ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Ameryka Północna i Południowaklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/geografia/amazonia-konflikt-interesow/

Geografia · Ameryka Północna i Południowa · kl. 8

Amazonia – konflikt interesów

Dlaczego las amazoński jest wycinany, jakie są tego skutki i czyje interesy ścierają się w Amazonii.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Las równikowy Amazonii

  • Amazonia to największy na świecie wilgotny las równikowy (selwa), porastający dorzecze Amazonki; ok. 60% lasu leży w Brazylii.
  • Klimat równikowy wilgotny: przez cały rok ok. 26–28°C i duże opady (Manaus ok. 2300 mm rocznie).
  • To jedno z miejsc o największej różnorodności gatunków na Ziemi.
051015202530055110165220275330IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII°CmmManaus (Brazylia), 3° Ssuma roczna opadów ok. 2300 mm
Klimatogram Manaus – klimat równikowy wilgotny

2Dlaczego las znika

  • Najczęściej las zamienia się w pastwiska dla bydła, a także w pola soi. Las wycina się i wypala.
  • Inne przyczyny: budowa dróg (np. Transamazońskiej), kopalnie (ruda żelaza w Carajás, nielegalne wydobycie złota), wyręb drewna, zapory wodne. Nowe drogi otwierają dostęp do kolejnych terenów.
  • Dane INPE (program PRODES): rekordowo w 2004 r. wycięto ok. 27,8 tys. km² lasu; w 2025 r. (VIII 2024–VII 2025) ok. 5,8 tys. km² – najmniej od 11 lat, ale to wciąż ponad 10 razy więcej niż powierzchnia Warszawy.
010203027,820044,6201210,1201913,020219,120236,520245,82025*tys. km²* szacunek; źródło: INPE, PRODES (rok: VIII–VII)
Roczne wylesianie brazylijskiej Amazonii (INPE, PRODES)
Sprawdź, czy rozumiesz

Według INPE w 2025 r. w brazylijskiej Amazonii wycięto ok.

3Skutki wylesiania

  • Utrata siedlisk i wymieranie gatunków.
  • Zmiana obiegu wody: drzewa parują ogromne ilości wody, która spada jako deszcz dalej w głębi lądu. Mniej lasu – mniej opadów, susze i pożary.
  • Węgiel: las magazynuje ogromne ilości węgla; wycinka i pożary uwalniają CO₂ i nasilają zmianę klimatu.
  • Gleby są ubogie (składniki odżywcze są głównie w roślinach), więc po wycięciu lasu szybko jałowieją.
Zapamiętaj

Hasło „płuca Ziemi” to uproszczenie – dojrzały las zużywa prawie tyle tlenu, ile wytwarza. Najważniejsze jest to, że magazynuje węgiel, reguluje obieg wody i jest domem milionów gatunków.

4Konflikt interesów

ktoczego potrzebuje
rolnicy i hodowcyziemi pod pastwiska i pola, dochodu
firmy i państwosurowców, dróg, energii, eksportu (wołowina, soja)
rdzenna ludnośćochrony swoich ziem i sposobu życia
cały światochrony klimatu i różnorodności gatunków
  • Rozwiązania: rezerwaty i ziemie rdzennej ludności, kontrola z satelitów, kary za nielegalną wycinkę, certyfikaty produktów, zbiór owoców lasu i ekoturystyka.
Uwaga na błąd

W Amazonii las wycina się przede wszystkim pod pastwiska i pola, a nie tylko dla drewna.

Sprawdź, czy rozumiesz

Kto w konflikcie o Amazonię chce przede wszystkim ochrony swoich ziem i tradycyjnego sposobu życia?

✎Ściąga: Amazonia – konflikt interesów

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Hasło „płuca Ziemi” to uproszczenie – dojrzały las zużywa prawie tyle tlenu, ile wytwarza. Najważniejsze jest to, że magazynuje węgiel, reguluje obieg wody i jest domem milionów gatunków.
  • Utrata siedlisk i wymieranie gatunków.
  • Zmiana obiegu wody: drzewa parują ogromne ilości wody, która spada jako deszcz dalej w głębi lądu. Mniej lasu – mniej opadów, susze i pożary.
  • Węgiel: las magazynuje ogromne ilości węgla; wycinka i pożary uwalniają CO₂ i nasilają zmianę klimatu.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Jaka jest główna przyczyna wylesiania Amazonii?

    1. Abudowa wielkich miast
    2. Bwydobycie węgla kamiennego
    3. Czamiana lasu w pastwiska dla bydła
    4. Dzakładanie plantacji kawy na stokach Andów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: zamiana lasu w pastwiska dla bydła – Najwięcej wyciętego lasu zamienia się w pastwiska, a także w pola soi.

