1Naturalny i kulturowy
- Krajobraz naturalny ukształtowała wyłącznie przyroda. W Polsce prawie go nie ma – zbliżone są fragmenty parków narodowych (np. Puszcza Białowieska, Tatry powyżej lasów).
- Krajobraz kulturowy powstał przy udziale człowieka: pola, wsie, miasta, kopalnie, drogi. To większość powierzchni kraju.
2Pokrycie terenu
- Pokrycie terenu to rodzaj powierzchni: lasy, łąki, pola, wody, zabudowa. Odczytujesz je ze zdjęć lotniczych i satelitarnych (np. w Geoportalu), a dane zbiera europejska baza CORINE Land Cover.
- W Polsce przeważają grunty rolne, a lasy pokrywają ok. 30% powierzchni.
Pokrycie terenu to
Pokrycie terenu opisuje, czym jest pokryta powierzchnia ziemi.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Typy krajobrazów
| Krajobraz | Po czym go poznasz |
|---|---|
| wodny | jeziora, rzeki, zalewy |
| leśny | zwarte lasy |
| bagienno-łąkowy | torfowiska, łąki, mokradła w dolinach rzek |
| górski powyżej górnej granicy lasu | kosodrzewina, hale, skały |
| rolniczo-wiejski | mozaika pól, wsie |
| podmiejski i rezydencjalny | nowe domy jednorodzinne i osiedla przy dużym mieście |
| małomiasteczkowy | niska zabudowa wokół rynku |
| wielkich miast | zwarta, wysoka zabudowa i gęsta sieć dróg |
| przemysłowy, górniczy i komunikacyjny | zakłady, hałdy, wyrobiska, autostrady, węzły |
4Co kształtuje krajobraz
- Rzeźba, klimat, gleby, historia osadnictwa i gospodarka. Przykład: żyzne gleby lessowe → krajobraz rolniczy z wąwozami (Wyżyna Lubelska); złoża węgla → krajobraz górniczy z hałdami (Górny Śląsk).
Krajobraz = pokrycie terenu + czynniki (rzeźba, klimat, gleby, historia, gospodarka). Rozpoznanie to połowa odpowiedzi, drugą połową jest wyjaśnienie.
Mylenie krajobrazu podmiejskiego z rolniczo-wiejskim. W podmiejskim dominują nowe domy mieszkańców pracujących w mieście, a w wiejskim – pola i zabudowa gospodarstw.
Nowe domy jednorodzinne i osiedla na obrzeżach dużego miasta to krajobraz
To efekt suburbanizacji, czyli przenoszenia się mieszkańców na obrzeża miast.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Krajobrazy naturalne i kulturowe Polski
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Krajobraz = pokrycie terenu + czynniki (rzeźba, klimat, gleby, historia, gospodarka). Rozpoznanie to połowa odpowiedzi, drugą połową jest wyjaśnienie.
- Krajobraz naturalny ukształtowała wyłącznie przyroda. W Polsce prawie go nie ma – zbliżone są fragmenty parków narodowych (np. Puszcza Białowieska, Tatry powyżej lasów).
- Krajobraz kulturowy powstał przy udziale człowieka: pola, wsie, miasta, kopalnie, drogi. To większość powierzchni kraju.
- Pokrycie terenu to rodzaj powierzchni: lasy, łąki, pola, wody, zabudowa. Odczytujesz je ze zdjęć lotniczych i satelitarnych (np. w Geoportalu), a dane zbiera europejska baza CORINE Land Cover.
- Rzeźba, klimat, gleby, historia osadnictwa i gospodarka. Przykład: żyzne gleby lessowe → krajobraz rolniczy z wąwozami (Wyżyna Lubelska); złoża węgla → krajobraz górniczy z hałdami (Górny Śląsk).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Pokrycie terenu to
- Aliczba mieszkańców gminy
- Brodzaj powierzchni: lasy, łąki, pola, wody, zabudowa
- Crodzaj skał pod glebą
- Dwysokość nad poziomem morza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: rodzaj powierzchni: lasy, łąki, pola, wody, zabudowa – Pokrycie terenu opisuje, czym jest pokryta powierzchnia ziemi.
Która baza danych opisuje pokrycie terenu w Europie?
- ARocznik Demograficzny
- BCORINE Land Cover
- CNatura 2000
- DHELCOM
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: CORINE Land Cover – CORINE Land Cover to europejska baza pokrycia terenu; Natura 2000 to sieć obszarów chronionych.
Krajobraz kulturowy to krajobraz
- Abez żadnych śladów człowieka
- Bukształtowany przy udziale człowieka
- Cwyłącznie zabytkowych miast
- Dtylko parków narodowych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: ukształtowany przy udziale człowieka – Pola, wsie, miasta i kopalnie to elementy krajobrazu kulturowego.
Zwarta zabudowa i gęsta sieć dróg na zdjęciu satelitarnym wskazują na krajobraz
- Awodny
- Bgórski powyżej górnej granicy lasu
- Cwielkiego miasta
- Dleśny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wielkiego miasta – To typowe cechy krajobrazu wielkich miast.
Mozaika pól i wsie to cecha krajobrazu
- Arolniczo-wiejskiego
- Bgórniczego
- Cprzemysłowego
- Dwodnego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: rolniczo-wiejskiego – Układ pól wskazuje na użytkowanie rolnicze.
Krajobraz górniczy najłatwiej rozpoznać po
- Amozaice pól
- Bhałdach i wyrobiskach
- Cjeziorach rynnowych
- Dhalach i kosodrzewinie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: hałdach i wyrobiskach – Hałdy, szyby i wyrobiska to ślady górnictwa.
Nowe domy jednorodzinne i osiedla na obrzeżach dużego miasta to krajobraz
- Amałomiasteczkowy
- Bbagienno-łąkowy
- Cpodmiejski i rezydencjalny
- Dleśny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: podmiejski i rezydencjalny – To efekt suburbanizacji, czyli przenoszenia się mieszkańców na obrzeża miast.
Dlaczego na Wyżynie Lubelskiej dominuje krajobraz rolniczy?
- APrzeważają tam jeziora rynnowe
- BSą tam bogate złoża węgla brunatnego
- CPanuje klimat wysokogórski
- DŻyzne gleby lessowe sprzyjają uprawom
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Żyzne gleby lessowe sprzyjają uprawom – Less daje bardzo żyzne gleby, dlatego pola zajmują tam większość powierzchni.
Cały dział „Środowisko i krajobraz”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.