1Klimat przejściowy
- Polska leży w strefie klimatów umiarkowanych i ma klimat przejściowy. Najczęściej napływa powietrze polarnomorskie znad Atlantyku (łagodniejsze zimy, chłodniejsze lata, opady), a rzadziej polarnokontynentalne z głębi Eurazji (mroźne zimy, upalne lata). Czasem dociera powietrze arktyczne lub zwrotnikowe. Stąd zmienna pogoda.
- Im dalej na wschód, tym słabszy wpływ oceanu i większy kontynentalizm: rośnie amplituda roczna temperatury.
2Kilka liczb (IMGW)
- Średnia roczna temperatura jest wyższa na zachodzie niż na północnym wschodzie. W normie 1991–2020 Wrocław miał ok. 9,7°C, a Suwałki ok. 7,2°C.
- Opady to średnio ok. 600 mm rocznie. Najmniej pada na Kujawach i w centralnej Wielkopolsce (miejscami poniżej 500 mm), najwięcej w górach.
- Okres wegetacyjny to dni ze średnią dobową temperaturą powyżej 5°C. Trwa ok. 200–220 dni na zachodzie i Nizinie Śląskiej, a ok. 180 dni lub krócej na Suwalszczyźnie i w górach.
Okres wegetacyjny to czas, gdy średnia dobowa temperatura jest wyższa niż
Przyjmuje się próg 5°C, bo wtedy większość roślin rośnie.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Klimatogramy i amplituda
- Wzór: A = tmax − tmin, gdzie A – amplituda roczna temperatury [°C], tmax – średnia temperatura najcieplejszego miesiąca [°C], tmin – najchłodniejszego miesiąca [°C].
- Dane: Suwałki, lipiec 18,1°C, styczeń −3,3°C.
- Obliczenia: A = 18,1°C − (−3,3°C) = 18,1°C + 3,3°C.
- Odpowiedź: A = 21,4°C – najwięcej z trzech stacji (Wrocław 19,7°C, Zakopane 19,1°C).
- Zakopane (855 m n.p.m.) jest chłodniejsze przez wysokość i ma ok. 1145 mm opadów, ponad dwa razy więcej niż Wrocław (541 mm), bo góry wymuszają wznoszenie wilgotnego powietrza.
4Klimat a rolnictwo
- Dłuższy okres wegetacyjny w Wielkopolsce i na Dolnym Śląsku sprzyja uprawie kukurydzy i buraków cukrowych. Krótszy na północnym wschodzie ogranicza wybór roślin. Porównuj zawsze dane z tego samego okresu, np. normy 30-letnie.
Klimat Polski jest przejściowy, a kontynentalizm rośnie ku wschodowi. Klimat regionu opisujesz z map i danych: temperatura, opady, amplituda i długość okresu wegetacyjnego.
Odejmowanie temperatury ujemnej bez zmiany znaku: 18,1 − (−3,3) to 21,4, a nie 14,8.
Dłuższy okres wegetacyjny w Wielkopolsce i na Dolnym Śląsku sprzyja uprawie
Rośliny ciepłolubne potrzebują długiego i ciepłego sezonu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Klimat Polski i okres wegetacyjny
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Klimat Polski jest przejściowy, a kontynentalizm rośnie ku wschodowi. Klimat regionu opisujesz z map i danych: temperatura, opady, amplituda i długość okresu wegetacyjnego.
- Okres wegetacyjny to dni ze średnią dobową temperaturą powyżej 5°C. Trwa ok. 200–220 dni na zachodzie i Nizinie Śląskiej, a ok. 180 dni lub krócej na Suwalszczyźnie i w górach.
- Zakopane (855 m n.p.m.) jest chłodniejsze przez wysokość i ma ok. 1145 mm opadów, ponad dwa razy więcej niż Wrocław (541 mm), bo góry wymuszają wznoszenie wilgotnego powietrza.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Dlaczego klimat Polski nazywamy przejściowym?
- ATemperatura nigdy się nie zmienia
- BLeży w strefie okołobiegunowej
- CNapływa na przemian powietrze morskie i kontynentalne
- DPanuje w nim klimat równikowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Napływa na przemian powietrze morskie i kontynentalne – Polska leży między wpływami Atlantyku a wnętrza Eurazji, więc masy powietrza często się zmieniają.
Jak zmienia się kontynentalizm klimatu w Polsce?
- AJest wszędzie taki sam
- BRośnie ku morzu
- CRośnie ku wschodowi
- DRośnie ku zachodowi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Rośnie ku wschodowi – Wpływ oceanu słabnie na wschód, więc zimy są mroźniejsze, a amplituda większa.
Najcieplejszy miesiąc w Suwałkach ma 18,1°C, a najchłodniejszy −3,3°C. Ile wynosi amplituda roczna?
- A14,8°C
- B7,2°C
- C18,1°C
- D21,4°C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 21,4°C – A = 18,1 − (−3,3) = 21,4°C; 14,8 to błąd odjęcia liczby ujemnej bez zmiany znaku.
Okres wegetacyjny to czas, gdy średnia dobowa temperatura jest wyższa niż
- A10°C
- B15°C
- C5°C
- D0°C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 5°C – Przyjmuje się próg 5°C, bo wtedy większość roślin rośnie.
Gdzie okres wegetacyjny jest najdłuższy?
- ANa Pojezierzu Mazurskim
- BNa Suwalszczyźnie
- CNa Nizinie Śląskiej i w zachodniej Polsce
- DW Tatrach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Na Nizinie Śląskiej i w zachodniej Polsce – Na zachodzie trwa ok. 200–220 dni, w górach i na Suwalszczyźnie ok. 180 dni lub krócej.
Gdzie w Polsce pada najmniej?
- AW Tatrach
- BW Sudetach
- CNa Kujawach i w centralnej Wielkopolsce
- DNa Pobrzeżu Słowińskim
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Na Kujawach i w centralnej Wielkopolsce – Kujawy leżą w cieniu opadowym i daleko od gór, więc roczne sumy są tam miejscami poniżej ok. 500 mm.
Dlaczego w Zakopanem pada ponad dwa razy więcej niż we Wrocławiu?
- AW Zakopanem jest cieplej
- BZakopane ma mniejszą amplitudę
- CGóry wymuszają wznoszenie wilgotnego powietrza
- DZakopane leży nad morzem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Góry wymuszają wznoszenie wilgotnego powietrza – Wznoszące się powietrze ochładza się i skrapla para wodna – to opady orograficzne.
Dłuższy okres wegetacyjny w Wielkopolsce i na Dolnym Śląsku sprzyja uprawie
- Akukurydzy i buraków cukrowych
- Bwyłącznie lasów
- Cwyłącznie roślin górskich
- Dtylko traw
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: kukurydzy i buraków cukrowych – Rośliny ciepłolubne potrzebują długiego i ciepłego sezonu.
Cały dział „Klimat i wody Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.