  2. Klimat Amazonii jest

    1. Azwrotnikowy suchy – gorąco i bardzo mało opadów
    2. Brównikowy wilgotny – gorąco i dużo opadów przez cały rok
    3. Cumiarkowany – ciepłe lato i mroźna zima
    4. Dmonsunowy z długą zimą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: równikowy wilgotny – gorąco i dużo opadów przez cały rok – Manaus ma przez cały rok ok. 26–28°C i ok. 2300 mm opadów rocznie.

  3. Według INPE w 2025 r. w brazylijskiej Amazonii wycięto ok.

    1. A580 km² lasu
    2. B27,8 tys. km² lasu
    3. C58 tys. km² lasu
    4. D5,8 tys. km² lasu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 5,8 tys. km² lasu – Szacunek PRODES za okres VIII 2024–VII 2025 to ok. 5 800 km², a rekord z 2004 r. – ok. 27 800 km².

  4. Jak wylesianie wpływa na obieg wody?

    1. Apodnosi poziom oceanu
    2. Bzmniejsza parowanie i opady w głębi lądu
    3. Czwiększa opady w całej Ameryce Południowej
    4. Dnie ma żadnego wpływu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: zmniejsza parowanie i opady w głębi lądu – Mniej drzew to mniej wody oddawanej do atmosfery, więc dalej w głębi lądu pada mniej deszczu.

  5. Dlaczego gleby po wycięciu lasu szybko jałowieją?

    1. Agleby Amazonii są czarnoziemami
    2. Bpo wycince opady przestają padać na zawsze
    3. Cgleba zamarza
    4. Dskładniki odżywcze są głównie w roślinach, a nie w glebie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: składniki odżywcze są głównie w roślinach, a nie w glebie – Po usunięciu roślin ulewy szybko wypłukują z ubogiej gleby resztki składników.

  6. Co jest najtrafniejszym uzasadnieniem ochrony Amazonii?

    1. Alas obniża poziom oceanu
    2. Blas wytwarza cały tlen potrzebny ludziom na Ziemi
    3. Clas chroni Amazonię przed trzęsieniami ziemi
    4. Dlas magazynuje węgiel, reguluje obieg wody i jest siedliskiem wielu gatunków
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: las magazynuje węgiel, reguluje obieg wody i jest siedliskiem wielu gatunków – Hasło „płuca Ziemi” jest uproszczeniem, bo dojrzały las zużywa prawie tyle tlenu, ile wytwarza.

  7. Kto w konflikcie o Amazonię chce przede wszystkim ochrony swoich ziem i tradycyjnego sposobu życia?

    1. Afirmy górnicze
    2. Beksporterzy soi
    3. Crdzenna ludność
    4. Dhodowcy bydła
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: rdzenna ludność – Ludność rdzenna żyje z lasu i broni swoich terytoriów przed wycinką.

  8. Które działanie pomaga szybko wykryć nielegalną wycinkę?

    1. Awypalanie lasu pod pastwiska
    2. Bobserwacje satelitarne lasu
    3. Cbudowa nowych dróg
    4. Dbudowa zapór wodnych
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: obserwacje satelitarne lasu – Satelity pozwalają co kilka dni sprawdzać, gdzie znika las, i wysyłać tam kontrolę.

Cały dział „Ameryka Północna i Południowa”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Geografia, klasa 8

Azja – kontynent kontrastówPłyty litosfery i zagrożenia w AzjiJak ograniczać skutki trzęsień ziemi i tsunamiMonsun i kultura ryżuJaponia – gospodarka i warunki rozwojuChiny – ludność i gospodarkaIndie – możliwości rozwoju i kontrastyBliski Wschód – kultura, ropa i konfliktyCyrkulacja powietrza i opady w AfryceStrefy klimatyczno-roślinno-glebowe AfrykiSahel – gospodarowanie i pustynnienieTurystyka w KeniiNiedożywienie w Afryce – przyczyny i skutkiTradycyjne i nowoczesne działy gospodarki AfrykiRzeźba i rozciągłość południkowa AmerykTornada i cyklony tropikalneRdzenna ludność AmerykiMegalopolis i slumsyDolina Krzemowa – technopoliaUSA w gospodarce świataŚrodowisko Australii i OceaniiLudność i gospodarka AustraliiAntarktyda i jej statusZmiana klimatu i zlodzenie – Arktyka i AntarktykaMapa i porównywanie regionówDane, wykresy i klimatogramy