1Wzory i oznaczenia
| Wskaźnik | Wzór | Jednostka |
|---|---|---|
| gęstość zaludnienia | d = L przez P | os./km² |
| przyrost naturalny | U − Z | osoby |
| współczynnik przyrostu naturalnego | U − Z przez L · 1000 | ‰ |
| saldo migracji | I − E | osoby |
| przyrost rzeczywisty | (U − Z) + (I − E) | osoby |
| stopa bezrobocia | B przez A · 100% | % |
- Oznaczenia: L – liczba ludności [osoby], P – powierzchnia [km²], U – urodzenia żywe, Z – zgony, I – imigranci (napływ), E – emigranci (odpływ), B – bezrobotni, A – aktywni zawodowo (pracujący + bezrobotni).
2Przykłady krok po kroku
- Przyrost naturalny. Dane: L = 600 tys., U = 9 tys., Z = 12 tys. Obliczenia: 9 − 12 przez 600 · 1000 = −5. Odpowiedź: −5‰.
- Przyrost rzeczywisty. Dane: U − Z = −3 tys., I = 5 tys., E = 1 tys. Obliczenia: −3 + (5 − 1) = +1 tys. Odpowiedź: ludności przybyło ok. 1 tys. osób.
- Stopa bezrobocia. Dane: B = 12 tys., A = 150 tys. Obliczenia: 12 przez 150 · 100% = 8%. Odpowiedź: 8%.
- Gęstość. Dane: L = 4 500 osób, P = 30 km². Obliczenia: 4500 przez 30 = 150. Odpowiedź: 150 os./km².
Ludność 600 tys., urodzenia 9 tys., zgony 12 tys. Współczynnik przyrostu naturalnego to
(9 − 12) / 600 · 1000 = −5‰.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Pułapki w zadaniach
- Ujednolić jednostki: tysiące z tysiącami, km² z km² (1 km² = 100 ha).
- W stopie bezrobocia mianownikiem są aktywni zawodowo, a nie wszyscy mieszkańcy ani sami pracujący.
- Znak wyniku ma znaczenie: −5‰ oznacza ubytek ludności z ruchu naturalnego.
- Porównuj tylko dane tej samej metody i okresu (np. bezrobocie rejestrowane z rejestrowanym).
W zadaniach zapisuj: dane → wzór → obliczenia → odpowiedź z jednostką.
Pominięcie jednostki albo zły mianownik: w stopie bezrobocia dzielimy przez aktywnych zawodowo, a we współczynniku przyrostu – przez liczbę ludności i mnożymy przez 1000.
✎Ściąga: Obliczenia geograficzne: gęstość, przyrost, saldo, bezrobocie
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- W zadaniach zapisuj: dane → wzór → obliczenia → odpowiedź z jednostką.
- Przyrost naturalny. Dane: L = 600 tys., U = 9 tys., Z = 12 tys. Obliczenia: 9 − 12 przez 600 · 1000 = −5. Odpowiedź: −5‰.
- Przyrost rzeczywisty. Dane: U − Z = −3 tys., I = 5 tys., E = 1 tys. Obliczenia: −3 + (5 − 1) = +1 tys. Odpowiedź: ludności przybyło ok. 1 tys. osób.
- Stopa bezrobocia. Dane: B = 12 tys., A = 150 tys. Obliczenia: 12 przez 150 · 100% = 8%. Odpowiedź: 8%.
- Gęstość. Dane: L = 4 500 osób, P = 30 km². Obliczenia: 4500 przez 30 = 150. Odpowiedź: 150 os./km².
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Gęstość zaludnienia 4 500 osób na 30 km² wynosi
- A150 os./km²
- B135 000 os./km²
- C1 500 os./km²
- D15 os./km²
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 150 os./km² – 4 500 / 30 = 150.
Ludność 600 tys., urodzenia 9 tys., zgony 12 tys. Współczynnik przyrostu naturalnego to
- A−3‰
- B−5‰
- C+5‰
- D−0,5‰
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: −5‰ – (9 − 12) / 600 · 1000 = −5‰.
Przyrost naturalny −3 tys., imigracja 5 tys., emigracja 1 tys. Przyrost rzeczywisty wynosi
- A−3 tys.
- B+4 tys.
- C+1 tys.
- D+9 tys.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: +1 tys. – −3 + (5 − 1) = +1 tys.
Stopa bezrobocia przy 12 tys. bezrobotnych i 150 tys. aktywnych zawodowo to
- A12,5%
- B8%
- C0,8%
- D80%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 8% – 12 / 150 · 100% = 8%.
W powiecie jest 36 tys. pracujących i 4 tys. bezrobotnych. Stopa bezrobocia wynosi
- A11,1%
- B90%
- C10%
- D4%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 10% – Aktywni zawodowo to 36 + 4 = 40 tys., a 4 / 40 · 100% = 10%.
Który wzór na gęstość zaludnienia jest poprawny?
- Ad = L · P
- Bd = L − P
- Cd = P / L
- Dd = L / P
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: d = L / P – Gęstość to liczba ludności podzielona przez powierzchnię.
Saldo migracji przy 120 imigrantach i 80 emigrantach wynosi
- A−40
- B+40
- C+1,5
- D+200
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: +40 – Imigracja minus emigracja: 120 − 80 = +40.
Co oznacza współczynnik przyrostu naturalnego −5‰?
- ALudność spadła o 5%
- BUrodziło się 5 dzieci
- CWyjechało 5 osób na 1000
- DNa 1000 mieszkańców zmarło o 5 osób więcej, niż się urodziło
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Na 1000 mieszkańców zmarło o 5 osób więcej, niż się urodziło – Ujemny współczynnik oznacza przewagę zgonów nad urodzeniami.
Cały dział „Własny region i umiejętności”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.