1Rolnictwo tradycyjne i plantacyjne
- Rolnictwo na własne potrzeby: małe pola, praca ręczna, uprawa prosa, sorgo, manioku i kukurydzy. W wielu krajach pracuje tak ponad połowa ludzi.
- Rolnictwo żarowo-odłogowe (np. w Afryce Zachodniej): wypala się kawałek lasu lub sawanny, popiół użyźnia glebę, pole uprawia się 2–3 lata, potem zostawia odłogiem na wiele lat. Gdy ludzi przybywa, odłogi się skraca – gleba jałowieje, ubywa lasu.
- Plantacje – duże gospodarstwa uprawiające rośliny na eksport: kakao (Wybrzeże Kości Słoniowej i Ghana – ponad połowa zbiorów świata), kawa (Etiopia, Uganda), herbata (Kenia), banany. Dają dochód, ale uzależniają od cen światowych, a uprawa jednej rośliny (monokultura) wyjaławia gleby.
2Wydobycie surowców
- Ropa naftowa (Nigeria, Angola, Algieria, Libia), kobalt i miedź (DR Konga, Zambia), diamenty (Botswana), złoto (Ghana, RPA), fosforyty (Maroko).
- Surowce dają duże dochody, ale gospodarka oparta tylko na nich traci, gdy ceny spadają.
Które dwa państwa dają ponad połowę światowych zbiorów kakao?
Kakao rośnie w gorącym i wilgotnym klimacie nad Zatoką Gwinejską.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przetwórstwo i nowoczesne usługi
- RPA – najbardziej uprzemysłowione państwo Afryki; Maroko – fabryki samochodów (Tanger, Kenitra); Etiopia – zakłady odzieżowe i największa elektrownia wodna Afryki (Wielka Tama Odrodzenia, otwarta w 2025 r.).
- Usługi: M-Pesa w Kenii (od 2007 r. płatności telefonem komórkowym bez konta w banku), firmy technologiczne w Lagos, Nairobi i Kigali, turystyka, banki w Johannesburgu.
4Afryka jest zróżnicowana
| Państwo | HDI (2023 r.) | Poziom rozwoju |
|---|---|---|
| Seszele | 0,848 | bardzo wysoki |
| Mauritius | 0,806 | bardzo wysoki |
| Nigeria | 0,560 | średni |
| Sudan Południowy | 0,388 | najniższy na świecie |
Afryka łączy gospodarkę tradycyjną (rolnictwo na własne potrzeby, żarowo-odłogowe) z nowoczesną (plantacje, kopalnie, przemysł, usługi cyfrowe).
Afryka nie jest jednolicie biedna – Seszele czy Mauritius mają znacznie wyższy poziom rozwoju niż Sudan Południowy czy Somalia.
Najbardziej uprzemysłowionym państwem Afryki jest
RPA ma rozwinięty przemysł, górnictwo, banki i giełdę.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Tradycyjne i nowoczesne działy gospodarki Afryki
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Afryka łączy gospodarkę tradycyjną (rolnictwo na własne potrzeby, żarowo-odłogowe) z nowoczesną (plantacje, kopalnie, przemysł, usługi cyfrowe).
- Rolnictwo na własne potrzeby: małe pola, praca ręczna, uprawa prosa, sorgo, manioku i kukurydzy. W wielu krajach pracuje tak ponad połowa ludzi.
- Rolnictwo żarowo-odłogowe (np. w Afryce Zachodniej): wypala się kawałek lasu lub sawanny, popiół użyźnia glebę, pole uprawia się 2–3 lata, potem zostawia odłogiem na wiele lat. Gdy ludzi przybywa, odłogi się skraca – gleba jałowieje, ubywa lasu.
- Plantacje – duże gospodarstwa uprawiające rośliny na eksport: kakao (Wybrzeże Kości Słoniowej i Ghana – ponad połowa zbiorów świata), kawa (Etiopia, Uganda), herbata (Kenia), banany. Dają dochód, ale uzależniają od cen światowych, a uprawa jednej rośliny (monokultura) wyjaławia gleby.
- RPA – najbardziej uprzemysłowione państwo Afryki; Maroko – fabryki samochodów (Tanger, Kenitra); Etiopia – zakłady odzieżowe i największa elektrownia wodna Afryki (Wielka Tama Odrodzenia, otwarta w 2025 r.).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Rolnictwo żarowo-odłogowe polega na
- Azalewaniu pól wodą
- Bwypaleniu roślinności, uprawie przez kilka lat i pozostawieniu pola odłogiem
- Cuprawie jednej rośliny na eksport przez dziesiątki lat
- Dhodowli ryb w stawach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wypaleniu roślinności, uprawie przez kilka lat i pozostawieniu pola odłogiem – Popiół na krótko użyźnia glebę, potem pole musi odpocząć.
Jaki jest skutek skracania odłogów w rolnictwie żarowo-odłogowym?
- Awzrost żyzności gleby
- Bpowstawanie tarasów
- Cjałowienie gleby i ubywanie lasów
- Dwzrost opadów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: jałowienie gleby i ubywanie lasów – Gleba nie zdąży się odnowić między kolejnymi uprawami.
Które dwa państwa dają ponad połowę światowych zbiorów kakao?
- AEgipt i Libia
- BKenia i Etiopia
- CWybrzeże Kości Słoniowej i Ghana
- DRPA i Botswana
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Wybrzeże Kości Słoniowej i Ghana – Kakao rośnie w gorącym i wilgotnym klimacie nad Zatoką Gwinejską.
Wadą gospodarki plantacyjnej jest
- Apraca wyłącznie maszynami
- Bbrak dochodów z eksportu
- Cprodukcja tylko na własne potrzeby
- Duzależnienie od cen na rynkach światowych i wyjaławianie gleb
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: uzależnienie od cen na rynkach światowych i wyjaławianie gleb – Gdy cena kakao czy kawy spada, cały kraj traci dochody.
Z wydobycia którego surowca słynie DR Konga?
- Asoli kamiennej
- Bwęgla brunatnego
- Ckobaltu i miedzi
- Ddiamentów i fosforytów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kobaltu i miedzi – DR Konga to największy producent kobaltu, potrzebnego do baterii.
Najbardziej uprzemysłowionym państwem Afryki jest
- ASomalia
- BCzad
- CRPA
- DNiger
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: RPA – RPA ma rozwinięty przemysł, górnictwo, banki i giełdę.
M-Pesa to
- Atama na Nilu
- Bplantacja herbaty
- Ckenijski system płatności telefonem komórkowym
- Dkopalnia diamentów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kenijski system płatności telefonem komórkowym – Dzięki niemu miliony ludzi bez konta w banku mogą płacić i oszczędzać.
Które państwo Afryki miało najwyższy wskaźnik HDI (2023 r.)?
- ANigeria
- BSudan Południowy
- CSeszele
- DEtiopia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Seszele – Seszele (0,848) i Mauritius (0,806) mają bardzo wysoki poziom rozwoju.
Cały dział „Afryka”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.