ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Azjaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/geografia/jak-ograniczac-skutki-trzesien-ziemi-i-tsunami/

Geografia · Azja · kl. 8

Jak ograniczać skutki trzęsień ziemi i tsunami

Ruchów płyt nie da się zatrzymać, ale można zmniejszyć liczbę ofiar i zniszczeń.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Dlaczego są groźne?

  • Trzęsienie ziemi to drgania skorupy wywołane nagłym przesunięciem skał. Miejsce w głębi to ognisko (hipocentrum), punkt nad nim na powierzchni – epicentrum. Siłę wstrząsu opisuje magnituda.
  • Najwięcej ofiar powodują zawalone budynki, pożary, osuwiska i tsunami.
  • Na otwartym oceanie fala tsunami jest niska i pędzi jak samolot (ok. 700 km/h). Przy brzegu zwalnia i rośnie do kilku, a nawet kilkudziesięciu metrów.
ognisko trzęsienia1. Wstrząsdno podnosi wodę2. Głęboki oceanfala < 1 m, ok. 700 km/h3. Przy brzegufala zwalnia i rośnie(do kilkunastu–kilkudziesięciu m)przed falą morzemoże się cofnąćgłęboki ocean (kilka km)
Jak powstaje tsunami i jak zmienia się fala przy brzegu.

2Przykłady z Azji

KatastrofaCo się stałoSkutki
26 XII 2004, Ocean Indyjskitrzęsienie (magnituda 9,1) u Sumatry, tsunamiok. 230 tys. ofiar w 14 krajach; nie było systemu ostrzegania
11 III 2011, Japoniatrzęsienie (9,0), tsunami do ok. 40 mok. 18 tys. zabitych i zaginionych, awaria elektrowni Fukushima
6 II 2023, Turcja i Syriadwa silne wstrząsy (7,8 i 7,5)ponad 50 tys. ofiar, tysiące zawalonych budynków
  • W lipcu 2025 r. po trzęsieniu (8,8) u Kamczatki ogłoszono alarm tsunami na Pacyfiku – w Japonii ostrzeżenie objęło ok. 2 mln osób, a dzięki szybkiej reakcji ofiar było niewiele.
Sprawdź, czy rozumiesz

Trzęsienie ziemi i tsunami w Japonii w 2011 r. spowodowały m.in.

3Jak ograniczać skutki?

  • Budownictwo odporne na wstrząsy: elastyczne konstrukcje, amortyzatory w fundamentach i przestrzeganie przepisów (w Turcji wiele budynków wzniesiono wbrew nim).
  • Ostrzeganie: sejsmografy i boje oceaniczne wykrywają zagrożenie, alarm trafia na telefony; po 2004 r. powstał system ostrzegania na Oceanie Indyjskim.
  • Ewakuacja i edukacja: oznakowane drogi i wieże ewakuacyjne, mapy zagrożeń, ćwiczenia (w Japonii każdego 1 września).
  • Ochrona wybrzeży: wały i falochrony, pasy lasów namorzynowych, zakaz budowy w najniższych strefach.
Zapamiętaj

Ruchom płyt nie zapobiegniemy – ograniczamy skutki: budujemy bezpieczniej, ostrzegamy, ewakuujemy i uczymy.

Uwaga na błąd

Cofające się nagle po wstrząsie morze nie jest „ciekawostką” – to często znak nadchodzącego tsunami. Trzeba od razu uciekać na wyżej położony teren.

✎Ściąga: Jak ograniczać skutki trzęsień ziemi i tsunami

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Ruchom płyt nie zapobiegniemy – ograniczamy skutki: budujemy bezpieczniej, ostrzegamy, ewakuujemy i uczymy.
  • Trzęsienie ziemi to drgania skorupy wywołane nagłym przesunięciem skał. Miejsce w głębi to ognisko (hipocentrum), punkt nad nim na powierzchni – epicentrum. Siłę wstrząsu opisuje magnituda.
  • Budownictwo odporne na wstrząsy: elastyczne konstrukcje, amortyzatory w fundamentach i przestrzeganie przepisów (w Turcji wiele budynków wzniesiono wbrew nim).
  • Ostrzeganie: sejsmografy i boje oceaniczne wykrywają zagrożenie, alarm trafia na telefony; po 2004 r. powstał system ostrzegania na Oceanie Indyjskim.
  • Ewakuacja i edukacja: oznakowane drogi i wieże ewakuacyjne, mapy zagrożeń, ćwiczenia (w Japonii każdego 1 września).
  • Ochrona wybrzeży: wały i falochrony, pasy lasów namorzynowych, zakaz budowy w najniższych strefach.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Punkt na powierzchni Ziemi położony nad ogniskiem trzęsienia to

    1. Aepicentrum
    2. Bsejsmograf
    3. Cmagnituda
    4. Dhipocentrum
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: epicentrum – Ognisko (hipocentrum) leży w głębi Ziemi, epicentrum – dokładnie nad nim.

