołobiegunowe”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.