1Strefowość
- Strefowość – układ klimatu, roślinności i gleb w pasach zmieniających się wraz z odległością od równika. Przyczyna: różne nasłonecznienie i opady (cyrkulacja pasatowa).
| Strefa klimatu | Roślinność | Gleby |
|---|---|---|
| równikowa wilgotna | wilgotny las równikowy – wiecznie zielony, piętrowy | ferralitowe (laterytowe), ubogie |
| podrównikowa (pora deszczowa i sucha) | sawanna – trawy z drzewami (baobab, akacja) | czerwone gleby sawann |
| zwrotnikowa sucha | półpustynie i pustynie (Sahara, Namib, Kalahari) | pustynne, słabo rozwinięte, często zasolone |
| podzwrotnikowa śródziemnomorska | roślinność twardolistna – makia | cynamonowe, terra rossa |
2Klimatogramy pokazują różnice
- Mbandaka (DR Konga, na równiku): ok. 25°C przez cały rok, ok. 1550 mm, deszcz w każdym miesiącu.
- Niamey (Niger, Sahel): ok. 30°C, ok. 550 mm – pada tylko od czerwca do września.
- Asuan (Egipt, Sahara): średnio 27°C, ok. 2 mm rocznie – prawie nigdy nie pada.
Klimatogram: ok. 25°C przez cały rok, deszcz w każdym miesiącu, ok. 1550 mm rocznie. To stacja
Brak pory suchej i stała temperatura to cechy klimatu równikowego.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Nie ma idealnej symetrii
- Afryka północna jest dużo szersza niż południowa, dlatego Sahara jest znacznie większa niż Kalahari i Namib.
- Wyżyna Wschodnioafrykańska leży na równiku, ale wysoko i ma mniej opadów – zamiast lasu rośnie tam sawanna (Kenia, Tanzania).
- Zimne prądy przy zachodnich wybrzeżach (Namib) i wysokie góry (piętra roślinności na Kilimandżaro) też zaburzają układ pasów.
Od równika: las równikowy → sawanna → półpustynia → pustynia przy zwrotnikach → roślinność śródziemnomorska na północnym i południowym krańcu.
Przy samym równiku nie zawsze rośnie las – we wschodniej Afryce wysoka wyżyna i mniejsze opady sprzyjają sawannie.
✎Ściąga: Strefy klimatyczno-roślinno-glebowe Afryki
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Od równika: las równikowy → sawanna → półpustynia → pustynia przy zwrotnikach → roślinność śródziemnomorska na północnym i południowym krańcu.
- Strefowość – układ klimatu, roślinności i gleb w pasach zmieniających się wraz z odległością od równika. Przyczyna: różne nasłonecznienie i opady (cyrkulacja pasatowa).
- Mbandaka (DR Konga, na równiku): ok. 25°C przez cały rok, ok. 1550 mm, deszcz w każdym miesiącu.
- Niamey (Niger, Sahel): ok. 30°C, ok. 550 mm – pada tylko od czerwca do września.
- Asuan (Egipt, Sahara): średnio 27°C, ok. 2 mm rocznie – prawie nigdy nie pada.
- Wyżyna Wschodnioafrykańska leży na równiku, ale wysoko i ma mniej opadów – zamiast lasu rośnie tam sawanna (Kenia, Tanzania).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jaka roślinność dominuje w strefie klimatu równikowego wilgotnego?
- Awilgotny las równikowy
- Bsawanna
- Cpółpustynia
- Dmakia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wilgotny las równikowy – Wysoka temperatura i opady przez cały rok sprzyjają bujnemu lasowi.
Sawanna występuje w klimacie
- Apodrównikowym z porą deszczową i suchą
- Bzwrotnikowym skrajnie suchym
- Crównikowym wilgotnym bez pory suchej
- Dśródziemnomorskim
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: podrównikowym z porą deszczową i suchą – Trawy przetrwają porę suchą, a drzew jest niewiele.
Klimatogram: ok. 25°C przez cały rok, deszcz w każdym miesiącu, ok. 1550 mm rocznie. To stacja
- AKapsztad – klimat śródziemnomorski
- BNiamey – klimat podrównikowy suchy
- CAsuan – klimat zwrotnikowy suchy
- DMbandaka – klimat równikowy wilgotny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Mbandaka – klimat równikowy wilgotny – Brak pory suchej i stała temperatura to cechy klimatu równikowego.
Stacja z ok. 2 mm opadu rocznie i temperaturą od 16°C w styczniu do 35°C w lipcu to
- AMbandaka
- BMumbaj
- CNiamey
- DAsuan
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Asuan – Asuan leży na Saharze, w strefie wyżu zwrotnikowego.
Roślinność twardolistna (makia) rośnie w Afryce
- Aw Sahelu
- Bw Kotlinie Konga
- Cna północnym i południowym krańcu kontynentu
- Dna Wyżynie Wschodnioafrykańskiej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: na północnym i południowym krańcu kontynentu – To obszary klimatu śródziemnomorskiego: suche lato, deszczowa zima.
Dlaczego w Kenii, na równiku, rośnie głównie sawanna, a nie las równikowy?
- Ależy tam Sahara
- Bwyżyna leży wysoko i ma mniej opadów
- Cpłynie tam zimny Prąd Benguelski
- Dwieje tam monsun zimowy z Azji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wyżyna leży wysoko i ma mniej opadów – To zaburzenie strefowości przez wysokość nad poziomem morza.
Gleby wilgotnego lasu równikowego są
- Anajżyźniejsze na świecie
- Bwiecznie zamarznięte
- Cubogie, bo deszcz wymywa z nich składniki odżywcze
- Dsilnie zasolone
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ubogie, bo deszcz wymywa z nich składniki odżywcze – Las żyje dzięki szybkiemu rozkładowi opadłych liści, a nie dzięki żyznej glebie.
Dlaczego Sahara jest dużo większa od Kalahari i Namibu?
- Ana południu Afryki wieje monsun
- BSahara leży na równiku
- Cna półkuli południowej nie ma wyżów zwrotnikowych
- DAfryka północna jest znacznie szersza niż południowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Afryka północna jest znacznie szersza niż południowa – Pas zwrotnikowy na północy obejmuje dużo więcej lądu.
Cały dział „Afryka”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.