  2. Jak zmienia się fala tsunami, gdy zbliża się do płytkiego brzegu?

    1. Azanika
    2. Bzamienia się w wir
    3. Cprzyspiesza i maleje
    4. Dzwalnia i rośnie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: zwalnia i rośnie – Na płytkiej wodzie fala hamuje, a woda spiętrza się w wysoką ścianę.

  3. Tsunami z 26 grudnia 2004 r. powstało po trzęsieniu ziemi w pobliżu

    1. ASumatry
    2. BJaponii
    3. CKamczatki
    4. DTurcji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Sumatry – Wstrząs o magnitudzie 9,1 u Sumatry wywołał falę na całym Oceanie Indyjskim.

  4. Co można zrobić, by zapobiec samemu trzęsieniu ziemi?

    1. Abudować falochrony
    2. Bwysyłać alarmy na telefony
    3. Csadzić namorzyny
    4. Dnic – można tylko ograniczać jego skutki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: nic – można tylko ograniczać jego skutki – Ruchów płyt nie da się zatrzymać; pozostałe działania tylko zmniejszają straty.

  5. Dlaczego w 2004 r. zginęło tak wiele osób?

    1. Aognisko trzęsienia leżało na lądzie
    2. Bmieszkańców ewakuowano w złym kierunku
    3. Cfala płynęła wolniej niż zwykle
    4. Dna Oceanie Indyjskim nie było systemu ostrzegania przed tsunami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: na Oceanie Indyjskim nie było systemu ostrzegania przed tsunami – Bez ostrzeżenia ludzie nie zdążyli odejść od wybrzeża.

  6. Który znak może zapowiadać nadejście tsunami?

    1. Anagłe cofnięcie się morza po silnym wstrząsie
    2. Bspadek temperatury powietrza
    3. Cprzypływ o zwykłej porze
    4. Dsilny wiatr od lądu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: nagłe cofnięcie się morza po silnym wstrząsie – Przed nadejściem grzbietu fali woda często odpływa od brzegu.

  7. Najwięcej ofiar trzęsienia ziemi w Turcji w 2023 r. spowodowały

    1. Apowódź rzeczna
    2. Bzawalone budynki, często wzniesione wbrew przepisom
    3. Cwybuch wulkanu
    4. Dfala tsunami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: zawalone budynki, często wzniesione wbrew przepisom – Budynki niespełniające norm zawaliły się na mieszkańców.

  8. Trzęsienie ziemi i tsunami w Japonii w 2011 r. spowodowały m.in.

    1. Azatopienie Sumatry
    2. Bawarię elektrowni jądrowej Fukushima
    3. Csuszę w Sahelu
    4. Dwypiętrzenie Himalajów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: awarię elektrowni jądrowej Fukushima – Fala zalała elektrownię i doprowadziła do awarii reaktorów.

Cały dział „Azja”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Geografia, klasa 8

Azja – kontynent kontrastówPłyty litosfery i zagrożenia w AzjiMonsun i kultura ryżuJaponia – gospodarka i warunki rozwojuChiny – ludność i gospodarkaIndie – możliwości rozwoju i kontrastyBliski Wschód – kultura, ropa i konfliktyCyrkulacja powietrza i opady w AfryceStrefy klimatyczno-roślinno-glebowe AfrykiSahel – gospodarowanie i pustynnienieTurystyka w KeniiNiedożywienie w Afryce – przyczyny i skutkiTradycyjne i nowoczesne działy gospodarki AfrykiRzeźba i rozciągłość południkowa AmerykTornada i cyklony tropikalneAmazonia – konflikt interesówRdzenna ludność AmerykiMegalopolis i slumsyDolina Krzemowa – technopoliaUSA w gospodarce świataŚrodowisko Australii i OceaniiLudność i gospodarka AustraliiAntarktyda i jej statusZmiana klimatu i zlodzenie – Arktyka i AntarktykaMapa i porównywanie regionówDane, wykresy i klimatogramy